همشهری آنلاین، فرخنده رفائی: خورشید روزی سوخت خود را به پایان می‌رساند و به کوتوله‌ای سفید تبدیل می‌شود، اما سرنوشت سیارات منظومه شمسی ممکن است برخلاف تصور قبلی، آرام و قابل پیش‌بینی نباشد. یافته‌های جدید نشان می‌دهند خروج نامنظم ماده از خورشید در واپسین مراحل عمرش می‌تواند تعادل گرانشی سیارات دوردست را برهم بزند و آینده این منظومه را به سناریویی آشفته تبدیل کند.
به گزارش ساینس‌آلرت، دانشمندان در پژوهشی تازه دریافته‌اند که منظومه شمسی ممکن است تا ۱۰۰ برابر سریع‌تر از برآوردهای پیشین دچار فروپاشی گرانشی شود. براساس این پژوهش، تغییرات ناگهانی در سرعت خورشید هنگام ازدست‌دادن جرم خود در پایان عمرش می‌تواند مدار سیارات غول‌پیکر را بی‌ثبات کند و حتی برخی از آن‌ها را به بیرون از منظومه شمسی براند.
کنستانتین باتیگین و جیم فولر از مؤسسه فناوری کالیفرنیا و فرد آدامز از دانشگاه میشیگان در این مطالعه بررسی کرده‌اند که خورشید هنگام تبدیل‌شدن به کوتوله سفید چگونه جرم خود را از دست می‌دهد. برخلاف مدل‌های پیشین که این فرایند را نسبتا یکنواخت در نظر می‌گرفتند، پژوهشگران احتمال داده‌اند که خورشید ماده را در هزاران فوران جداگانه و نامنظم به فضا پرتاب کند.
هر فوران می‌تواند مانند ضربه‌ای کوچک، سرعت و موقعیت خورشید را اندکی تغییر دهد. از آنجا که گرانش خورشید مدار سیارات را کنترل می‌کند، تکرار این تغییرات ممکن است در طول زمان تعادل منظومه شمسی را برهم بزند. پژوهشگران برای بررسی این فرضیه، از داده‌های مأموریت گایا آژانس فضایی اروپا درباره سامانه‌های ستاره‌ای دوتایی گسترده، شامل کوتوله‌های سفید، استفاده کردند و سپس مدل‌های رایانه‌ای مختلفی را شبیه‌سازی کردند.
بیشتر بخوانید:
- فیزیکدان‌ها هشدار دادند | «سامانه آخرالزمان» در فضا در حال شکل‌گیری است
- آخرین برگ زمین چه زمانی خواهد افتاد؟ | محاسبه‌ای تازه از پایان حیات گیاهی در کره خاکی
- شواهد تازه از نقش کهکشان راه شیری در شکل‌گیری قاره‌های زمین
در یکی از سناریوهای بررسی‌شده، خورشید حدود یک‌ده‌هزارم جرم خود را در هر فوران از دست می‌دهد؛ مقداری معادل تقریبا ۳۳ برابر جرم زمین. در این مدل، حدود ۴۶۰۰ فوران رخ می‌دهد که هرکدام سرعت خورشید را نزدیک به ۷ متر بر ثانیه تغییر می‌دهند.
نتایج شبیه‌سازی‌ها نگران‌کننده بود. در ۳۷ مورد از ۴۸ سناریوی اصلی، مدار سیارات بیرونی پیش از پایان فرایند ازدست‌رفتن لایه‌های بیرونی خورشید دچار تداخل می‌شود. در برخی مدل‌ها، اورانوس و نپتون جای خود را عوض می‌کنند یا به مدارهای نزدیک‌تر به مشتری وارد می‌شوند. همچنین در ۹۰ درصد مدل‌ها، دست‌کم یک سیاره غول‌پیکر به فضای میان‌ستاره‌ای پرتاب می‌شود.
در مجموع، مدل‌ها نشان می‌دهند که در ۹۰ درصد سناریوها، منظومه شمسی حداکثر تا سه میلیارد سال پس از تبدیل خورشید به کوتوله سفید، دچار فروپاشی ساختاری می‌شود. این نتیجه بسیار زودتر از برآوردهای قبلی است، هرچند به معنای نابودی قریب‌الوقوع منظومه شمسی نیست و به میلیاردها سال آینده مربوط می‌شود.
پژوهشگران تأکید می‌کنند که این نتایج بر پایه مدل‌سازی نظری است و سرنوشت واقعی منظومه شمسی به چگونگی تحول خورشید و میزان بی‌نظمی در خروج جرم آن بستگی دارد.
نظر شما