آمریکا از عراق خارج شد؛ ایران چه ‌کند؟

همشهری‌آنلاین-امید محمدیان:خروج کامل نیروهای نظامی آمریکا از عراق بعد 23سال، اتفاق جدیدی نیست، همچنان که چند تفنگدار آمریکایی در کشور باقی می‌مانند، باید به یاد داشت یک مرتبه نیروهای آمریکایی در سال 2011 هم در پی توافقی که برای خروج مرحله‌ای آنان درسال 2008 بسته شده بود، از عراق کامل خارج شده بودند.

اما با ظهور گروه تروریستی داعش و گسترش آن در عراق، نیروهای آمریکایی مجددا در پاییز 2014، تحت عنوان «عملیات عزم راسخ» به درخواست دولت مرکزی و هدف دفع نیروهای داعش به این کشور برگشتند و حضور خود را دوباره برای مدتی احیا کردند.

سرانجام آمریکا در عملیاتی به دستور ترامپ، در بامداد 18دی 98، در حمله‌ای پهپادی نزدیک فرودگاه بغداد، سردار قاسم سلیمانی و همراه او ابومهدی المهندس، معاون فرمانده حشدالشعبی را هدف و مورد شهادت قرار داد. اقدامی که با ادعاهای واهی، چون طراحی یک «حمله قریب‌الوقوع» علیه سفارتخانه‌ها و پایگاه‌های آمریکا توجیه شد ولی هرگز ثابت نشد.

اقدامی در نوع خود تنش‌زا و بدون توجیه کافی ولی در دل خود نشانی داشت از احتمال تلاش آمریکا برای تثبیت یا شکل‌دهی به «موازنه قدرت» مورد نظرش درعراق که ایران و گروه‌های نزدیک به آن بیش از حد قدرت پیدا نکنند، چرا که بخش بزرگی از رهایی عراق از داعش با کمک ایران و مبارزات گروه‌های مقاومت شیعی مانند حشد الشعبی محقق شده بود.


مرور چنین روندی امروز هم به ما هشدار می‌دهد آمریکا هرچند از عراق خارج می‌شود، اما از تلاش برای تحقق یا حفظ موازنه قدرت مورد نظر خود که در آن گروه‌های نزدیک به ایران کمترین وزن را داشته باشند، دست برنخواهد داشت.


ولی اگر در یکی از موارد ممتاز، آمریکا ناچار شد در عراق مقابل ایران عقب‌نشینی کند، مورد معافیت‌های صادرات برق ایران به عراق در اوج سیاست‌های «فشار حداکثری » دوره اول ترامپ بود. بنابراین مجاورت و نقش مهم ایران در عراق حتی برای آمریکا در اوج خصومت‌هایش غیرقابل انکار است.

نتیجه آنکه، ایران و عراق می‌توانند با فرصت پیش‌آمده، به تحقق یک حاکمیت مستقل و هرچه فراگیرتر با تمرکز بر تقویت ‌بیشتر پیوندهای تجاری و اقتصادی میان مردم و کسب وکارهای دو کشور اهتمام ورزند.