همشهری آنلاین – گروه سیاسی: خبرگزاری قطری «الجزیره» روز چهارشنبه در گزارشی با اشاره به ادعاهای اخیر درباره افزایش تردد نفتکشها از تنگههرمز، این موضوع را به معنای از دست رفتن اهرم تنگههرمز برای ایران نمیداند و تحولات جاری را پیچیدهتر از آن میپندارد که بتوان ادعای کاخ سفید درباره عدم کنترل تهران بر این آبراهه بینالمللی را پذیرفت.
این گزارش با تاکید بر اینکه جریان برخی فراوردههای نفتی محدود مانده و ذخایر راهبردی کشورهای مصرفکننده نیز کاهش یافته، براین اعتقاد است که هرمز همچنان از مهمترین اهرمهای ایران در معادله جنگ و مذاکرات باقی مانده؛ اهرمی که تهران از آن برای تأکید بر ضرورت امتیازدهی متقابل واشنگتن استفاده میکند.
اهرم فشاری که ایران هنوز در اختیار دارد
- خبرهای اخیر درباره بازگشت بخشی از جریان نفت به تنگههرمز، در نگاه نخست میتواند نشانهای از کاهش فشار بر بازار انرژی تلقی شود، اما تحولات میدانی، نشان میدهد این موضوع را نمیتوان به معنای پایان اهرم راهبردی ایران دانست.
- هزینههای بیمه نفتکشها، ریسکهای امنیتی و تداوم نااطمینانی درباره امنیت کشتیرانی، همچنان تنگههرمز را به یکی از مهمترین نقاط فشار در معادلات جنگ و مذاکرات تبدیل کردهاست.
شرایط عادی شده است؟
- براساس دادههای شرکت «کپلر»، صادرات نفت خام خاورمیانه در سپتامبر به حدود ۱۶.۳۲۸ میلیون بشکه در روز رسیده که بالاترین رقم از زمان آغاز جنگ در اواخر فوریه است. جریان نفت از خود تنگه هرمز نیز حدود ۹.۷۱۹ میلیون بشکه در روز برآورد شدهاست.
- با این حال، صادرات نفت خام منطقه همچنان حدود ۳.۲ میلیون بشکه در روز کمتر از رقم ۱۹.۵۱۳ میلیون بشکهای فوریه است.
- پیش از جنگ، روزانه ۱۲۰ تا ۱۴۰ کشتی از تنگههرمز عبور میکردند و حدود نیمی از آنها نفتکش بودند، اما در اوج درگیری، تردد نفتکشها به حدود ۲ فروند در روز سقوط کرد؛ اتفاقی که اهمیت ژئوپلیتیکی توان ایران برای ایجاد اختلال در این آبراه را آشکار کرد.
موضوع اصلی چیست؟
- ادعاها درباره افزایش جریان نفت، به معنای بازگشت امنیت کامل به تنگه نیست.
- هزینه بیمه نفتکشها همچنان بالا است و بازارجهانی نفت نیز یک «حق بیمه ریسک ژئوپلیتیکی» را در قیمتها لحاظ میکند.
- اهمیت هرمز صرفاً در تعداد کشتیهای عبوری خلاصه نمیشود، بلکه موضوع اصلی، میزان اطمینان بازار به استمرار این جریان است.
- تحلیلگران درباره دوام روند احیای صادرات نفت تردید دارند و نسبت به امکان بازگشت حملات موشکی و پهپادی و تأثیر آن بر امنیت عبور و مرور هشدار دادهاند.
- جریان سوختهای پالایششده، بهویژه بنزین و گازوئیل نیز همچنان محدود است و آسیب به زیرساختهای انرژی فشار مضاعفی بر زنجیره تأمین وارد کردهاست.
- کاهش ذخایر راهبردی نفت نیز حاشیه امنیت کشورهای مصرفکننده را در برابر یک اختلال جدید کاهش داده است.
فشار اقتصادی بر ایران، بدون نشانه تسلیم
- فشار اقتصادی الزاماً به معنای تسلیم تهران نیست.
- تهران نشان داده حاضر است فشار اقتصادی قابلتوجهی را تحمل کند، اما حاضر نیست صرفاً براساس شروط واشنگتن مذاکره کند.
تحمیل هزینههای اقتصادی به آمریکا
- آمریکا از تبعات اقتصادی جنگ در امان نمانده است.
- قیمت گازوئیل در آمریکا به رکورد ۶.۵۳ دلار در هر گالن رسیده؛ بیش از ۷۰ درصد بالاتر از سطح پیش از جنگ.
- دولت ترامپ حتی در حال بررسی محدودیت صادرات گازوئیل برای کاهش قیمتها پیش از انتخابات میاندورهای نوامبر است.
- افزایش هزینه انرژی همچنین به تورم دامن زده و بر سیاست پولی آمریکا تأثیر گذاشته است.
- همزمان، نظرسنجی رویترز/ایپسوس میزان محبوبیت ترامپ را ۳۲ درصد اعلام کرده و تنها ۱۷درصد عملکرد او در مدیریت هزینههای زندگی را تأیید کردهاند.
هرمز همچنان بخشی از میز مذاکره
- با وجود فشارهای نظامی و اقتصادی، مذاکرات ایران و آمریکا متوقف نشدهاست.
- در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل، ۳ ساعت گفتوگوی غیرمستقیم میان تهران و واشنگتن انجام شد و ایران نیز طرحی ۷ روزه برای بازگشایی تنگه هرمز و بازگشت تردد عادی دریایی ارائه کرد.
- در مقابل، تهران خواستار پایان محاصره دریایی، کاهش تحریمها و آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران شدهاست.
- اختلاف اصلی اکنون بیشتر بر سر ترتیب اجرای اقدامات است تا اصل اجزای طرح.
- پیشنهاد ایران را میتوان نشانه تلاش تهران برای پایان دادن به جنگ از مسیر توافق متقابل دانست، نه پذیرش فشار یکجانبه.
نظر شما