همشهری آنلاین – گروه سیاسی: براین اساس هم بود که رهبرمعظمانقلاب، در پیام بهمناسبت هفته دفاع مقدس و شهادت سیدحسن نصرالله، دبیرکل شهید حزبالله لبنان، تاکید کردند که «امروز کسانی ما را ابرقدرت چهارم دنیا میدانند»؛ جایگاهی که در تعبیر حضرت آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای، از «محاسبات مادی» فراتر میرود و «محاسبات الهی»، این قدرت را والاتر از «یک عنوان رسانهای» و در قامت «قدرت اول جهان» مطرح میکند.
آنچه در ارزیابی قدرت ایران، بهویژه پس از جنگ تحمیلی سوم، مورد توجه تحلیلگران بینالمللی قرار گرفته، تغییر گزارههای «تعریف قدرت» از میزان برخورداری از «تسلیحات پیشرفته و روزآمد» به توان «تغییر معادلات راهبردی» بودهاست؛ موضوعی که سبب شده تصویر ایران در دیدگاه بسیاری از کارشناسان بینالمللی آنقدر ارتقا یابد که حتی برخی از تعبیر «ابرقدرت چهارم» برای توصیف وضعیت کنونی ایران در ساختار نظام بینالملل بهره بگیرند.
چرا ایران ابرقدرت چهارم جهان؟
پس از آغاز جنگ تحمیلی سوم، نمایانتر شدن قدرت راهبردی ایران در تغییر معادلات میدانی نبرد، سبب شد کارشناسان آمریکایی و بینالمللی، از ایران به عنوان «ابرقدرت چهارم جهان» یاد کنند:
نقش راهبردی تنگه هرمز
- نظر: رابرت پیپ، اندیشمند برجسته حوزه علوم سیاسی آمریکایی، نویسنده و متخصص استراتژی نظامی
- ایده: ارتقای جایگاه ایران بهعنوان «چهارمین مرکز قدرت جهانی»
- منابع:
- گفتوگوهای رسانهای (گفتوگو با برنامه Democracy Now در ۲۰ فروردینماه ۱۴۰۵)
- پستی در شبکه اجتماعی «ایکس»
- مقاله ۶ آوریل ۲۰۲۶ در نیویورکتایمز (۱۷ فروردینماه ۱۴۰۵)
- دلایل:
- توان اعمال نفوذ ایران بر تنگه هرمز
- کنترل ایران بر ۲۰ درصد نفت جهان
- ترکیب جغرافیای ایران با سطحی از فناوری موشکی – پهپادی
- ناتوانی آمریکا از بازداشتن ایران از ظرفیتهای راهبردیاش
- ودار شدن رئیسجمهور آمریکا به پذیرش شروط ایران، از جمله مهار تلآویو
- تبدیل ایران به یک هژمون منطقهای
۹ عامل محوری
- نظر: کریستوفر مات، دکترای روابط بینالملل از دانشگاه سنت اندروز و محقق حوزه ژئوپلیتیک تاریخی، استراتژی کلان و تلاقی رئالیسم تدافعی و مفاهیم حاکمیت در عصر چندقطبی
- ایده: اعتراف ضمنی به تبدیل ایران به «چهارمین قدرت جهانی»
- منبع: مقاله در اندیشکده آمریکایی «صلح و دیپلماسی»
- زمان: ۲۶ خردادماه ۱۴۰۵
- محورها:
- توانایی تهران در استفاده از تنگههرمز
- تأثیرگذاری بر بازارهای جهانی انرژی
- به چالش کشیدن بالقوه بقای بلندمدت سیستم پترودلار تحت حمایت آمریکا
- قابل مشاهده بودن روند کلی جهانی به سمت چندمرکزگرایی
- کشوری با مرزهای طبیعی و زمین دفاعی راهبردی
- تثبیت جایگاه ایران به عنوان یک موجودیت تاریخی باستانی و ریشهدار فرهنگی
- برخورداری از توانایی ایفای نقش موثر در رقابت ژئوپلیتیکی بسیار فراتر از وزن آن
- قابل مشاهده بودن حس همبستگی ملی
- درونزا بودن امنیت و توان دفاعی
ایران به جای هند
- نظر: مانیش آناند، تحلیلگر هندی
- ایده: ایران به چهارمین قدرت بزرگ نظامی در صحنه جهانی تبدیل شده؛ نه هند
- منبع: خبرگزاری هندی The Raisina Hills
- زمان: ۴ شهریورماه ۱۴۰۵
- در جنگ اخیر، اتفاقی افتاد که در تاریخ جهان رخ نداده است.
- ایران به چهارمین قدرت بزرگ نظامی در صحنه جهانی تبدیل شده است.
- چهارمین قدرت بزرگ نظامی دیگر یک جای خالی برای هند نیست.
قدرت نوظهور جهان
- نظر: شوناک سانیال، تحلیلگر هندی حوزه ژئوپلیتیک
- ایده: تایید در حال ظهور بودن ایران به عنوان قدرت چهارم جهانی
- منبع: مقاله در روزنامه هندی «ایندیا تودی»
- زمان: ۳ اردیبهشت ۱۴۰۵
- دلایل:
- تابآوری فوقالعاده در برابر فشارهای نظامی سنگین و همهجانبه آمریکا و اسرائیل
- تسلط کامل بر تنگه هرمز؛ آبراهه حیاتی که حدود یکپنجم نفت و گاز جهان از آن عبور میکند.
- ترکیب «تابآوری در جنگ» و اهرم ژئوپلیتیکی تنگههرمز
توان تابآوری بالا
- نظر: قمر بشیر، مقام رسانهای پیشین دولت پاکستان
- ایده: چگونه ایران به چهارمین کانون قدرت جهانی بدل شد؟
- منبع: مقاله در روزنامه «پاکستان تودی»
- زمان: ۱۶ مردادماه ۱۴۰۵
- دلایل:
- دارا بودن توانایی اثبات شده تهران در تابآوری مقابل حملات گسترده
- توانایی در حفظ نظام سیاسی
- ادامه اقدامات تلافیجویانه در شرایط حملات سنگین
- جلوگیری از دستیابی یک ابرقدرت (آمریکا) به اهداف اعلامشدهاش
- بهرهمندی از اهرم تعیینکننده تنگه هرمز
- برخورداری از توانایی تهدید و از کار انداختن تأسیسات نظامی ایالاتمتحده در سراسر منطقه
- قرار دادن واشنگتن بر سر دو راهی «کاهش تنش از طریق مذاکره» و «جنگ رو به گسترش با چشمانداز شکست»
نظر شما