جشنواره امسال اگرچه همچون دوره پیش زیر سایه جنگ تحمیلی علیه کشورمان برگزار میشود، اما تغییراتی با سال گذشته و البته دورههای پیش از آن داشته که قابل توجه است. در دوره سیوهشتم در کنار استمرار بخشهای اصلی و جوایز شناختهشده جشنواره، چند تغییر مشخص در ساختار رقابتی و شیوه ارزیابی آثار ایجاد شده است؛ تغییراتی که موارد زیادی را دربرمیگیرد، توجه ویژه به آثار تولیدی با هوش مصنوعی گرفته، تا جایزه ویژهای به یاد کودکان مظلوم میناب. در این گزارش مروری داریم بر جوایز و بخشهای جدیدی که به جشنواره فیلمهای کودکان و نوجوانان اضافه شده است.
هوش مصنوعی؛ ورود یک قالب تازه به رقابت
یکی از مشخصترین تغییرات فراخوان سیوهشتمین جشنواره فیلمهای کودکان و نوجوانان، اختصاص یک جایزه مستقل به «تولیدات مبتنی بر هوش مصنوعی» است. با ورود ابزارهای هوش مصنوعی به فرآیند تولید تصویر، انیمیشن و روایت، جشنواره ناگزیر با قالبهایی مواجه خواهد بود که مرزهای سنتی تولید فیلم را تغییر دادهاند و اختصاص یک جایزه مستقل، در عمل تلاشی برای تعریف جایگاه این نوع تولیدات در ساختار این رویداد است. در بخش مسابقه فیلمهای کوتاه این دوره، چهار گروه «داستانی، مستند، پویانمایی و هوش مصنوعی» پیشبینی شده و برای هر کدام یک پروانه زرین در نظر گرفته شده است. تولیدات مبتنی بر هوش مصنوعی باید بین ۲ تا ۱۵ دقیقه باشند و برخلاف آثاری که صرفاً برای شبکههای اجتماعی ساخته میشوند و روایت هنری درستی ندارند، باید از ساختار روایی دقیق برخوردار باشند.
فیلم کوتاه مستند؛ اضافه شدن یک نگاه جدید
فیلم مستند نیز در دوره سیوهشتم جایگاه مستقلی در بخش مسابقه فیلمهای کوتاه پیدا کرده است. طبق اعلام برگزارکنندگان در این دوره برای فیلم کوتاه مستند نیز مانند فیلم کوتاه داستانی و پویانمایی، یک پروانه زرین پیشبینی شده است. این تغییر باعث میشود بخش کوتاه جشنواره از دو قالب اصلی داستانی و پویانمایی فراتر رود و مستند نیز به صورت مستقل مورد ارزیابی قرار گیرد. در سالهای گذشته چنین جایزهای در بخش آثار کوتاه وجود نداشت و دوره سیوهشتم از این منظر نیز با ادوار پیشین متفاوت است.
میناب؛ شهری که هرگز فراموش نمیشود
«جایزه ویژه میناب» دیگر جایزه جدید سیوهشتمین جشنواره فیلمهای کودکان و نوجوانان است. این جایزه با موضوع کودکان و آسیبهای ناشی از جنگ و به یاد کودکان شهید مدرسه شجره طیبه میناب طراحی شده است. در بخش فیلمهای در حال رقابت، «جایزه ویژه میناب» به بهترین فیلم بلند، پویانمایی، کوتاه، مستند یا تولید مبتنی بر هوش مصنوعی با موضوع کودکان و آسیبهای ناشی از جنگ اختصاص پیدا میکند. در بخش غیررقابتی نیز قرار است آثاری با موضوع «جنگ و کودکان» از سینمای ایران و جهان مرور شوند.
طبق اعلام دبیرخانه جشنواره، ۱۱۷ فیلم از میان ۷۷۱ اثر رسیده به جشنواره، موضوعاتی مرتبط با جنگ تحمیلی علیه ایران دارند.
«آینه سینمای کودک و نوجوان»؛ ارزیابی فیلمها پس از مرحله تولید
یکی از متفاوتترین تغییرات دوره سیوهشتم جشنواره، ایجاد بخش «آینه سینمای کودک و نوجوان» است. این بخش به مرور و ارزیابی آثار منتخب سینمای کودک و نوجوان اختصاص دارد، آثاری که در یک سال گذشته (از دوره سیوهفتم تا آغاز دوره سیوهشتم) در سینما، تلویزیون و سکوهای نمایش خانگی برای مخاطبان کودک و نوجوان عرضه شدهاند. تفاوت این بخش با مسابقه اصلی در این است که موضوع ارزیابی صرفاً فیلمهایی نیست که برای حضور در جشنواره ثبت شدهاند؛ بلکه آثاری که وارد چرخه نمایش شدهاند نیز از منظر عملکرد و اثرگذاری بررسی میشوند. در نتیجه، جشنواره در این بخش بخشی از توجه خود را از مرحله تولید به مرحله عرضه و مواجهه اثر با مخاطب منتقل کرده است.
مخاطب؛ معیاری مستقل برای ارزیابی
یکی از سه جایزه بخش «آینه سینمای کودک و نوجوان» به «بهترین اثر از منظر استقبال مخاطب و تماشاگر» اختصاص دارد. این جایزه، میزان استقبال مخاطب را به عنوان یکی از معیارهای ارزیابی یک اثر به رسمیت میشناسد. در ساختار کلاسیک جوایز جشنواره، تمرکز اصلی بر کیفیتهای هنری، فنی و تخصصی اثر است اما در این بخش، رابطه اثر با مخاطب نیز به عنوان یک شاخص مستقل مطرح شده است.
تجاریسازی؛ توجه به ادامه حیات یک اثر
دومین جایزه بخش «آینه» به «بهترین اثر از منظر امتداد محصول» اختصاص یافته و در فراخوان، «تجاریسازی و محصولات جانبی» به عنوان نمونههای این حوزه ذکر شده است. این عنوان، یکی از معدود بخشهای فراخوان است که مستقیماً به اقتصاد پیرامون یک اثر سینمایی توجه میکند. در این نگاه، فیلم صرفاً یک محصول نهایی نیست و میتواند در ادامه به مجموعهای از محصولات و فعالیتهای مرتبط تبدیل شود. این مسئله در سینمای کودک و نوجوان اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا شخصیتها و جهان یک اثر میتوانند قابلیت امتداد در قالب محصولات فرهنگی و جانبی را داشته باشند.
جریانسازی رسانهای؛ ارزیابی نحوه دیده شدن آثار
سومین جایزه بخش «آینه سینمای کودک و نوجوان» به «بهترین اثر از منظر جریانسازی رسانهای» اختصاص دارد، مواردی مانند کمپین تبلیغاتی، پوستر و تیزر و... که اکثر این موارد از پروسههای پس تولید آثار نمایشی هستند. این جایزه در واقع یکی دیگر از حلقههای زنجیره عرضه فیلم را وارد ساختار ارزیابی میکند؛ اینکه یک اثر چگونه معرفی شده، چه نوع کمپین رسانهای برای آن شکل گرفته و تا چه اندازه توانسته در فضای مجازی و رسانهای مورد توجه قرار گیرد. به این ترتیب، در کنار خود فیلم و میزان استقبال از آن، نحوه معرفی و تبلیغ اثر نیز به عنوان یک مؤلفه قابل بررسی در نظر گرفته شده است.
مجموع این تغییرات، تصویری متفاوت از ساختار دوره سیوهشتم ارائه میدهد. در بخش اصلی، ساختار سنتی جوایز همچنان حفظ شده است؛ بهترین فیلم، کارگردانی، فیلمنامه، بازیگری، دستاورد فنی و هنری و دیگر جوایز اصلی همچنان محور رقابت هستند. اما در کنار این ساختار، چند لایه جدید ایجاد شده است: فناوری تولید با ورود هوش مصنوعی، قالب مستند در بخش کوتاه، موضوع اجتماعی جنگ و کودکان در نهایت، ارزیابی عملکرد آثار پس از تولید در بخش «آینه سینمای کودک و نوجوان.»
نظر شما