ضربه کاری نامتقاران

همشهری آنلاین: از کار انداختن تجهیزات میلیارد دلاری ارتش آمریکا با تجهیزات ارزان ایرانی قواعد جدیدی در صحنه نبردها ترسیم کرده است.

۱- نهم فروردین ۱۴۰۵ در اوج جنگ و تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، یک خبر مهم ستون فقرات نظامیان آمریکایی در منطقه را لرزاند. خبری که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد و در آن از انهدام یک فروند هواپیمای E-۳ معروف به آواکس خبر داد. در این گزارش اعلام شد که هواپیمای آواکس منهدم شده هواپیمایی با قابلیت شناسایی و فرماندهی و کنترل هواپیما هواپایه بود که در عملیات مشترک موشکی و پهپادی نیروی هوافضای سپاه متهم شده است.

۲- هواپیمای منهدم شده یکی از مهم‌ترین هواپیماهای «فرماندهی و کنترل» در جنگ هوایی بود. اگرچه این هواپیما خودش معمولاً برای شلیک موشک یا بمب طراحی نشده، اما نقش اصلی در دیدن میدان نبرد، کشف تهدیدها و هدایت جنگنده‌ها را دارد. مهم‌ترین مزیت آواکس این است که رادار آن در ارتفاع چندین کیلومتری از سطح زمین قرار می‌گیرد و برخلاف رادار زمینی که به دلیل انحنای زمین و عوارض جغرافیایی محدود می‌شود، آواکس می‌تواند اهداف هوایی را از فاصله بسیار زیادی کشف و ردگیری کند. ناتو می‌گوید یک آواکس در ارتفاع حدود ۹۱۵۰ متری می‌تواند بیش از ۳۱۲ هزار کیلومتر مربع را زیر پوشش نظارتی قرار دهد؛ یعنی مساحتی تقریباً به اندازه لهستان. بنابراین انهدام این هواپیما از سوی ایران یک مزیت بسیار مهم ارتش آمریکا برای شناسایی اهداف در ایران را با چالش روبرو کرد.

۳- مهمتر از ارزش هواپیما، آن چه انهدام آواکس را برای آمریکا بسیار سنگین کرد، این بود که آواکس به عنوان یکی از گرانترین تجهیزات هوایی ارتش آمریکا با یکی از ارزان‌ترین پرنده‌های ایرانی یعنی پهپاد شاهد نابود شده بود. در واقع آواکس نیم میلیارد دلاری آمریکا با یک پهپاد ۲۰ هزار دلاری ایران نابوده شده بود.

۴- نابودی تجهیزات میلیارد دلاری آمریکا بوسیله تجهیزات چند هزار دلاری ایران نشان داد که آمریکا و ایران از نظر هزینه‌های جنگ در یک وضعیت بسیار نامتقارن به سر می‌برند. وضعیتی که ایران با کمترین هزینه در حال بیشترین آسیب مالی و نظامی به آمریکاست و در اینجاست که برخی کارشناسان جنگ اخیر آمریکا علیه ایران را یک جنگ نابرابر از نظر هزینه‌ها و به نفع ایران ارزیابی کردند.

۵- ایران با عملیات شاهد خود علیه آواکس آمریکایی هم توانست یک دستاورد نظامی بزرگ بدست آورد و هم تهدید نظارتی آمریکا علیه ایران را با کمترین هزینه تضعیف کند. ایران همچنین توانست امکان برنامه ریزی ها برای عملیات‌های بعدی را پیش از شناسایی و لو رفتن افزایش دهد.

۶- نابودی آواکس نیم میلیارد دلاری آمریکا با یک پهپاد ارزان ایرانی بیش از هرچیز نشان داد که برتری تکنولوژیک آمریکا همیشه به نفع این کشور نیست، بلکه می تواند به نقطه ضعف آمریکا تبدیل شود و هزینه آمریکا در جنگ را چند برابر طرف مقابل کند.

۷- اما اهمیت دیگر نابودی آواکس گران قیمت آمریکا در آنجاست که بدانیم آمریکا تعداد محدودی از این هواپیماها را در اختیار دارد. مجله نیروهای هوایی و فضایی آمریکا هم گزارش داده است که ناوگان نیروی هوایی آمریکا تعداد محدودی از این هواپیما و فقط به تعداد ۱۶ فروند در اختیار دارد. بنابراین از دست دادن یک فروند آواکس یعنی از بین رفتن ۶.۲۵ درصد از کل ناوگان ۱۶ فروندی E-۳ آمریکا.

۸- کلی گریگو، پژوهشگر ارشد مرکز استیمسون هم درباره انهدام این هواپیمای آمریکایی گفت که این حادثه «یک خسارت قابل توجه برای جنگ در کوتاه‌مدت» است و می‌تواند شکاف‌هایی در پوشش و مدیریت عملیات هوایی آمریکا علیه ایران ایجاد کند. هدر پنی، خلبان سابق F-۱۶ و پژوهشگر مؤسسه میچل هم گفته است که از دست دادن این هواپیما برای آمریکا «بسیار مشکل‌ساز» خواهد بود، چون این هواپیما برای تفکیک فضای هوایی، هماهنگی هواپیماها، هدف‌گیری و ایجاد دیگر اثرات رزمی حیاتی بوده است.