همشهری آنلاین – گروه سیاسی: صنعت انرژی ایران در این مدت تنها با مسئله تولید و مصرف مواجه نبود، بلکه پالایشگاهها، مخازن سوخت، شبکههای انتقال، تأسیسات نفت و گاز و مسیرهای جابهجایی فراوردهها نیز در معرض حمله و اختلال قرار داشتهاند. حمله به پالایشگاههایی مانند لاوان و حملات به مخازن و تأسیسات نفتی، بهویژه در تهران، پرده از راهبردی آمریکایی – صهیونیستی برمیدارد که درنهایت بیثباتسازی داخلی را پیگیری میکند.
در چنین شرایطی، افزایش فشار بر شبکه سوخترسانی کشور را نمیتوان جدا از آثار جنگ تحلیل کرد؛ موضوعی که این روزها به دغدغهای فراگیر نه تنها در سطح منطقه، بلکه در نقاط مختلف جهان تبدیل شدهاست. با این حال، آنچه در ایران اهمیت بیشتری دارد، رفتار «همدلانه» مردم در مواجهه با کم و کسریهای موجود دراین حوزه است.
تجربه دو جنگ تحمیلی اخیر نشان میدهد برخلاف تلاش رسانهای دشمن برای القای فروپاشی و آشفتگی، مردم برای مدیریت مصرف و همراهی با شبکه توزیع همراهی کردند؛ تا جایی که مسئولان از کاهش مصرف بنزین با همکاری مردم در دوره جنگ خبر دادند.
چقدر کسری داریم؟
مقامهای ارشد وزارت نفت در حالی از کسری محسوس بنزین در کشور خبر میدهند که برنامهریزیهای متعددی برای افزایش ظرفیت پالایشی انجام شده است.
- میزان مصرف روزانه: حدود ۱۳۲ میلیون لیتر در روز (بهطور میانگین در ۵ ماه نخست امسال)
- میزان تولید بنزین: حدود ۱۲۲ میلیون لیتر در روز (شامل تولید پالایشگاهی و غیـرپالایشگاهی)
- میزان کسری روزانه: چیزی در حدود ۱۰ میلیون لیتر
- محل جبران: واردات بنزین
- نکته ویژه:
- ناترازی در تولید و مصرف بنزین فقط به رفتار مردم مربوط نیست، بلکه نتیجه زنجیرهای از عوامل است.
- بهگفته مسئولان، ایران اکنون در بالاترین میزان تاریخی تولید بنزین قرار دارد، چراکه در سالهای اخیر با افزایش بهرهوری پالایشگاههای موجود و تغییر شرایط عملیاتی، ظرفیت تولید افزایش یافتهاست.
دلیل تشید ناترازی بنزین
با توجه به هدف قرار گرفتن زیرساختهای انرژی در جریان جنگ تحمیلی ۴۰ روزه، تولید بنزین در ایران با چالشهایی مواجه شد.
- وضعیت: تشدید ناترازی بنزین در شرایط جنگی
- زنجیره عوامل:
- آسیب دیدن زیرساخت آسیبها
- کاهش ظرفیتهای عملیاتی
- تحت فشار قرار گرفتن ذخایر و شبکه توزیع
- دشوارتر شدن حملونقل
- کاهش یافتن امکان واردات یا جابهجایی فروردهها
- درنهایت؛ افزایش همزمان تقاضا در شرایط جنگی
زیرساختهایی که آسیب دید
آسیب دیدن زیرساختها و زنجیره تولید بنزین در جریان جنگ ۴۰ روزه، از جمله دلایل ناترازی در تولید و مصرف این فراورده راهبردی است.
- فهرستی از حملات به زیرساختهای انرژی:
- مجتمع گازی پارسجنوبی در عسلویه
- پالایشگاه فازهای مختلف پارس جنوبی در عسلویه
- پالایشگاه و تأسیسات لاوان در جزیره لاوان
- تأسیسات نفتی اطراف تهران
- تأسیسات نفتی جزیره سیری
- تأسیسات نفت و پتروشیمی در نقاط مختلف کشور
- آسیب ویژه: مورد اصابت قرار گرفتن انبارهای نفت و تأسیسات انتقال در استانهای تهران و البرز
- هدف:
- ایجاد اختلال در توزیع سوخت این دو استان پرجمعیت
- توقف انتقال سوخت به نوار شمالی کشور
- نتیجه: شکست دشمن در دستیابی به اهداف مدنظر و پایدارسازی تامین بنزین موردنیاز تهران
- دلایل:
- اتخاذ تدابیر جایگزین
- همراهی مناسب مردم با مسئولان در مدیریت مصرف
- تغییر آرایش ناوگان لجستیکی
اختلال در زنجیره تولید
یکی از مهمترین ابعاد جنگ انرژی در جریان جنگ تحمیلی سوم، حمله به تأسیسات گاز و نفت جنوب کشور بود. اگرچه تاسیسات پارسجنوبی «پالایشگاه بنزین» نیست، اما در زنجیره تامین انرژی کشور اهمیت راهبردی دارد.
- موضوع: اختلال در فعالیت تاسیسات نفتی و گازی کشور
- نتیجه: فشار بر حوزههای مرتبط، از جمله در حوزه تولید بنزین
- زنجیره هدف: بخشهای تولید، انتقال و توزیع
- حوزههای متاثر:
- نیروگاهها
- صنایع
- مجتمعهای پتروشیمی
- پالایشگاهها
- تولید فرآورده
- زنجیره حملونقل انرژی
- برآورد خسارت: براساس اعلام مقامهای ارشد وزارت نفت، در جریان دو جنگ تحمیلی اخیر، چیزی در حدود یک میلیارد دلار خسارت به تأسیسات پالایشی، ذخیرهسازی و انتقال وارد شد و بخشی از ظرفیتهای ذخیرهسازی و انتقال سوخت آسیب دید.
- نکته ویژه: با وجود آسیبهای وارد شده، فرآیند بازسازی و بازگردانی تأسیسات از نخستین روزهای پس از حملات آغاز شد و بخش عمده ظرفیتهای آسیبدیده به مدار بازگشتهاست.
چرا کسری تولید ایجاد میشود؟
- وضعیت: کاهش ظرفیت تولید در تاسیسات پالایشگاهی به دلیل شرایط جنگی و آسیبهای وارد شده ازسوی دشمن
- در شرایط عادی ممکن است بازار با استفاده از ذخایر، حملونقل بیشتر یا واردات این افت را جبران کند.
- شرایط وضعیت جنگی:
- دشوارتر شدن تردد نفتکشها
- افزایش بیمه حملونقل
- ناامنی در مسیرهای دریایی
- دشوارتر شدن واردات فراوردهها
- لزوم حفظ ذخیره احتیاطی بیشتر در انبارها
- تحت فشار قرار گرفتن مسیرهای انتقال زمینی سوخت
- افزایش مصرف اضطراری
- نتیجه: حتی یک کاهش نسبتاً محدود در تولید بنزین، میتواند خود را به شکل صف در جایگاه نشان دهد.
القای تصویر فروپاشی اقتصادی
یکی از محوریترین رویکردهای رسانهای دشمن، القای تصویر فروپاشی اقتصادی به موجسواری روی بحث کسری تولید بنزین است.
- واقعیت ماجرا: اقدامهای موثر و چندلایه ایران برای جبران کمبودها و بازگشت تاسیسات به مدار تولید
- اقدامهای انجام شده:
- پالایشگاههای آسیبدیده دوباره وارد مدار شد.
- تولید بنزین استمرار یافت.
- شبکه توزیع حفظ شد و پایدار ماند.
- حملونقل فراورده ادامه یافت.
- با همکاری مردم، بخشی از مصرف کاهش یافت.
- نتیجه راهبردی: شبکه انرژی ایران، بهویژه در زمینه تولید بنزین با وجود اینکه ضربه خورده، اما از کار نیفتاده و به سرعت درحال روزآمدسازی و تامین نیازهای داخلی است.
نظر شما