همشهری آنلاین – گروه سیاسی: بررسیهای آماری نشان میدهد تاکنون دستکم چیزی در حدود ۵۰ فروند پهپاد راهبردی «ام. کیو ۹» آمریکایی در جنگ علیه ایران، منهدم شده؛ رقمی که به اذعان منابع آمریکایی، معادل حدود یکچهارم ناوگان این پهپادها است.
آمار بالای تلفات این پهپاد راهبردی در هفتههای اخیر در کانون توجه رسانهها و کارشناسان نظامی آمریکا قرار داشتهاست؛ آنهم با تاکید بر این گزاره که ایران توانسته ضربات مستمر و پرهزینهای به زرادخانه یکی از مهمترین ابزارهای شناسایی، مراقبت و تهاجم هوایی آمریکا وارد کند. براین اساس تکاپوی پنتاگون برای جایگزینی این پهپادها به مدلهای کارآمدتر، به سوژه تحلیلی مورد توجه رسانهها تبدیل شدهاست. مجله آمریکایی «نیروهای هوا و فضا» به تازگی در گزارشی به بررسی زوایای پروژه جدید پهپادی واشنگتن پرداخته است.
شتاب گرفتن پروژه جایگزین ام. کیو ۹
- بهدنبال تلفات سنگین پهپادهای ام. کیو ۹ ریپر در جنگ با ایران، روند توسعه و استقرار نسل جدیدی از پهپادهای ارزانقیمت سرعت گرفتهاست.
- مقامهای آمریکایی در ۳سپتامبر اعلام کردند هدف جدید، دستیابی به پهپادی با قابلیت انجام مأموریتهای مشابه ام. کیو ۹، اما با هزینهای حدود ۱۰میلیون دلار برای هر فروند است.
- این برنامه که Massed Modular Aircraft (MMA) نام دارد، در ماه جولای ازسوی نیروی هوایی و واحد نوآوری دفاعی آمریکا (DIU) مطرح شد.
- ایده اصلی، تولید تعداد زیادی پهپاد نسبتاً ارزان است که بتوانند بهصورت گروهی نیز عملیات کنند و با اشباع سامانههای پدافند و ضدپهپاد دشمن، توان او برای رهگیری را تحت فشار قرار دهند.
- در برنامه ابتدایی، قرار بود نمونه اولیه، حداکثر ۲۱ماه پس از عقد قرارداد، پرواز آزمایشی داشته باشد و تا سال مالی ۲۰۳۱، حدود ۲۰فروند برای رسیدن به قابلیت عملیاتی اولیه تولید شود.
- اکنون اما، زمانبندی تغییر کرده و هدف، ساخت نمونه اولیه ظرف حدود یک سال و رساندن تولید به مقیاس عملیاتی تا سال ۲۰۲۹ است.
عامل اصلی تغییر رویکرد چه بود؟
- کریستوفر نیِمی، از مقامهای نیروی هوایی آمریکا، تأکید کرد این تغییر زمانبندی تا حد زیادی نتیجه فشار مستقیم وزیر نیرویهوایی برای سرعت بخشیدن به پروژه بودهاست.
- از آغاز جنگ با ایران دستکم بیش از ۴۵ فروند ام. کیو ۹ از بین رفتهاست؛ رقمی معادل تقریباً یکچهارم کل ناوگان این پهپادها.
- نیروی هوایی آمریکا پیش از این نیز به دنبال جانشینی برای ام. کیو ۹ بهعنوان سکوی اطلاعات، شناسایی و مراقبت در ارتفاع متوسط بود، اما تلفات جنگی اخیر این روند را فوریت بیشتری بخشیدهاست.
- اگرچه تعداد قابلتوجهی ام. کیو ۹ در اختیار نیرویهوایی قرار دارد، اما این ناوگان با سرعت نگرانکنندهای در حال مصرف شدن است.
راهبرد جدید پهپادی آمریکا چیست؟
- ام. کیو ۹ سالها از مهمترین پهپادهای عملیاتی آمریکا بودهاست.
- این پهپاد بهدلیل مداومت پروازی بالا، توان ماندگاری طولانی بر فراز منطقه هدف و ترکیب قابلیتهای تهاجمی و اطلاعاتی ارزش زیادی داشته است.
- با این حال، گزینه جایگزین مورد بررسی یعنی ام. کیو ۹ بی، بهدلیل قیمت بالاتر و پیچیدگی بیشتر، کنار گذاشته شد.
- ام. کیو ۹ بی نسخهای بزرگتر و پیشرفتهتر از ام. کیو ۹ ای است، اما از دید نیرویهوایی آمریکا مشکل اصلی، این است که درصورت افزایش تلفات، جایگزینی تعداد زیادی از آن دشوار خواهد بود.
- اگر از دست دادن یک ام. کیو ۹ ای با هزینه تقریبی ۵۰ میلیون دلار با تجهیزات و حسگرها نگرانکننده باشد، از دست دادن ام. کیو ۹ بی، گرانتر، مشکل بزرگتری ایجاد میکند.
- بنابراین راهبرد جدید بر این مبنا استوار شده که پهپاد باید آنقدر ارزان باشد که بتوان آن را در تعداد زیاد تولید و درصورت نابودی، بهسرعت جایگزین کرد.
پهپادی سادهتر، ارزانتر و پرتعدادتر
- نیروی هوایی آمریکا قصد دارد دستکم ۱۸۰ فروند پهپاد جدید MMA تولید کند و احتمالاً این رقم افزایش مییابد.
- برای کاهش هزینه و سرعت بخشیدن به تولید، مقامهای آمریکایی اعلام کردهاند حاضرند دراین برنامه سطح مشخصی از ریسک را بپذیرند.
- آمریکا بهجای حرکت به سمت فناوریهای کاملاً جدید و بسیارگران، بهدنبال استفاده از فناوریهای بالغ و اثباتشدهاست؛ رویکردی که مقامهای این کشور آن را در چارچوب این ایده توصیف میکنند که «۸۰ درصد قابلیت، کافی است».
- از این رو انتظار میرود MMA از نظر ظاهری و ساختاری تا حدی به ام. کیو ۹ شباهت داشته باشد، از جمله در بالهای کشیده و موتورهای توربوپراپ.
تفاوت ویژه
- یکی از تفاوتهای مهم MMA با MQ-۹، استفاده بیشتر از خودکارسازی است.
- هدف این است که کنترل پهپادها به ورودیهای سادهتر رایانهای متکی شود و یک نیروی انسانی بتواند همزمان چند پهپاد را هدایت کند.
- این پهپاد بیشتر بهعنوان یک سکوی حمل تجهیزات، حسگر یا تسلیحات عمل خواهد کرد که آنها را به نقطه موردنظر منتقل میکند.
تولید انبوه و معماری باز
- یکی از اهداف اصلی برنامه، ایجاد توانایی برای افزایش یا کاهش سریع ظرفیت تولید است، چراکه در یک جنگ بزرگ ممکن است روزانه دهها پهپاد از بین برود.
- برخلاف جنگندههای بسیار پیچیدهای مانند اف.۳۵، MMA باید ساده و سریع تولید شود تا صنعت دفاعی آمریکا بتواند متناسب با شدت درگیری، ظرفیت ساخت را افزایش دهد.
- همچنین MMA از «معماری باز» استفاده خواهد کرد؛ به این معنا که حسگرها و تسلیحات مختلف، حتی از تولیدکنندگان متفاوت، بتوانند با رابطهای استاندارد روی پهپاد نصب شوند.
- این ویژگی، امکان ارتقای سریع و تطبیق پهپاد با مأموریتهای مختلف را فراهم میکند.
- درمجموع، تلفات سنگین ام. کیو ۹ در جنگ با ایران، نیرویهوایی آمریکا را به سمت تغییری مهم در فلسفه طراحی پهپاد سوق داده است؛ «حرکت از پهپادهای گرانقیمت و نسبتاً پیچیده، بهسوی سامانههایی ارزانتر، پرتعداد، قابل جایگزینی و مناسب برای عملیات گروهی».
نظر شما