همشهری آنلاین - مریم سرخوش: ایران امروز دیگر کشوری نیست که برای درمان بیماران خود به خارج از مرزها چشم بدوزد؛ از رشد چندبرابری نیروی متخصص و حضور پررنگ زنان در پزشکی تا پیوندهای پیچیده، سلولدرمانی و تولید دارو، نظام سلامت طی چهار دهه مسیری طولانی را طی کرده است. با این حال، رئیس کل سازمان نظام پزشکی معتقد است این دستاوردها در کنار چالشهایی جدی قرار گرفتهاند؛ از فشار اقتصادی و تعرفههای غیرواقعی گرفته تا تبلیغات بیضابطه، مداخلات افراد غیرپزشک و کاهش اعتماد عمومی.
دکتر محمد رئیسزاده در نشست خبری با خبرنگاران با اشاره به وضعیت نیروی انسانی حوزه سلامت گفت: در حال حاضر حدود ۳۹۳ هزار نفر در شش گروه عضو سازمان نظام پزشکی هستند که از این تعداد بیش از ۱۰۷ هزار نفر پزشک عمومی و بیش از ۷۰ هزار نفر پزشک متخصصاند.
به گفته او، ۵۳ درصد جامعه پزشکی کشور را مردان و ۴۷ درصد را زنان تشکیل میدهند. سرانه پزشک به جمعیت هم اکنون به ۱۹ پزشک به ازای هر ۱۰ هزار نفر رسیده است؛ در حالی که بیش از ۷۰ هزار دانشجوی پزشکی نیز در حال تحصیل هستند و آخرین گروه از این دانشجویان در سال ۱۴۱۰ فارغالتحصیل خواهند شد.
رئیسزاده پیشبینی کرد با ورود این گروه به بازار کار، سرانه پزشک در سال ۱۴۱۰ به ۲۷.۷ پزشک به ازای هر ۱۰ هزار نفر جمعیت برسد. او با استناد به آمار سازمان جهانی بهداشت گفت میانگین جهانی این شاخص اکنون ۱۷ پزشک به ازای هر ۱۰ هزار نفر است و ایران آمار بالاتری دارد.
او این آمار را پاسخی به انتقادهایی دانست که جامعه پزشکی را مخالف افزایش ظرفیت آموزش پزشکی معرفی میکنند و گفت: طی ۲۰ سال، سرانه پزشک در ایران از ۸.۷ به ۱۹ پزشک به ازای هر ۱۰ هزار نفر افزایش یافته است.
زنان متخصصی که از ۷۷۴ نفر به بیش از ۳۰ هزار نفر رسیدند
رئیس سازمان نظام پزشکی رشد حضور زنان در پزشکی ایران را نیز کمنظیر توصیف کرد. به گفته او، حدود ۴۰ سال پیش و در شرایطی که جمعیت کشور ۳۶ میلیون نفر بود، تنها ۷۷۴ پزشک متخصص زن و سه پزشک فوقتخصص زن در کشور فعالیت میکردند. امروز اما با جمعیت حدود ۸۷ میلیون نفری کشور، بیش از ۳۰ هزار پزشک متخصص زن و حدود ۱۵۰۰ پزشک فوقتخصص زن در ایران فعالیت میکنند؛ یعنی تعداد پزشکان متخصص زن طی چهار دهه حدود ۴۰ برابر شده است.
به گفته رئیسزاده بخشی از این زنان اکنون به چهرههای ملی و بینالمللی در حوزه پزشکی تبدیل شدهاند.
سرمایهای که در روزهای بحران خودش را نشان داد
رئیس سازمان نظام پزشکی، استقلال نظام سلامت را یکی از بزرگترین دستاوردهای کشور عنوان کرد و گفت: جامعه پزشکی و نظام سلامت اکنون در هر ماه به بیش از ۹۰ میلیون نفر خدمت ارائه میکنند. این در حالی است که تا سال ۱۳۶۷، سالانه بیش از ۱۰ هزار نفر برای دریافت خدمات درمانی به خارج از کشور اعزام میشدند و هزینه درمان این افراد حدود ۱۵ همت در سال بود. اما اکنون کشور با گذشت چهار دهه به خودکفایی نیروی انسانی و کاهش نیاز به اعزام بیماران رسیده و اگر این مساله محقق نشده بود امروز در شرایط بحران با مشکلات بسیار بیشتری مواجه میشدیم.
او البته تأکید کرد که هنوز در برخی تجهیزات پزشکی و مواد اولیه وابستگیهایی وجود دارد، هرچند بخش قابل توجهی از این وابستگیها کاهش یافته، مثل حوزه دارو که خودکفایی بیش از ۹۰ درصدی دارد.
از نگاه او، در شرایط جنگ و بحران، نظام سلامت یکی از ستونهای تابآوری ملی است و بخش قابل توجهی از این تابآوری حاصل سرمایهگذاری و تلاش چهار دهه گذشته است.
سلامت محل تجارت نیست
رئیسزاده بخش دیگری از صحبتهایش را به تبلیغات پزشکی اختصاص داد و با اشاره به اینکه طبق قانون، صدور مجوز تبلیغات در حوزه دارو و درمان بر عهده سازمان نظام پزشکی است، گفت: طی سالهای گذشته این قانون در مواردی نادیده گرفته شده و همین مسئله به آشفتگی در تبلیغات حوزه سلامت منجر شده است.
البته او از اقدامات سازمان طی چهار تا پنج سال اخیر برای ساماندهی این حوزه خبر داد و تاکید کرد: آییننامه تبلیغات حوزه سلامت در شورای عالی نهایی شده، شورای هماهنگی تبلیغات حوزه سلامت در سازمان نظام پزشکی شکل گرفته و دادیار ویژه نظارت بر تبلیغات پزشکی نیز منصوب شده است. این درحالی است که اکثریت جامعه پزشکی به قوانین تبلیغات پایبند هستند، اما هر اقدامی خارج از چارچوب قانونی تخلف محسوب میشود.
او گفت: تبلیغات غیرقانونی و روابط ناسالم میان پزشکان، کلینیکها و داروخانهها نهتنها به اعتبار علم پزشکی آسیب میزند، بلکه اعتماد مردم به جامعه پزشکی را هم خدشهدار میکند.
رئیسزاده با تأکید بر اینکه «حوزه سلامت محل تجارت نیست»، گفت: نباید اعتبار علم پزشکی کشور به تجارت تبدیل شود.
رصد ۱۲ هزار صفحه و برخورد با متخلفان
به گفته رئیس سازمان نظام پزشکی، تاکنون بیش از ۱۲ هزار سایت و صفحه شبکههای اجتماعی فعال در حوزه سلامت رصد شده و بیش از ۷۰۰ مورد تخلف شناسایی شده است. از این تعداد، ۳۱۰ صفحه که وضعیت مدیر یا ادمین آنها مشخص بوده، بسته یا اصلاح شدهاند و ۴۱۲ صفحه دیگر به دلیل مشخص نبودن هویت گردانندگان، به پلیس فتا گزارش شدهاند.
رئیسزاده البته تاکید کرد که گستردگی تبلیغات و مداخلات درمانی در فضای مجازی به اندازهای است که مقابله با تمام موارد تخلف بسیار دشوار شده است.
او هشدار داد هرگاه پروندهای به هیأتهای انتظامی سازمان برسد، با متخلفان برخورد جدی خواهد شد و گفت: تخلف در حوزه پزشکی فقط یک تخلف شخصی نیست، بلکه ظلم به مردم است.
به گفته رئیسزاده، احکام انتظامی میتواند از تذکر شفاهی و توبیخ کتبی تا محرومیت از طبابت متغیر باشد و طی سال گذشته بیش از ۵۰ مورد محرومیت از مطب در پروندههای قصور پزشکی صادر شده، محرومیتی که میتواند از سه ماه تا دائمی باشد.
این نگاه بیمارگونه، خطرناک است
رئیس سازمان نظام پزشکی خواسته اصلی جامعه پزشکی را تغییر نگاه به این گروه عنوان کرد و گفت: حاکمیت، رسانهها و مردم باید جامعه پزشکی را بر اساس آینده کشور و منافع ملی ارزیابی کنند. برخی نگاهها به جامعه پزشکی «بیمارگونه» است و میتواند برای آینده کشور خطرناک باشد. به همین دلیل نباید تخلف افراد به کارنامه یک جامعه حرفهای تعمیم داده شود چون جامعه پزشکی در چهار دهه گذشته در ارتقای شاخصهای سلامت، تربیت متخصصان برجسته و عبور از بحرانها نقش مهمی داشته است.
او همچنین با اشاره به فداکاری کادر درمان در بحرانها گفت: اعضای این جامعه بارها برای نجات جان مردم، جان خود را به خطر انداختهاند.
هشدار جدی درباره «پزشکنماها» و مداخلهگران درمان
رئیسزاده در ادامه نسبت به فعالیت افراد غیرمجاز در حوزه درمان هشدار داد و گفت: مداخله افراد فاقد صلاحیت، صرفاً یک تخلف تبلیغاتی نیست، بلکه مستقیماً سلامت مردم را تهدید میکند.
او از دستگیری یکی از این افراد و آزادی او با قرار کفالت خبر داد و بیان کرد: پرونده همچنان در جریان است.
به گفته رئیس سازمان نظام پزشکی، برای فرد دیگری نیز حکم جلب سیار صادر شده، اما مشخص نیست اکنون کجاست.
رئیسزاده از رئیس قوه قضاییه خواست برای برخورد با مداخلهگران درمان تدبیر جدی اتخاذ کند چون کوتاهی در این زمینه میتواند پیامدهای جبرانناپذیری برای سلامت مردم، نظام سلامت و اعتماد عمومی داشته باشد.
به گفته او، مداخله غیرمجاز حتی میتواند هزینه درمان را افزایش دهد؛ چرا که بیماریای که با یک درمان ساده و کمهزینه قابل کنترل است، ممکن است در اثر مداخلات نادرست به درمانهای پیچیده و پرهزینه نیاز پیدا کند.
او تأکید کرد: کیفیت خدمات، خط قرمز نظام سلامت است.
تعرفهای که واقعی نیست
رئیس سازمان نظام پزشکی در بخش دیگری از سخنان خود به چالش قدیمی تعرفههای پزشکی پرداخت و گفت: طی دو سال گذشته دولت مطابق قانون، تعرفههای پزشکی را پیش از آغاز سال جدید ابلاغ کرده است، اما مشکل اصلی همچنان پابرجاست؛ تعرفهها واقعی نیستند و بیمهها نیز پوشش تعرفههای مصوب را از ابتدای سال رعایت نمیکنند.
به گفته رئیسزاده، فاصله میان تعرفه واقعی و تعرفه دستوری شکافی ایجاد کرده که در نهایت به مردم آسیب میزند.
او ادامه داد: بیمهها نهتنها این شکاف را جبران نمیکنند، بلکه گاهی همان تعرفه دستوری را نیز با هشت تا ۹ ماه تأخیر پرداخت میکنند.
رئیسزاده این وضعیت را به «وام اجباری» جامعه پزشکی به سازمانهای بیمهگر تشبیه کرد و خواستار آن شد که دولت شاخصی برای سنجش عملکرد بیمهها در پرداخت بهموقع مطالبات تعیین کند. چون تأخیر در پرداخت بیمهها ارتباط مستقیمی با کیفیت خدمات سلامت و میزان پرداخت از جیب مردم دارد.
رئیس سازمان نظام پزشکی همچنین عنوان کرد: سهم سلامت از تولید ناخالص داخلی نصف رقمی است که در اسناد بالادستی کشور تعیین شده و در چنین شرایطی نمیتوان انتظار داشت نظام سلامت با اختلال مواجه نشود.
با وجود همه این مشکلات، رئیسزاده با استناد به آخرین مطالعات میدانی گفت تنها ۵.۶ درصد مردم اعلام کردهاند خارج از تعرفه پرداخت داشتهاند؛ ۷۹ درصد گفتهاند یا پرداختی نداشتهاند یا در چارچوب تعرفه پرداخت کردهاند و ۱۴ درصد نیز رقم پرداختی را قابل توجه ندانستهاند.
زیبایی؛ صدرنشین شکایتهای قصور پزشکی
به گفته رئیس سازمان نظام پزشکی، بیشتر پروندههای قصور پزشکی در حوزه زیبایی، بهویژه دندانپزشکی، پوست و مو شکل میگیرد.
او از افزایش ۱۲ درصدی پروندههای قصور پزشکی در سال گذشته نسبت به سال ۱۴۰۳ خبر داد و گفت: افزایش تقاضا برای خدمات زیبایی و آگاهی بیشتر مردم از حقوق خود از عوامل این رشد است. سال گذشته هم ۸۴۰۰ پرونده قصور پزشکی تشکیل شده که ۴۵ درصد آنها به صدور کیفرخواست و ۴۰ درصد به تبرئه یا توقف پرونده منجر شده است.
رئیسزاده گفت بیشترین شکایتهایی که به صدور حکم منجر شدهاند، مربوط به اعمال زیبایی هستند؛ چرا که تقاضا برای این خدمات در ایران از متوسط جهانی بالاتر است. پس از آن، حوزه زنان و زایمان و سپس ارتوپدی بیشترین پروندههای قصور پزشکی را داشتهاند.
او از مردم خواست تقاضای خود برای اعمال زیبایی را مدیریت کنند و فریب تبلیغات فضای مجازی را نخورند.
به گفته رئیسزاده، تا زمان ایجاد سازوکارهای مؤثرتر برای کنترل این فضا، افزایش آگاهی مردم بهترین راهکار است. شهروندان نیز میتوانند برای اطمینان از مجاز بودن فعالیت یک صفحه یا سایت پزشکی، مجوز آن را در سایت سازمان نظام پزشکی بررسی کنند.
۱۴ شهید از جامعه پزشکی در دو جنگ
رئیس سازمان نظام پزشکی با اشاره به نقش جامعه پزشکی در جنگهای اخیر گفت: در جنگ خردادماه ۶ نفر و در جنگ رمضان ۸ نفر از اعضای سازمان نظام پزشکی به شهادت رسیدهاند. البته در جنگ رمضان در مجموع ۲۶ نفر از اعضای نظام سلامت به شهادت رسیدند که ۸ نفر از آنان عضو سازمان نظام پزشکی بودند.
رئیسزاده این آمار را نشانه حضور جامعه درمانگران در کنار مردم، نهتنها در روزهای صلح بلکه در سختترین بحرانها دانست.
او همچنین با اشاره به اعلام وزارت بهداشت درباره خسارت وارده به حوزه سلامت در جنگ رمضان هم بیان کرد: این خسارتها حدود ۸ همت بوده و ۶۰ بیمارستان و ۲۰۰ مرکز بهداشتی و درمانی آسیب دیدهاند. خسارت واردشده به بخش خصوصی نیز حدود ۲ همت برآورد شده که بیمارستان گاندی از جمله نمونههای آن است.
رئیس سازمان نظام پزشکی از رئیس قوه قضاییه خواست خسارتهای واردشده به نظام سلامت از محل اموال مصادرهشده رژیم متخاصم جبران شود.
از پیوند و سلولدرمانی تا امید به زندگی ۸۰ ساله
رئیسزاده در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به دستاوردهای پزشکی ایران، بر ضرورت استفاده بیشتر از ظرفیت جامعه پزشکی برای ارتقای جایگاه علمی کشور تأکید کرد.
او گفت» ایران در شاخصهای مختلف سلامت در جایگاهی قابل توجه قرار دارد؛ از پوشش کامل واکسیناسیون و رتبه نخست منطقه در پیوند کلیه و کبد تا جایگاه سوم جهان در درمان ناباروری و حضور در جمع پنج کشور برتر دنیا در سلولدرمانی و ژندرمانی.
به گفته رئیسزاده، ایران در ژنتیک پزشکی رتبه چهارم جهان را دارد، در جراحیهای پیچیده عروق جزو ۱۰ کشور برتر دنیاست و در کاهش مرگومیر مادران باردار نیز در جمع سه کشور نخست جهان قرار گرفته است؛ شاخصی که از حدود ۲۰۰ مرگ در هر ۱۰۰ هزار تولد زنده در گذشته به ۲۱ مورد رسیده است.
رئیس سازمان نظام پزشکی همچنین از ایران به عنوان نخستین تولیدکننده داروهای نوترکیب در آسیا و پنجمین کشور جهان در این حوزه یاد کرد و میزان خودکفایی تولید دارو را ۹۵ درصد اعلام کرد.
او افزایش امید به زندگی از حدود ۵۴ سال به ۸۰ سال، خودکفایی در تربیت نیروی تخصصی و فوقتخصصی و کاهش نیاز بیماران به درمان خارج از کشور را از دیگر دستاوردهای مهم نظام سلامت برشمرد.
پزشکی ایران؛ از خودکفایی امروز تا رقابت برای آینده
رئیسزاده تأکید کرد: دستاوردهای پزشکی ایران باید در روز پزشک مورد توجه قرار گیرد، اما این دستاوردها نباید به نقطه پایان تبدیل شوند.
او ایجاد پرونده یکپارچه الکترونیک سلامت، راهاندازی بانک ملی دادههای سلامت، تکمیل برنامه ژنوم ایرانیان، ایجاد بیوبانک و یکپارچهسازی زیرساختهای سلولدرمانی را از ضرورتهای آینده نظام سلامت دانست.
به گفته رئیس سازمان نظام پزشکی، هدف نهایی نباید تنها خودکفایی باشد؛ ایران باید به سمت تولیدکننده درمانها و تکنیکهای پزشکی برای جهان حرکت کند.
رئیسزاده در پایان تاکید کرد: باید برای بازگشت ایران به جایگاه ممتاز پزشکی جهان تلاش کرد؛ جایگاهی که به گفته او، ایران هزار سال پیش در آن قرار داشته است.
نظر شما