کشف «خرگوش» ۷۰ میلیون ساله عصر دایناسورها | فسیلی که تصور ۴۰ساله دیرینه‌شناسان را تغییر داد

همشهری آنلاین -یکتافراهانی: یک فسیل کوچک از دل صحرای گُبی، تصویری تازه از زندگی پستانداران در دوران دایناسورها ارائه کرده است. این جانور که به دلیل پاهای بلندش ظاهری شبیه خرگوش داشته، اکنون یکی از باورهای قدیمی درباره تکامل پستانداران را تغییر داده است.

مسیر واقعی تکامل

دانشمندان با بررسی فسیل تقریباً کامل گونه‌ای تازه به نام Tamirkhan balcarceli دریافته‌اند گروهی از پستانداران منقرض‌شده به نام ژلستیدها (Zhelestids) برخلاف تصور چند دهه گذشته، اجداد اولیه پستانداران جفت‌دار امروزی مانند انسان نبوده‌اند. این کشف که در مجله علمی Nature منتشر شده، نشان می‌دهد ظاهر یک جانور همیشه نمی‌تواند مسیر واقعی تکامل آن را آشکار کند.

بیشتر بخوانید :

• ردپاهای ۱.۴ میلیون‌ساله، راز تازه‌ای از اجداد انسان را فاش کرد

• کشف باورنکردنی یک دایناسور جدید با گردن ۲۰ متری!

فسیلی که یک معمای ۴۰ساله را حل کرد

پژوهش جدیدی در مجله Nature منتشر شده نشان می دهد ژلستیدها نزدیک به چهار دهه فقط از روی چند دندان پراکنده و بقایای ناقص شناخته می‌شدند. دندان‌های گرد و نسبتاً تخصص‌یافته آنها باعث شده بود دیرینه‌شناسان تصور کنند این جانوران گروهی از پستانداران گیاه‌خوار و نزدیک به پستانداران جفت‌دار اولیه بوده‌اند.

اما کشف فسیل جدید در شرق صحرای گُبی، این برداشت را تغییر داد. این نمونه که کامل‌ترین فسیل شناخته‌شده از ژلستیدهاست، اطلاعاتی درباره جمجمه، اندام‌ها و ویژگی‌های بدنی این جانور در اختیار دانشمندان گذاشت.

بررسی‌ها نشان داد Tamirkhan به‌جای قرارگرفتن در گروه پستانداران جفت‌دار، به شاخه‌ای دیگر از پستانداران کوچک به نام زالامبدالستوئیدها (Zalambdalestoids) تعلق دارد.

خرگوشی که هرگز خرگوش نبود

Tamirkhan حدود ۱۵ تا ۱۸ سانتی‌متر طول داشته و پاهای عقبی بلند و باریکی داشته است؛ ویژگی که باعث شده ظاهری شبیه خرگوش پیدا کند. به همین دلیل برخی دیرینه‌شناسان به ژلستیدها لقب «خرگوش‌های کرتاسه» داده‌اند.

اما این شباهت فقط ظاهری است. این جانور هیچ ارتباط نزدیکی با خرگوش‌های امروزی ندارد و نمونه‌ای از پدیده‌ای به نام تکامل همگرا است؛ یعنی جانورانی که خویشاوند نزدیک نیستند، در شرایط مشابه ویژگی‌های مشابهی پیدا می‌کنند.

وقتی دندان‌ها دانشمندان را گمراه کردند

یکی از مهم‌ترین پیام‌های این پژوهش این است که حتی دندان‌ها، با وجود اهمیت فراوان در مطالعات فسیلی، همیشه نمی‌توانند تمام حقیقت را نشان دهند.

دندان‌های ژلستیدها باعث شده بود دانشمندان درباره جایگاه آنها در درخت تکامل پستانداران برداشت متفاوتی داشته باشند، اما بررسی کامل بدن این جانور نشان داد شکل دندان‌ها بیشتر نتیجه سازگاری با نوع تغذیه بوده است، نه نشانه‌ای از خویشاوندی.

گنجینه‌ای به نام صحرای گُبی

صحرای گُبی یکی از مهم‌ترین مناطق جهان برای کشف فسیل‌های دوران کرتاسه است. پژوهشگران می‌گویند این منطقه به دلیل حفظ نمونه‌های نسبتاً کامل، همچنان می‌تواند رازهای تازه‌ای درباره نخستین پستاندارانی که در سایه دایناسورها زندگی می‌کردند، آشکار کند.

کشف Tamirkhan بار دیگر نشان داد تاریخ تکامل، داستانی پیچیده‌تر از آن چیزی است که تنها از روی بخش‌های محدود فسیلی تصور می‌کنیم؛ گاهی یک فسیل کوچک می‌تواند نگاه دانشمندان به میلیون‌ها سال گذشته را تغییر دهد.