همشهری آنلاین-یکتا فراهانی: تصور کنید سفینهای که برای فرود در جهنم طراحی شده، نیمقرن در مدار زمین سرگردان میماند و سپس با عبور از آتشبار جو، سالم به خانه بازمیگردد! این دقیقاً همان اتفاقی است که برای کاسموس ۴۸۲، سفینه فضایی شوروی، رخ داد؛ مأموریتی که هرگز به ونوس نرسید اما حالا به یکی از حماسیترین داستانهای تاریخ اکتشافات فضایی تبدیل شده است.
فرود بر ونوس
در سال ۱۹۷۲، در اوج رقابتهای فضایی جنگ سرد، اتحاد جماهیر شوروی یک سفینه فضایی پیشرفته را به فضا پرتاب کرد. هدف، فرود بر سیاره ونوس بود، سیارهای با دمای سطحی حدود ۴۷۰ درجه سانتیگراد و فشاری ۹۰ برابر زمین که آن را به جهنم واقعی منظومه شمسی تبدیل کرده است. مهندسان شوروی برای این مأموریت، یک کپسول تیتانیومی فوقمقاوم طراحی کرده بودند که میتوانست از شرایط مرگبار ونوس جان سالم به در ببرد. اما یک مشکل فنی کوچک، یعنی یک تایمر معیوب، باعث شد موشک حامل نتواند از جاذبه زمین فرار کند و سفینه در مدار پایین زمین گرفتار شود. یک اشتباه کوچک، یک سرگردانی ۵۳ ساله شوروی این شکست را پنهان کرد و نام آن را به عنوان یک ماهواره معمولی مدار زمین ثبت نمود. اما ۵۳ سال بعد، همین کپسول تیتانیومی که برای جهنم ساخته شده بود، از آتش جو زمین عبور کرد و در اقیانوس هند فرود آمد! این داستان باورنکردنی، روایتی از شکست، بقا و بازگشت یک غول فضایی است که هرگز قرار نبود به خانه بازگردد.
بیشتر بخوانید:
نقص در تایمر
کاسموس ۴۸۲ در ۳۱ مارس ۱۹۷۲، تنها چهار روز پس از سفینه خواهرش، ونرا ۸، که با موفقیت به ونوس رسید و دادههای ارزشمندی را مخابره کرد، به فضا پرتاب شد. اما کاسموس ۴۸۲ هرگز به آن نقطه نرسید. پس از رسیدن به مدار اولیه، مرحله بالایی موشک به دلیل نقص در تایمر ، زودتر از موعد خاموش شد و سفینه در دام جاذبه زمین گرفتار ماند. مقامات شوروی این شکست را نادیده گرفتند و نام "کاسموس" را برای آن انتخاب کردند، نامی که معمولاً به ماهوارههای شکستخورده یا محمولههایی که در مدار زمین باقی میمانند، داده میشد. درحالیکه بیشتر قطعات سفینه طی یک دهه اول به جو زمین سقوط کردند، کپسول فرود تیتانیومی به دلیل طراحی فوقمقاوم خود، در مداری بیضوی و بسیار بلند باقی ماند و برای بیش از نیمقرن، به دور سیارهای چرخید که هرگز نباید میماند.
کپسول نجات دهنده
راز بقای کاسموس ۴۸۲ در طراحی منحصربهفرد آن نهفته است. این کپسول یک متری با وزن حدود ۴۹۵ کیلوگرم، از یک پوسته تیتانیومی ضخیم ساخته شده بود تا بتواند فشار ویرانگر و گرمای سوزان جو ونوس را تحمل کند. تیتانیوم، فلزی که هم سبک و هم فوقالعاده مقاوم در برابر حرارت و خوردگی است، به این کپسول اجازه داد تا در برابر اصطکاک شدید جو زمین نیز مقاومت کند. درحالیکه بیشتر ماهوارهها و قطعات فضایی هنگام ورود به جو زمین کاملاً میسوزند، پوسته تیتانیومی کاسموس ۴۸۲ به عنوان یک سپر حرارتی عمل کرد و از محتویات داخلی محافظت کرد.
فرود در اقیانوس هند
به گزارش Times of India پس از ۵۳ سال، کشش گرانشی جو زمین بالاخره بر مدار کاسموس ۴۸۲ غلبه کرد. آژانس فضایی اروپا (ESA) و سازمان فضایی روسیه (روسکاسموس) ورود مجدد این شیء باستانی را تأیید کردند. بر اساس گزارش روسکاسموس، این کپسول در ساعت ۰۹:۲۴ به وقت مسکو، در فاصله ۵۶۰ کیلومتری غرب جزیره آندامان میانی، وارد جو زمین شد و در نهایت در آبهای اقیانوس هند، در غرب جاکارتا سقوط کرد. بااینحال، برخی کارشناسان مانند مارکو لانگ بروک، ستارهشناس هلندی، نسبت بهدقت این مکانیابی ابراز تردید کردهاند و معتقدند که این محاسبات بر اساس مدلسازی بوده و نه مشاهده مستقیم.
یک آزمایش علمی تصادفی در دل فضا
جالب اینجاست که کاسموس ۴۸۲ در طول این ۵۳ سال سرگردانی، به یک "آزمایش علمی تصادفی" برای دانشمندان تبدیل شد. به گفته آژانس فضایی اروپا، شکل کروی و صاف این کپسول به محققان اجازه میداد تا چگالی جو فوقانی زمین را اندازهگیری کنند. هر بار که مدار بیضوی این سفینه از نزدیکترین نقطه به زمین (حضیض) عبور میکرد، ارتفاع دورترین نقطه (اوج) آن کاهش مییافت و از این طریق میتوانستند اثرات اصطکاک جو را بسنجند. این موضوع، کاسموس ۴۸۲ را به یک ابزار علمی غیرمنتظره برای مطالعه لایههای بالای جو زمین تبدیل کرده بود.
نظر شما