رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی اردستان با اعلام این مطلب به همشهری آنلاین گفت: «در فروردین ۱۴۰۵ ریزش قسمتی از بدنه و دیواره طبقه بالایی قنات مون به طول ۴۰۰ متر که در اثر حرکات زمین و تردد وسائل نقلیه سنگین مانند ماشینآلات کشاورزی، ریزش پیدا کرد و مسیر آب اراضی کشاورزی و باغات مسدود شد. جریان آب از طریق لولهگذاری و پمپ هدایت شد تا به ساختار این قنات ارزشمند صدمه وارد نشود.»
مجتبی پورشفیع افزود: «ترمیم بدنه ریخته شده قنات با حضور کارشناس قنوات انجام و مسیر آب بعد از ۲۰ روز بازگشایی شد.»
- بیشتر بخوانید: تنها قنات دو طبقه جهان اینجاست
از آنجایی که یکی از دلایل ریزش قنات لایروبی نشدن به موقع عنوان میشود، پورشفیع در این باره نیز اظهار کرد: «ریزش فقط به دلیل لایروبی نشدن نبود و حرکات زمین و تردد وسائل نقلیه سنگین هم در آن نقش داشتهاست. نکته اینجاست که کل مسیر قنات به لایروبی احتیاج دارد و لایروبی نشدن، مزید بر علت ریزش قنات شد.»
طبق قانون قنات ۴ کیلومتری «مون»، مالکان و کشاورزانی که از آب قنات استفاده میکنند موظف به هزینه برای لایروبی و اصلاح مسیر هستند.
پورشفیع ادامه داد: «تا کنون ۲۰۰ تا ۲۵۰ متر از مسیر قنات لایروبی شده، اما بخش قابل توجهی از مسیر همچنان نیازمند اصلاح و پاکسازی است. مسئولیت قنات و لایروبی ان صراحتا بر عهده مالکان و کشاورزان است. میراث فرهنگی به عنوان متولی بنای ثبتی بیشتر اعتبارات را در قالب توسعه زیر ساخت گردشگری برای قنات صرف میکند. لایروبی بحث تخصصی و این موضوع را هیئت امنای قنوات و مدیریت جهاد کشاورزی عهدهدار است و منتظر اعتبارات و انتخاب پیمانکار برای لایروبی هستیم.»
اهمیت قنات «مون» از زوایه ثبت جهانی بودن آن در یونسکو نیز دو چندان میشود. پورشفیع گفت: «خوشبختانه ریزش اخیر سطحی بوده و برای سازه قنات مشکلی پیش نیامدهاست، اما زنگ خطری برای سهلانگاری نکردن در لایروبی قنات است.»
به گفته رئیس اداره میراث فرهنگی اردستان، سهامداران و بهرهبرداران قنات نیز برای مشارکت در روند بهسازی اعلام آمادگی کردهاند و قرار است حدود ۱۰ میلیارد ریال تامین کنند.
قنات مون اردستان از قناتهای قدیمی ایران است که به نام محله «مون» خوانده میشود و به گواه تاریخ عمری به قدمت ۸ قرن دارد. علاوه بر دو طبقه بودن این قنات که در دنیا منحصر به فرد است، پابرجا بودن سازههای قنات با وجود قدمتش هم جالب توجه است؛ این سازهها میتواند آبهای زیرزمینی را به سطح زمین انتقال دهد.
قنات «مون» ۲ مادر چاه دارد. یکی به عمق ۲۷ متر و دیگری ۳۰ متر که بهصورت موازی روی یکدیگر قرار دارند. با وجود اختلاف ارتفاع، جریان آب در طبقات با هم تلاقی ندارند و علت آن هم بافت خاک است. استفاده از خاک رس با چسبندگی بالا و ترکیب آن با شن، خاک با دوام و مرغوبی را ساخته که جریان آب دو طبقه به هم نفود نمیکند. آب قنات بالایی، خنک، سبک و شیرین و مناسب برای آشامیدن است. آب قنات زیرین سختی و املاح بیشتری دارد و برای شستوشو، آبیاری زمینهای کشاورزی اطراف و همچنین راه انداختن چرخ آسیاب استفاده میشود. در اسناد برگه تقسیم آبی وجود دارد که منسوب به شیخ بهایی است.
نظر شما