همشهری آنلاین: برخلاف باور عموم که تصور میشد پشهها به دنبال یکدیگر حرکت میکنند، یافتههای جدید نشان میدهد که این حشرات به صورت کاملاً مستقل اما با واکنشی مشابه، به محرکهای محیطی پاسخ میدهند. در واقع، این «سیگنالهای مشترک» هستند که باعث تجمع آنها روی بدن انسان میشوند.
شبیهسازی ریاضی ۲۰ میلیون داده پروازی
محققان موسسه فناوری جورجیا (Georgia Tech) و دانشگاه MIT، با بهرهگیری از دوربینهای مادونقرمز سهبعدی، رفتار صدها پشه را در اطراف بدن انسان زیر نظر گرفتند. آنها با تحلیل حدود ۲۰,۰۰۰,۰۰۰ نقطه داده پروازی، موفق به طراحی یک مدل ریاضی شدند که با دقت بالایی پیشبینی میکند پشههای ماده چگونه طعمه خود را ردیابی کرده و برای خونخواری به آن نزدیک میشوند.
این مطالعه که در نشریه معتبر Science Advances منتشر شده، به طور ویژه روی پشه «آئدس اجیبتی» (عامل انتقال تب زرد، زیکا و مالاریا) تمرکز دارد؛ حشرهای که سالانه جان بیش از ۷۰۰,۰۰۰ نفر را در سراسر جهان میگیرد.
نظریه «کافه شلوغ»؛ پشهها رهبر ندارند
دکتر دیوید هو، استاد مهندسی مکانیک و علوم زیستی، این رفتار پشهها را به یک کافه پرتردد تشبیه میکند. او میگوید: «مردم به این خاطر در یک کافه جمع نمیشوند که دنبالروی یکدیگر هستند، بلکه همگی به خاطر نشانههای مشترکی مثل موسیقی و نوشیدنی به آنجا جذب شدهاند. پشهها نیز دقیقاً همینگونه عمل میکنند؛ آنها نسخههای مشابهی از یکدیگرند که به سیگنالهای محیطی به شکلی یکسان پاسخ میدهند.»
ترکیب مرگبار: لباس سیاه و دیاکسید کربن
آزمایشهای این تیم پژوهشی نشان داد که قدرت جذب پشهها زمانی به اوج میرسد که دو فاکتور «نشانههای بصری» و «گاز دیاکسید کربن» (ناشی از بازدم انسان) با هم ترکیب شوند.
۱. اشیاء سیاه تنهایی: پشهها را جذب میکنند اما حشره روی آنها نمیماند.
۲. اشیاء سفید با CO۲: پشهها منبع را پیدا میکنند اما فقط در فاصله نزدیک متوجه آن میشوند.
۳. اشیاء سیاه همراه با CO۲: این ترکیب مانند یک آهنربای قوی عمل کرده و باعث تجمع انبوه پشهها و تلاش آنها برای گزیدن میشود.
آزمایش روی بدن انسان
کریستوفر زو، از پژوهشگران این طرح، برای اثبات این یافتهها خود را در محفظه پشهها قرار داد. او با پوشیدن لباسهایی با ترکیب رنگی سیاه و سفید، بازوهای خود را گشود تا مسیر پرواز پشهها ثبت شود. دادهها نشان داد که بیشترین تجمع پشهها در اطراف سر و شانهها شکل میگیرد؛ نواحیای که بیشترین غلظت دیاکسید کربن و تضاد رنگی را برای این حشرات ایجاد میکند.
گامی به سوی کنترل هوشمند پشهها
این تیم تحقیقاتی علاوه بر انتشار مقاله، یک وبسایت تعاملی نیز راهاندازی کردهاند که به کاربران اجازه میدهد با تغییر متغیرهایی مثل رنگ و میزان گاز، رفتار پشهها را به صورت مجازی مشاهده کنند. دانشمندان امیدوارند این درک دقیق از «قوانین رفتاری رباتگونه» پشهها، منجر به ساخت تلههای کارآمدتر و کاهش آمار مرگومیر ناشی از بیماریهای انتقالی شود.
نظر شما