همشهری آنلاین- سیده زهرا عبداللهی: در شرایطی که کشور همچنان در حال عبور از پیامدهای امنیتی و اقتصادی ناشی از جنگ اخیر است، موضوع تابآوری زیرساختهای حیاتی بهویژه در حوزه انرژی به یکی از مهمترین محورهای بحث کارشناسی و تصمیمسازی تبدیل شده است. زیرساختهای نفت، گاز و پتروشیمی که ستون فقرات اقتصاد کشور را تشکیل میدهند، در جریان برخی حملات دچار آسیبهایی شدهاند و همین مسئله ابعاد فنی، حقوقی و راهبردی آن را در سطح ملی برجسته کرده است.
در همین چارچوب، برنامه «زیر پوست مجلس» با حضور غلامرضا دهقان ناصرآبادی، عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، به بررسی وضعیت میدانی خسارات، توان بازسازی داخلی، امکان پیگیری حقوقی غرامت و چشمانداز آینده صنعت انرژی کشور پرداخت.
خسارتها در مقیاس کلان محدود است
همشهری: آقای دکتر، با توجه به بازدیدهای میدانی شما از تاسیسات آسیبدیده، وضعیت را چگونه ارزیابی میکنید و میزان خسارتها در چه سطحی است؟
دهقان: ابتدا لازم میدانم یاد و خاطره شهدای این حوادث را گرامی بدارم. ما در سال ۱۴۰۴ متاسفانه شاهد حملاتی به برخی زیرساختهای نفت، گاز، پتروشیمی و پالایشگاهی کشور بودیم. در جریان این حملات خسارتهایی به این تاسیسات وارد شد و تعدادی از نیروهای متخصص و ارزشمند ما نیز به شهادت رسیدند. با این حال باید تاکید کنم که با توجه به گستردگی صنعت نفت و گاز در کشور، میزان خسارتها در مقیاس کلان محدود و قابل مدیریت است و ساختار اصلی تولید دچار آسیب جدی نشده است.
برآوردها هنوز نهایی نشده است
همشهری: آیا برآورد دقیقی از میزان خسارتها انجام شده است؟
دهقان: در حال حاضر کارشناسان در حال بررسی دقیق هستند و هنوز عدد نهایی و قطعی اعلام نشده است. اما برآوردهای اولیه نشان میدهد خسارتها گسترده هستند اما ماهیت آنها به گونهای است که قابلیت ترمیم سریع دارند و روند تولید را متوقف نکردهاند.
غرامت در مسیر حقوقی پیگیری میشود
همشهری: از منظر حقوق بینالملل، آیا امکان دریافت غرامت از کشور متجاوز وجود دارد؟
دهقان: بله، بر اساس قواعد حقوق بینالملل، هرگونه آسیب به زیرساختهای اقتصادی و حیاتی کشورها مسئولیت دولت عامل را به همراه دارد. بنابراین کشور آسیبدیده میتواند از طریق نهادهای بینالمللی نسبت به مطالبه غرامت اقدام کند. این موضوع در دستور کار نهادهای حقوقی جمهوری اسلامی ایران قرار دارد و با جدیت دنبال خواهد شد.
بازسازی با تکیه بر توان داخلی
همشهری: آیا ایران در بازسازی این تاسیسات نیاز به کشورهای خارجی دارد؟
دهقان: قطعاً خیر. امروز صنعت نفت و گاز ایران به مرحلهای از بلوغ رسیده که در حوزه اجرا کاملاً متکی به توان داخلی است. ما نیروهای متخصص و متعهدی داریم که میتوانند در کوتاهترین زمان ممکن تاسیسات آسیبدیده را بازسازی و به مدار تولید بازگردانند. تنها در بخش بسیار محدودی از تجهیزات ممکن است نیاز به تامین خارجی وجود داشته باشد، اما در اجرا وابستگی جدی نداریم.
همکاریهای خارجی نقش مکمل دارند
همشهری: نقش قراردادهای راهبردی با کشورهایی مانند روسیه و چین در این روند چیست؟
دهقان: ما قراردادهای راهبردی مهمی با این کشورها داریم که میتواند در برخی حوزهها مانند تامین تجهیزات یا همکاریهای فنی کمککننده باشد. با این حال محور اصلی بازسازی همچنان توان داخلی است و این همکاریها نقش مکمل دارند.
سرمایهگذاران وارد میدان شدهاند
همشهری: آیا سرمایهگذاران داخلی یا خارجی وارد حوزه بازسازی شدهاند؟
دهقان: بله، ما منتظر دریافت غرامت نماندهایم. هم سرمایهگذاران داخلی و هم برخی سرمایهگذاران خارجی اعلام آمادگی کردهاند. برخی هلدینگهای بزرگ داخلی نیز برای ورود به پروژههای بازسازی و تسریع در بازگشت تولید اعلام آمادگی کردهاند تا چرخه تولید در کوتاهترین زمان به مدار بازگردد.
ایران امروز قابل مقایسه با گذشته نیست
همشهری: این جنگ چه تجربهای برای صنعت انرژی کشور ایجاد کرد؟
دهقان: این حوادث نشان داد ایران امروز با گذشته قابل مقایسه نیست. ما به بلوغ صنعتی، فنی و مدیریتی رسیدهایم. امروز ایران حتی در برخی کشورهای منطقه در حوزه مدیریت پروژههای نفت و گاز نقش فعال دارد. این جنگ باعث شد بخشی از ظرفیتهای واقعی کشور بیش از گذشته دیده شود.
امنیت انرژی بدون ایران ممکن نیست
همشهری: آیا امنیت انرژی منطقه بدون ایران قابل تصور است؟
دهقان: خیر، امروز برای همه روشن شده که بدون ایران، امنیت انرژی منطقه قابل تامین نیست. رویکرد بسیاری از کشورها نیز تغییر کرده و به سمت همکاری با ایران حرکت کردهاند.
همشهری: جمعبندی شما از این دوره چیست؟
دهقان: مهمترین تجربه این دوره ایستادگی ملت ایران در کنار نظام و نیروهای مسلح بود. این همبستگی ملی بزرگترین سرمایه کشور است و نشان داد در شرایط سخت نیز کشور از انسجام بالایی برخوردار است.
۳ اصل راهبردی در مواجهه با خسارات اخیر
بر اساس اظهارات عضو کمیسیون انرژی مجلس، راهبرد کشور در مواجهه با خسارات اخیر بر سه محور استوار است: بازسازی سریع با اتکا به توان داخلی، پیگیری حقوقی غرامت از مسیرهای بینالمللی و استفاده همزمان از ظرفیت سرمایهگذاری داخلی و خارجی. این رویکرد نشان میدهد تمرکز اصلی کشور بر بازگشت سریع زیرساختهای انرژی به مدار تولید و تقویت تابآوری ملی قرار دارد.
نظر شما