به گزارش همشهری آنلاین گستردگی تجمعها در شهرهای کشور و حضور چشمگیر مردم موجب شده است تا این رویداد معنوی به عنوان یکی از بزرگترین زنجیرههای انسانی در روزهای جنگ تحمیلی سوم در حوزه میراث معنوی در دستور ثبت ملی قرار بگیرد.
آیین رزم
با آغاز جنگ تحمیلی سوم از ۹ اسفند ۱۴۰۴ تجمعهای شبانه مردمی در ۴۰۰ شهر کشور شکل گرفت. به گفته علی دارابی، معاون میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی کشور این زنجیره انسانی در ۵۵ میدان پایتخت شکل گرفت که نشاندهنده گستردگی، اهمیت و بینظیر بودن آن است. به همین دلیل مقدمات ثبت ملی آن بهعنوان بخشی از میراث معنوی مردم در دست اقدام است و بهزودی سند رسمی آن ثبت میشود.
مدیرکل ثبت حریم آثار و حفظ و احیا میراث معنوی و طبیعی هم ارزش و اهمیت تجمعات شبانه در طول جنگ تحمیلی سوم را از نوع رجزخوانیهایی میداند که در آیین رزم و بزم ایران از دیرباز رواج داشتهاست. علیرضا ایزدی به همشهری میگوید: «این نوع رجزخوانیها و آمادهباشها در آیین رزم و بزم از دیرباز در فرهنگ ایرانی ریشه داشته است و نمونه بسیاری از آن به صراحت در شاهنامه فردوسی دیده میشود.»
رجزخوانی در شاهنامه
در شاهنامه فردوسی، عوامل متعددی در تحقق یا شکست آرمانهای قهرمان مؤثر است. یکی از آنها رجز و رجزخوانی است که در تقویت یا تضعیف روحی طرفین نزاع و سرنوشت نهایی آنان نقش بسزایی دارد. غالبا پهلوان قبل از اینکه از زبان شمشیر استفاده کند، از سلاحی برندهتر و تاثیرگذارتر با عنوان رجز و رجزخوانی یا به تعبیری شمشیر زبان بهره میگیرد. رجزخوانی یکی از گفتارهای ویژ ادبیات حماسی است.
نگاهی به لغتنامه دهخدا نشان میدهد که رجز در زبان فارسی به معنای مفاخره کردن و بیان مردانگی و شرافت خویشتن، مباهات، فخرفروشی به کار رفته است و ترکیباتی همچون رجز خواندن، رجزخوانی و رجزگویان در زبان فارسی رواج یافته. در اصطلاح ادبی نیز به شعری میگویند که مبارزان در مفاخره و مباهات در بیان مردانگیها بهویژه در میدان جنگ بر زبان میراندند.
مدیرکل ثبت حریم آثار و حفظ و احیا میراث معنوی و طبیعی ادامه میدهد: «تجمعات شبانه آیینی است که با شروع جنگ تحمیلی سوم به صورت خودجوش و داوطلبانه از سوی مردم برگزار میشود؛ مانند روحیه رجزخوانی، دلاوری و جنگاوری ایرانیان از گذشته تا کنون بودهاست. از این رو مقدمات ثبت معنوی این حماسه انجام شده است و به زودی ابلاغ رسمی آن نیز برگزار میشود.»
ثبت ملی رویدادهای جنگ
مدیرکل ثبت حریم آثار و حفظ و احیا میراث معنوی و طبیعی با اشاره به اقدامات انجام شده در حوزه ثبت ملی رویدادهای معنوی و ملموس با آغاز جنگ تحمیلی سوم تا کنون میگوید: «ثبت مکان رویدادها و یادمانهای دفاع مقدس و دوران انقلاب اسلامی از وظایف ما است که در حوزه ملی و بینالمللی انجام میشد. با شروع جنگ رمضان در راستای ثبت مکان رویدادها، آثار شاخصی که در حوزه فرهنگی تاثیرگذار است از بین ۱۴۹ اثری که در حوزه میراثی و تاریخی از سوی دشمن آسیب دید، مورد پایش قرار گرفت و کارهای لازم برای ثبت ملی آنها انجام شده یا در دست انجام است. مهمترین آن هم ثبت بیت رهبری، رونمایی از لوح مدرسه شجره طیبه میناب و ثبت مکان رویداد دشت مهیار اصفهان است.»
ثبتملیهای جنگ تحمیلی سوم
معاون میراث فرهنگی از ثبت ملی ۱۳ هزار و ۵۰۰ مکان آسیبدیده در جنگ بهعنوان «مکان رویداد» خبر داده است. بهگفته علی دارابی، جلسات شورای فنی استانها برای ثبت این مکانها تشکیل شده است. این رویکرد گامی مهم در مستندسازی و حفاظت از حافظه تاریخی کشور است.
نظر شما