همشهری آنلاین – گروه سیاسی: «آمریکا توانایی محافظت از کشتیها» را در تنگه هرمز دارد؟»؛ این سئوالی است که در هفتهها و روزهای اخیر در محافل سیاسی – رسانهای جهان مطرح شده و کارشناسان آمریکایی نیز به بررسی زوایای مختلف آن پرداختهاند. در شرایطی که برخی تجربه «جنگ نفتکشها» در خلیجفارس در جریان جنگ تحمیلی ۸ ساله صدام علیه ایران را به عنوان نمونهای از اتخاذ چنین راهبردی عنوان میکنند، اما تحلیلگران نظامی معتقدند اگرچه ممکن است آمریکا اکنون نیز از همان الگو پیروی کند، با این وجود اسکورت کشتیها در تنگه هرمز دیگر به این سادگیها امکانپذیر نخواهد بود. یکی از محوریترین دلایل چنین موضوعی نیز پیشرفت قدرت و فناوریهای نظامی ایران از زمان جنگ نفتکشها است.
بررسی نظرات رسانهها و کارشناسان آمریکایی، از جمله «آسوشیتدپرس» و وبگاه تخصصی «میلیتاری» دربردارنده نکات مهمی دراین زمینه است که در ادامه به برخی محورهای آن اشاره میشود.
بازگشت یک سناریوی کهنه؟
- سئوال اصلی: با افزایش تنشها میان ایران و آمریکا، واشنگتن میتواند بار دیگر چنین مدلی را اجرا کند؟
- اهمیت موضوع: تنگه هرمز از حیاتیترین مسیرهای انرژی جهان است و در زمان صلح حدود ۲۰درصد از نفت و گاز تجارتشده جهان از آن عبور میکند.
- مختصات وضعیت کنونی تحولات:
- یک آتشبس شکننده میان تهران، واشنگتن و تلآویو برقرار است.
- تهدیدهایی از قبیل مینهای دریایی، قایقهای تندرو و حملات مستقیم به کشتیها افزایش یافتهاست.
- دولت ترامپ دستور برخورد شدید با قایقهای ایرانی را صادر کرده است.
- نکته ویژه: آمریکا پیشتر نیز در دریای سرخ، بهصورت محدود کشتیها را اسکورت کرده بود، اما وضعیت تنگههرمز پیچیدهتر و پرریسکتر است.
قایقهای کوچک، تهدیدهای بزرگ
- تاکتیکهای ایران: یکی از چالشهای اصلی برای آمریکا، تاکتیکهای نامتقارن ایران است.
- راهبرد: نیروی دریایی سپاه پاسداران بهجای ناوهای بزرگ، از قایقهای کوچک و سریع استفاده میکند.
- ویژگیها:
- به مسلسلهای سنگین و راکتانداز مجهزند.
- میتوانند به سرعت حمله و عقبنشینی کنند.
- شناسایی و مقابله با آنها دشوار است.
- نکته مهم: اخیرا این نیروها دو کشتی باری را توقیف کردند و نشان دادند در هر شرایطی میتوانند سیطره خود را بر تنگههرمز حفظ کنند و اقتصاد جهانی را تحت فشار قرار دهند.
جنگ نفتکشها در دهه ۸۰ میلادی
- عراق ابتدا به نفتکشها و زیرساختهای نفتی ایران حمله کرد.
- ایران نیز با حمله به کشتیها و کارگذاری مین پاسخ داد.
- استفاده ایران از مینهای دریایی تأثیر قابلتوجهی در جنگ داشت.
- آمریکا عملیات «ارنست ویل» را آغاز کرد.
- نفتکشهای کویتی با پرچم و اسکورت آمریکا به حرکت درآمدند.
- در ۲۷ اردیبهشتماه ۱۳۶۶ ناوچه آمریکایی «یو. اس. اس استارک» هدف موشکهای عراقی قرار گرفت و ۳۷ آمریکایی کشته شدند.
- در ۲۵ فروردینماه ۱۳۶۷، ناو «سامویل بی. رابرتز» با ارزشی در حدود یک میلیارد دلار آمریکایی در برخورد با یک مین چند صد دلاری ایرانی، آسیب جدی دید.
چرا تکرار این مدل دشوار است؟
- گزاره: کارشناسان معتقدند اجرای دوباره این مدل بسیار سختتر است.
- دلایل اصلی:
- پیشرفت فناوریهای نظامی ایران؛ شامل طیف متنوعی از پهپادها، موشکهای کوتاهبرد، حملات سایبری و نامتقارن
- قدرت راهبردی نظامی ایران، تامین امنیت مسیرهای دریایی را پیچیدهتر کردهاست.
- در شرایط کنونی آمریکا هدف روشنی در تحولات جاری منطقهای ندارد و دچار تناقض اهداف و سیاستهاست.
- کاهش اعتماد شرکتهای کشتیرانی، حتی با اسکورت نظامی، چراکه هم آمریکا خود درگیر جنگ است و هم اینکه خطر حمله مستقیم همچنان وجود دارد.
- عدم همراهی متحدان راهبردی واشنگتن؛ اروپاییها تاکنون از مشارکت در مأموریت اسکورت خودداری و اعلام کردهاند تا پایان جنگ، وارد چنین عملیاتی نمیشوند.
چالش راهبردی؛ کنترل کامل یا شکست
- برای موفقیت، آمریکا باید بتواند:
- یک «حلقه امنیتی کامل» ایجاد کند.
- از هرگونه نفوذ ایران جلوگیری کند.
- حتی یک حمله موفق ازسوی ایران میتواند از یکسو اعتماد بازار را از بین ببرد و ازسوی دیگر ترس را به بازار انرژی بازگرداند.
- جمعبندی:
- تحلیلگران معتقدند بدون توافق سیاسی با ایران، این مشکل حل نخواهد شد.
- اجرای دوباره مدل دهه ۱۹۸۰ نهتنها دشوارتر، بلکه پرخطرتر نیز خواهد بود.
- امنیت تنگه هرمز بیش از آنکه به قدرت نظامی وابسته باشد، به تصمیمهای سیاسی و امکان کاهش تنشها میان بازیگران اصلی بستگی دارد.
نظر شما