ممشهری- پریسا نوری: جنگ تحمیلی سوم، علاوه بر قدرت نظامی کشورمان، چهرههای متفاوتی از استقامت و ایستادگی مردم تهران را رونمایی کرد. در این جنگ منطقه ۴ تهران به عنوان پهناورترین و پرجمعیتترین بخش پایتخت، با ۵۳ نقطه مورد اصابت و آسیب به ۱۰ هزار واحد مسکونی بیشترین خسارات را متحمل شد. این منطقه که تقریباً یک چهارم کل خسارات جنگ در تهران را به دوش کشیده در دل آسیبهایش هزاران روایت تلخ و شیرین از اراده و قدرت مردم به یادگار گذاشت. سیدمحمد موسوی، شهردار منطقه ۴ با حضور در استودیوی تلویزیون همشهری، به بیان جزئیات خدمات ارایه شده به مردم و روایتهای ماندگار میپردازد
استراتژی مدیریت بحران و حفظ چهره شهر
در مورد خدمات ارائه شده به مردم در این جنگ، اولین و مهمترین گام ما «پاکسازی معابر» بود. با وجود اینکه نقاط زیادی در شهر مورد اصابت قرار گرفت، اما شهروندان هرگز با چهرهای جنگزده و بحرانزده از تهران مواجه نشدند. تهران همچنان سرپا و دوستداشتنی باقی ماند؛ زیرا هر نقطه که مورد اصابت قرار میگرفت، بلافاصله عوامل خدمات شهری و نیروهای امدادی و آتشنشانی با سرعتی قابل توجه در محل حاضر میشدند. معابر سریعاً پاکسازی، حفاظ و حصار نصب و پرچم مقدس جمهوری اسلامی در محل قرار میگرفت. این سرعت عمل باعث میشد مردم پس از دو سه ساعت، با صحنهای تمیز و مرتب مواجه شوند که این موضوع از نظر روانی بسیار حیاتی بود.
اسکان بیش از ۲ هزار نفر در هتل
از طرف دیگر با حضور عوامل شهرداری در محل اصابت اسکان شهروندان در هتلها به سرعت انجام شد. آمار اولیه اسکان شهروندان منطقه در هتلها ۲ هزار و ۸۳ نفر بود که چون برخی از خانهها تعمیر شد و مردم به خانههایشان برگشتند این تعداد در حال حاضر ۱۵۰۰ نفر است. این عزیزان مانند مهمان در هتلها پذیرایی میشوند تا زمانی که تکلیف خانههایشان مشخص شود. این اقدام باعث شده دشمن نتواند حتی تصویری از بیخانمانی مردم ما را به نمایش بگذارد. یکی از افتخارات بزرگ تهران در این بحران، عدم مشاهده چهره «آوارگی» است. برخلاف جنگها در سایر نقاط جهان که مردم مجبور به استقرار در چادر و کمپهای بیکیفیت میشوند، ما در تهران از پدیده آوارگی و بیخانمانی جلوگیری کردیم.
حضور مثبت گروههای جهادی در حمایت روحی
یکی از پدیدههای بسیار مثبت این جنگ، ظهور و بروز دوباره گروههای جهادی بود. این عزیزان از همان لحظات اولیه حضور داشتند. اگرچه در عملیاتهای تخصصی آواربرداری و امداد محدودیتهایی داشتند، اما در یک حوزه بسیار حیاتی و مثبت یعنی «حمایت از خانوادههای آسیبدیده» بسیار موثر بودند. تصور کنید لحظهای که پنجرهها از جا کنده شده، آوار و خاک وارد خانه شده و تمام وسایل زندگی، مبلها، پردهها و فرشها آسیب دیده یا سوختهاند؛ این صحنه خانواده را دچار شوک شدیدی میکند. گروههای جهادی با جمعآوری نخالهها، بیرون آوردن وسایل از زیر آوار، نظافت اولیه از شیشههای شکسته و گرد و غبار، و مرتب کردن در و پنجرهها، به بازسازی روحی شهروندان کمک کردند. این حرکت باعث شد مردم در آن شرایط سخت، هم از لحاظ جسمی و هم از لحاظ روانی، احساس رضایت و آرامش کنند.
تجربه متفاوت در مواجهه با مردم
در مواجهه با مردم، با دو طیف روحی متفاوت روبرو بودیم. بسیاری از مردم در اوج سختی و در مقابل صحنههای دردناک، با روحیهای بسیار مقاوم و بدون استرس، از ما پذیرایی میکردند. آنها به ما دلداری میدادند و میگفتند: «نگران نباشید، فدای سرتان، فدای سر انقلاب و فدای سر آقا هستیم؛ ما ایستادهایم.» برعکس، گاهی اوقات این ما بودیم که باید به آنها دلداری میدادیم، اما بسیاری از آقایان و خانمها با قدرت میگفتند: «محکم باشید، نگران نباشید، نگران این خانه که آسیب دیده نباشید، همه چیز درست میشود.» البته بدیهی است که در این شرایط دشوار، افرادی نیز بودند که روحیه ضعیفتری داشتند و شرایط برای آنها بسیار سخت بود.
تلخترین صحنههای آواربرداری
سختترین لحظات ما در میدان رسالت و کوچه شهید جاجرودی گذشت. در آنجا چهار مجتمع مسکونی که هر کدام حدود ۲۰ واحد داشتند، به طور مستقیم مورد اصابت موشک قرار گرفتند. در ساختمان پلاک ۱۲ این کوچه، همه اعضای یک خانواده از پدربزرگ و مادربزرگ و عمه و عمو زندگی میکردند که متأسفانه با اصابت موشک، تقریباً تمام اعضای آن خانواده به شهادت رسیدند و تنها یک یا دو نفر که بیرون از منزل بودند، باقی ماندند. وقتی برای پاکسازی معابر و کمک به نیروهای آتشنشانی رفتیم، هنگام بیرون آوردن اجساد شهدا بسیار برای ما سخت گذشت؛ هم به دلیل اینکه تمامی افراد مورد اصابت، اعضای یک خانواده بودند و هم به دلیل حضور بازماندگان که در حین خاکبرداری و آواربرداری، با کوچکترین نشانهای از شهدا، ما را تحت فشار عاطفی شدیدی قرار میدادند.
مدیریت روانی و حضور در کنار مردم
در کنار آسیبهای فیزیکی، از دست دادن عزیزان یا از دست رفتن حاصل ۴۰-۵۰ سال زندگی در یک لحظه، شوکهای روحی بسیار سنگینی به شهروندان وارد میکند که نیازمند امداد و درمان است. مهمترین دستاورد شهرداری تهران در این جنگ ۱۲ روزه، «حضور در کنار مردم» است. ما تلاش میکنیم فراتر از وظایف سازمانی و تکلیفی عمل کنیم تا مردم احساس کنند حاکمیت آنها را رها نکرده است. هدف ما این است که شهروندان تنها غمی که دارند، آسیب دیدن باشد و نه دغدغه بیکسی یا بیسرپرستی. ما میدانیم که هیچ خدماتی نمیتواند خسارات روحی و روانی را به طور کامل جبران کند، اما تلاش ما این است که با اخلاص در کنار آنها باشیم.
دستهبندی آسیبدیدگیها و چالشهای بازسازی
شهرداری با گروهبندی واحدهای آسیبدیده به چهار سطح A تا D، از تعمیرات جزئی تا تخریب کامل، برنامهریزی خود را آغاز کرده است. در این میان، اصلیترین چالش برای واحدهای نیازمند نوسازی کامل، دستیابی به توافق جمعی میان تمامی مالکین یک مجتمع است؛ چرا که عدم رضایت حتی یک مالک میتواند کل فرآیند ساخت را متوقف کند. شهرداری در این مسیر با ایفای نقش مشاور، به مالکین در بررسی قراردادها و حقوق قانونیشان کمک میکند.
تسهیلات و امتیازات ویژه شهرداری
برای سرعت بخشیدن به روند نوسازی، امتیازات بیسابقهای از جمله صدور دستی و سریع پروانه ساخت ظرف حداکثر یک هفته در نظر گرفته شده است. همچنین ساختمانهای یک تا ده طبقه از پرداخت ۱۰۰ درصد عوارض صدور پروانه معاف هستند. علاوه بر این، بر اساس میزان تخریب، بین ۲۰ تا ۵۰ درصد تراکم مازاد بر طرح تفصیلی به مالکین اعطا میشود و شهرداری نیز مسئولیت تأمین اسکان موقت شهروندان را بر عهده میگیرد.
آمار پیشرفت و روشهای حمایت مالی
از میان حدود ۱۰ هزار واحد آسیبدیده در منطقه که ۷۵۰۰ واحد آن متعلق به غیرنظامیان است، تاکنون ۴۵۰۰ واحد با مشارکت مردمی و گروههای جهادی تعمیر شده است. حمایت مالی شهرداری نیز به دو صورت انجام میشود؛ برای هزینههای تا سقف ۵۰۰ میلیون تومان، پرداختها پس از ارائه فاکتورها به صورت نقدی انجام میگیرد، اما برای مبالغ بالاتر، جهت مدیریت بهتر نقدینگی، تسویهحسابها از طریق حسابهای فیمابین با سازندگان و پیمانکاران انجام خواهد شد.
نظر شما