همشهری آنلاین، فرخنده رفائی: در یکی از مهمترین پروندههای فناوری سال، دادگاه فدرال اوکلند بهزودی رسیدگی به شکایت ایلان ماسک علیه سم آلتمن و مدیران OpenAI را آغاز میکند. هیئت منصفه باید تصمیم بگیرد آیا OpenAI با تغییر ساختار خود از یک نهاد غیرانتفاعی به شرکتی سودمحور، حامیان اولیه از جمله ماسک را فریب داده است یا نه.
به گزارش اینگجت، ریشه این پرونده به سال ۲۰۱۵ بازمیگردد؛ زمانی که سم آلتمن در ایمیلی به ماسک پیشنهاد داد پروژهای بزرگ برای توسعه هوش مصنوعی ایجاد شود؛ پروژهای که بتواند در برابر غولهایی مانند گوگل رقابت کند. همان سال OpenAI با حضور آلتمن و ماسک بهعنوان رئیس مشترک معرفی شد و مأموریت خود را «توسعه هوش مصنوعی به نفع بشریت، بدون فشار سودآوری» اعلام کرد.
اما چند سال بعد، هزینههای سنگین توسعه فناوریهای پیشرفته باعث شد OpenAI به این نتیجه برسد که بدون سرمایهگذاری عظیم، ادامه مسیر ممکن نیست. به همین دلیل در سال ۲۰۱۹ بازوی انتفاعی این مجموعه شکل گرفت. ساختاری که در ابتدا سقف سود برای سرمایهگذاران تعیین میکرد، اما پس از موفقیت انفجاری ChatGPT در سال ۲۰۲۲، دیگر پاسخگوی نیازهای مالی شرکت نبود.
در ادامه، OpenAI با جذب سرمایههای چندمیلیارددلاری، ساختار خود را دوباره تغییر داد و بازوی تجاریاش به یک شرکت عامالمنفعه تبدیل شد. همزمان، بنیاد غیرانتفاعی OpenAI نیز سهامی با ارزش تقریبی ۱۳۰ میلیارد دلار در این شرکت دریافت کرد.
ماسک مدعی است بنیانگذاران OpenAI از ابتدا با وعده فعالیت غیرانتفاعی حمایت مالی او را جلب کردند اما بعدا مسیر دیگری را در پیش گرفتند. او خواستار کنارهگیری سم آلتمن و گرگ براکمن، بازگشت OpenAI به ماهیت اولیه و حتی انتقال هرگونه خسارت مالی احتمالی به بخش غیرانتفاعی این مجموعه شده است.
یکی از نکات قابلتوجه پرونده، رقم کمک مالی ماسک است. او پیشتر بارها گفته بود حدود ۱۰۰ میلیون دلار به OpenAI کمک کرده، اما این عدد بعداً به ۵۰ میلیون و سپس در اسناد رسمی دادگاه به ۳۸ میلیون دلار کاهش یافت.
بیشتر بخوانید:
با این حال، مهمترین بخش دعوا ارقام بسیار بزرگتری است که در صورت پیروزی ماسک مطرح شدهاند. تیم حقوقی او خواهان بازگرداندن منافعی بین ۶۵.۵ تا ۱۰۹.۴ میلیارد دلار از OpenAI و میلیاردها دلار دیگر از مایکروسافت شده است؛ شرکتی که از سرمایهگذاران اصلی OpenAI محسوب میشود.
کارشناسان حقوقی معتقدند احتمال بازگرداندن کامل ساختار OpenAI به حالت گذشته پایین است، زیرا این تغییرات با نظارت نهادهای رسمی ایالتهای کالیفرنیا و دلاور انجام شده است. با این حال، اگر هیئت منصفه به نفع ماسک رأی دهد، تبعات مدیریتی و اعتباری بزرگی در انتظار OpenAI خواهد بود و حتی موقعیت سم آلتمن بهعنوان مدیرعامل ممکن است متزلزل شود.
این دادگاه تنها یک دعوای مالی نیست؛ بلکه آزمونی برای نحوه اداره شرکتهای هوش مصنوعی، تعهدات اخلاقی بنیانگذاران و مرز میان مأموریت عمومی و سودآوری خصوصی است. حضور احتمالی چهرههایی مانند ساتیا نادلا، مدیرعامل مایکروسافت، و انتشار مکاتبات محرمانه مدیران فناوری نیز بر حساسیت این پرونده افزوده است.
نظر شما