همشهریآنلاین - مجیدجباری: فضای عمومی کشور تحتتاثیر تحولات منطقهای و روایتهای مختلف از جنگ قرار دارد، اما یک گروه مردمی در سمنان تلاش میکند شکل متفاوتی از روایتگری را در کف خیابان به میان مردم بیاورد. در خیابانها و موکبهای سمنان، یک نیسان وانت ساده به رسانه زنده تبدیل شده است. جایی که یک گروه جوان با نقشه های بزرگ جهان روایتهای متفاوت از جنگ و معادلات جهانی را برای مردم باز میکنند. حرکتی که حالا فراتر از یک ابتکار دانشجویی به پاتوق شبانه برای پرسش و گفتوگو تبدیل شده است.
محسن محمدنژاد، یکی از اعضای این گروه که خود را راوی سیار معرفی میکنند، درباره ایده شکلگیری این حرکت به همشهریآنلاین میگوید: «وقتی شور و هیجان عجیب مردم را در میدان دیدیم، متوجه شدیم که مداحیها و فضاهای احساسی در میدان وجود دارد، اما جای یک روایت ساده و برای مردم حاضر در میدان خالی است. نشستیم و فکر کردیم چطور میشود این فضا را با یک کار دقیقتر و قابل درک برای همه اقشار مردم ترکیب کرد. دغدغه اصلی گروه سه نفره ما این بود که از قالبهای تکراری فاصله بگیریم. احساس کردیم مردم از سخنرانیهای معمول خسته شدهاند و تصمیم گرفتیم روایت خودمان را در یک قالب خلاقانهتر ارائه کنیم.»
او ادامه میدهد: «جرقه اولیه از تجربهای در مدرسه فلسطین زده شد که روایتها با استفاده از نقشهها ارائه میشد. همین ایده باعث شد به سراغ یک نقشه بزرگ و لایه باز از جهان برویم. نقشهای تهیه کردیم که آبراههای مهم دنیا را هم داشت. بعد در این نقشه بزرگ تغییراتی دادیم. مثلا پایگاههای آمریکا، رادارها، یا نقاط حساس منطقه را مشخص کردیم. خلیجفارس را بزرگتر نشان دادیم، روی تنگه هرمز ذرهبین گذاشتیم تا مردم به طور دقیق ببینند چرا این منطقه مهم است. حتی درباره بابالمندب و استقرار نیروهای یمنی هم برای علاقهمندان توضیح میدهیم.»
اما ایده روایت سیار زمانی شکل اجرایی گرفت که یک نیسان وانت وارد ماجرا شد. خودرویی که حالا به نماد این روایتگری تبدیل شده است. محمدنژاد در این باره میگوید: «دوستان یک نیسان داشتند که مدام خراب میشد. گفتیم اگر این نیسان را راه بیندازیم و روی آن کار کنیم، میتوانیم به عنوان راویان سیار در مناطق مختلف شهر از مسجدی به مسجد دیگر و از محلهای به محله دیگر برویم و برنامه اجرا کنیم. با امکانات محدود، سازهای روی خودرو نصب کردیم و دو طرف آن را به بنرهایی بزرگ اختصاص دادیم. یک طرف وانت نیسان، نقشه جهان و طرف دیگر نقشه خاورمیانه و جزئیات بیشتر از منطقه را نصب کردیم. همین سادگی کار به جذابیت کار اضافه کرده است.»
این جوان سمنانی که عضو بسیج دانشجویی است، توضیح میدهد: «شروع کار با تردید همراه بود. اوایل گفتند اگر در حاشیه تجمع باشید، صدا به مردم نمیرسد. اما همان شب اول، خود نقشهها مردم را جذب کرد. مراجعهکنندگان ابتدا با پرسشهای جغرافیایی وارد بحث میشدند، اما به تدریج گفتوگوها عمق بیشتری پیدا کرد. حالا این برنامه هر شب از حدود ساعت ۸ آغاز میشود، اما پایان مشخصی ندارد. گاهی آن قدر جمعیت درگیر بحث و گفتوگو میشود که حتی بعد از پایان رسمی برنامه، مردم میمانند و سوال میپرسند. تا جایی که دیگر با تذکر پلیس راه به دلیل ترافیک و راهبندان برنامه تمام میشود.»
یکی از ویژگیهای روایتهای شبانه محمدنژاد و گروهش مشارکت مستقیم مردم است. یعنی حالا با گذشت 10 برنامه در مناطق مختلف سمنان، افرادی از طیفهای مختلف مردم هم تجربهها و روایتهای خودشان را برای مردم به اشتراک میگذارند. او در این باره میگوید: «ما فقط حرف نمیزنیم. از مردم میخواهیم سوال بپرسند، حتی اگر خواستند خودشان بیایند صحبت کنند. همین تعامل باعث شده واکنشهای غیرمنتظرهای شکل بگیرد. دو سه شب پیش یک آقای میانسال که ظاهر خیلی متفاوتی هم داشت جلو آمد و گفت میشود شما را بغل کنم؟ میگفت فکر میکردم این کارها بیهوده است، اما وقتی روایتها و حال و هوا و استقبال پرشور مردم را دیدم، نظرم عوض شد. حتی در جریان اجرای یکی از برنامهها یک همافر بازنشسته پس از شنیدن توضیحاتی درباره جنگ نامتقارن، پشت میکروفن اعتراف کرد که بعد از ۳۰ سال خدمت این مباحث برایش تازگی دارد.»
حتی شرایط جوی و باد و باران هم مانع حضور مردم در این روایتها نشده است. محمدنژاد میگوید: «چند شب پیش باران شدیدی میآمد، اما مردم هر چه دم دست داشتند را روی سرشان گرفته بودند و تا آخر روایت ماندند. این برای ما ارزشمند و در عین حال عجیب بود که تا این اندازه مردم به روایتها علاقهمند هستند. این استقبال به ما هم انرژی مضاعف میدهد.»
این گروه سه راوی ثابت دارد و تاکنون از بیش از ۳۰ راوی دیگر نیز استفاده کرده است. محمدنژاد که خود دانشآموخته مهندسی و عضو بسیج دانشجویی است، بیشتر روایتهای سیاسی روز را بر عهده دارد. از تحلیل مذاکرههای تا تبیین شرایط جاری. «مصطفی بامدادی» بخشهای علمی از جمله موضوعاتی مانند انرژی هستهای و جنگ نامتقارن را توضیح میدهد و سید صادق زرگر نیز روایتهای قرآنی را ارائه میکند.
محمدنژاد تاکید میکند: «ما به مردم نمیگوییم چگونه فکر کنند، فقط سناریوها را به طور کامل بیان میکنیم تا خودشان قضاوت کنند.»
تجربه روایتگری در فضای عمومی تلاش میکند بر خلاف رویههای معمول و روایتهای رسمی به نوعی از فضای ایجاد شده، به آگاهی و مشارکت مردمی و شکل گرفتن گفتوگو میان طیف های مختلف مردم برسد. تجربه ای که اگرچه از یک نیسان وانت شروع شده، اما حالا به گفته برگزارکنندگانش به مرجع پرسشهای شبانه برای بخشی از مردم شهر تبدیل شده است.
نظر شما