همشهری آنلاین - گروه سیاسی: پایگاه تلگراف انگلیس در گزارشی با عنوان «چگونه چین و روسیه چشم ایران در آسمان شدند» به همکاریهای نظامی تهران، پکن و مسکو پرداخته است.
بخشهایی از این گزارش را میخوانید:
همزمان با باریدن بمبهای آمریکا و اسرائیل بر سراسر ایران، تهدیدی خاموش در ارتفاعات آسمان فعال بود. بر اساس گزارشهای اطلاعاتی، ماهوارههای چینی و روسی بهطور محرمانه تصاویر حیاتی در اختیار جمهوری اسلامی قرار میدادند تا پایگاههای نظامی آمریکا را هدف بگیرد.
در ظاهر، پکن و مسکو در جریان جنگ ۴۰روزهای که خاورمیانه را دربر گرفت، در حاشیه ایستاده بودند. هر ۲ کشور از گرفتار شدن آمریکا در یک باتلاق نظامی بالقوه سود میبردند.
اما وقتی موشکها و پهپادهای ایرانی با دقتی فزاینده اهداف باارزشتر آمریکا را در سراسر خلیج فارس هدف گرفتند، تحلیلگران بهسرعت دریافتند که ایران به اطلاعاتی از جایی دیگر متکی است.
کلیتون سووپ، از کهنهکاران سیا و مدیر امنیت هوافضا در مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی (CSIS)، به تلگراف گفت «ایران یک برنامه فضایی نوپا دارد، اما این سطح از دقت فراتر از توان فنی ماهوارههای ایرانی بود.» او افزود «چین و روسیه، بدون اولویتبندی خاص، در صدر فهرست مظنونان بودند.»
اگر این موضوع تایید شود، ترکیب تصاویر ماهوارهای فراهمشده از سوی چین با دادههای هدفگیری روسی میتوانسته ترکیبی مرگبار ایجاد کند و در نبرد با ۲ تا از پیشرفتهترین ارتشهای جهان، جهش فناورانه قابلتوجهی به ایران بدهد.
چشم بیپلک در آسمان
در سطحی کلیتر، این تحولات نشان میدهد جنگ مدرن چگونه با نظارت دائمی از بالا ـ آنچه «چشم بیپلک در آسمان» نامیده میشود ـ بهسرعت در حال دگرگونی است. فایننشال تایمز به نقل از اسناد نظامی درزکرده گزارش داد که ایران بهطور محرمانه از یک ماهواره جاسوسی چینی برای هدفگیری داراییهای نظامی آمریکا در خاورمیانه استفاده کرده است. در اواخر سال ۲۰۲۴، نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ماهواره تی۰۱بی (TEE-۰۱B) را که توسط شرکت چینی چشم زمین (Earth Eye) ساخته شده و پیشتر به فضا پرتاب شده بود، در اختیار گرفت.
این ماهواره وضوح تصویری ۰.۵ متر دارد؛ یعنی ۱۰ برابر دقیقتر از هر ماهوارهای که ایران در اختیار دارد و همتراز نمونههای تجاری غربی است.
تصاویر تقریبا همزمانی که این ماهواره ثبت میکرد، به ایران امکان داده است هواپیماها، خودروها و جابهجایی تجهیزات مشخص را شناسایی کند که عامل حیاتی در توان وارد کردن ضربه به دشمنانش است. این اسناد نشان میدهد که در ماه مارس، این ماهواره از پایگاه هوایی پرنس سلطان در عربستان سعودی — جایی که دونالد ترامپ تأیید کرد هواپیماهای آمریکایی در ۱۴ مارس هدف قرار گرفتند — و نیز از پایگاه موفق السلتی در اردن، پایگاه دریایی ناوگان پنجم آمریکا در بحرین و فرودگاه اربیل در عراق تصویربرداری کرده است. تمام این پایگاهها تقریبا همزمان با ثبت تصاویر، هدف حملات ایران قرار گرفتند.
همزمان، ماهوارههای نظامی روسیه نیز بر فراز منطقه در حال پایش بودند و تصاویر با وضوح بالا و تقریبا همزمان از اهداف حساس آمریکا ثبت میکردند.
یک رخداد نگرانکننده برای آمریکا
برای نمونه، در فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) شوک ایجاد شد وقتی ایران در ۲۷ مارس حملهای دقیق انجام داد که به نابودی یک هواپیمای هشدار زودهنگام ایتریسنتری (E-3 Sentry) به ارزش ۵۰۰ میلیون دلار انجامید.
این رخداد نشاندهنده سطح نگرانکنندهای از اطلاعات در اختیار تهران بود.
پکن و مسکو هرگونه کمک اطلاعات ماهوارهای به ایران را رد کردهاند. اما سالهاست که هر ۲ کشور در حوزههای اقتصادی، دیپلماتیک و نظامی به جمهوری اسلامی کمک میکنند.
روسیه مدتهاست با ایران تبادل تسلیحاتی داشته و در جریان جنگ نیز تخصص پهپادی ارائه کرده است. شرکتهای چینی نیز فناوریهای دوگانه تحت تحریم را فروختهاند که به تهران امکان توسعه و ارتقای توان تسلیحاتیاش را میدهد. سال گذشته پنتاگون اعلام کرد که تا سال ۲۰۲۴، سپاه پاسداران با شرکتهای ماهوارهای تجاری چینی همکاری تجاری داشته است.
یک مقام ایرانی آگاه از عملیات نظامی، بدون اظهار نظر مستقیم درباره ماهواره، به تلگراف تایید کرد که در طول جنگ از فناوریهای روسی و چینی استفاده شده است. او گفت: «بسیار هم مفید بودند. و حالا از زمان شروع آتشبس، گفتوگوهایی با چینیها برای دریافت برخی فناوریهای دفاعی در جریان است، اما هنوز چیزی دریافت نکردهایم.»
هفته گذشته، اطلاعات آمریکا نشان داد که چین در حال آمادهسازی برای ارسال سامانههای جدید پدافند هوایی به ایران در هفتههای آینده است. ترامپ در واکنش گفت: اگر چین چنین کاری کند، برایش دردسر بزرگی ایجاد میشود.
تا روز چهارشنبه، رئیسجمهور آمریکا گفت با شی جینپینگ گفتوگو کرده و او پذیرفته است سلاحی به ایران ارسال نکند. او افزود: «وقتی چند هفته دیگر به آنجا برسم، رئیسجمهور شی مرا محکم در آغوش خواهد گرفت. ما هوشمندانه با هم کار میکنیم.» ترامپ قرار است ۴ هفته دیگر به چین سفر کند؛ دیداری حساس در زمانی که ۲ اقتصاد بزرگ جهان در تلاش برای ترمیم روابط هستند.
با این حال، این تلاشها با اتهامهای مربوط به کمک پنهانی چین به ایران در حوزه تجهیزات نظامی تحت فشار است؛ آن هم در حالی که نیروی دریایی آمریکا همچنان محاصره تنگه هرمز را ادامه میدهد؛ مسیری که ۴۰ درصد واردات نفت چین از آن عبور میکند.
ماهوارههای تجاری در خدمت امور دفاعی
کارلتون هِیلیگ، پژوهشگر برنامه دفاعی در مرکز امنیت نوین آمریکا (CNAS)، گفت پکن در قبال ماهواره تی۰۱بی تنها «انکاری ضعیف و کمدوام» دارد. او افزود: «بسیار بعید است که یک اپراتور تجاری چینی بدون همکاری یا هدایت دولت چین چنین سطحی از دسترسی ماهوارهای را به ایران بدهد.»
هنوز مشخص نیست که آیا ایران تنها به همین یک ماهواره چینی دسترسی داشته یا این بخشی از یک سامانه گستردهتر و ناشناخته بوده است. در مقایسه با قدرتهای فضایی سنتی مانند آمریکا، چین و روسیه، توانمندیهای ایران بسیار مقدماتی است. اما در حالی که توان فضایی مسکو — متکی بر فناوریهای دوران شوروی — رو به افول است، پکن بهسرعت در حال گسترش توان پایش مداری خود است.
تا سال گذشته، چین حدود هزار و ۶۰ ماهواره دولتی و تجاری در مدار داشت که نزدیک به نیمی از آنها برای رصد و مشاهده طراحی شدهاند. پیشرفتهترین مدلهای نظارتی چین از نظر وضوح تصویر به آمریکا نزدیک شدهاند، هرچند واشنگتن همچنان برتری فناورانه خود را حفظ کرده است.
به گفته هِیلیگ، استفاده ادعایی ایران از این ماهواره ساخت چین، هشداری است درباره اینکه داراییهای فضایی تجاری چگونه میتوانند به دست یک طرف متخاصم بیفتند و «کار چندانی هم برای جلوگیری از آن نمیتوان انجام داد.» این روند البته با توجه به اتکای گسترده اوکراین و روسیه به ترکیبی از پایش فضایی دولتی و تجاری در جنگ چهارسالهشان، چندان هم غافلگیرکننده نیست.
با گسترش و تکثیر صورتهای فلکی ماهوارهای، ارتش آمریکا و بسیاری دیگر از ارتشها هماکنون در حال بازاندیشی در نحوه تطبیق عملیات میدانی خود با این واقعیت هستند. هیلیگ گفت: «آیا دیگر چیزی محرمانه باقی خواهد ماند؟ این همان پرسش اصلی است.»
نظر شما