همشهری آنلاین - یکتا فراهانی: نامش "ایستیوراخیس" است؛ دایناسوری که بهافتخار یک دریانورد مشهور نامگذاری شده. اما راز اصلی او نه در نامش، بلکه در ستون فقرات عجیبی است که شبیه به بادبان یک کشتی طراحی شده است. دانشمندان میگویند این بادبان نه برای جنگ بود و نه برای شکار!
"مانکنهای" دنیای پیش از تاریخ
در اعماق خاکهای جزیره "وایت" در انگلستان، فسیلی پیدا شده که نگاه ما را به "روابط اجتماعی" دایناسورها تغییر میدهد. دکتر جرمی لاکوود، با بازنگری در استخوانهای قدیمی موزه، گونهای را شناسایی کرده که ۱۲۵ میلیون سال پیش با افتخار یک بادبان عظیم را روی پشت خود حمل میکرده است. اما چرا یک موجود عظیمالجثه باید چنین وزنه سنگینی را جابهجا کند؟ پاسخ در یک کلمه خلاصه میشود: "نمایش". اما چگونه طبیعت، زیبایی را بر کارایی ترجیح داد و دایناسورها را به "مانکنهای" دنیای پیش از تاریخ تبدیل کرد. با ما همراه باشید تا با این موجود شگفتانگیز آشنا شوید.
شکارچی استخوانها در موزه
همه چیز از یک بازبینی ساده شروع شد. جرمی لاکوود، پزشک بازنشستهای که در حال گذراندن دوره دکتری خود بود، سراغ استخوانهایی رفت که سالها در موزه "دایناسور ایل" خاک میخوردند. همه تصور میکردند این فسیلها متعلق به گونههای شناختهشده قدیمی هستند، اما لاکوود متوجه چیزی غیرعادی شد: مهرههای کمر این دایناسور به طرز عجیبی بلند و شبیه به دکلهای یک کشتی بودند.
بیشتر بخوانید:
- منظور از فسیل چیست؟ | مناطق فسیلی ایران را بشناسید
- یک زرهپوش اسرارآمیز | کشف دایناسور جوانی مانند جوجهتیغی ازگونه اژدهای خواردار
نامی عجیب برای یک موجود عجیب!
این گونه جدید "ایستیوراخیس مکآرتورای" (Istiorachis macarthurae) نامیده شد. بخش اول نام او به معنای "ستون فقرات بادبانی" است و بخش دوم آن برای ادای احترام به "الن مکآرتور"، دریانورد مشهور بریتانیایی انتخاب شده است. این دایناسور از خانواده ایگوانودونهاست، اما با یک تفاوت ظاهری که او را به ستاره جزیره تبدیل کرده است.
سیگنال بصری
سوال بزرگ دانشمندان این بود: کاربرد این بادبان گوشتی و استخوانی چه بود؟ در گذشته تصور میشد این برجستگیها برای تنظیم دمای بدن یا ذخیره چربی هستند. اما تیم تحقیق موزه تاریخ طبیعی لندن به نتیجه جذابتری رسیدهاند. آنها معتقدند این یک "سیگنال بصری" بوده است. به زبان سادهتر، ایستیوراخیسها از این بادبانهای رنگین و بزرگ برای تحتتأثیر قراردادن جفت احتمالی و نشاندادن قدرت و سلامت خود استفاده میکردند.
وقتی تکامل فدای زیبایی میشود
دکتر لاکوود میگوید: «گاهی فرگشت (تکامل) چیزهای پرزرقوبرق را به چیزهای کاربردی ترجیح میدهد.» داشتن یک بادبان بزرگ روی کمر، انرژی زیادی از حیوان میگرفت و شاید حرکت او را سختتر میکرد، اما در رقابت برای بقای نسل، "خوشتیپتر بودن" پیروز میدان بود. این همان منطقی است که باعث میشود طاووسها دم بزرگ و دستوپاگیر داشته باشند.
گنجینهای که زیر پا بود
کشف ایستیوراخیس نشان داد که موزهها هنوز پر از رازهای کشفنشده هستند. در ۵ سال گذشته، تنوع دایناسورهای شناساییشده در جزیره وایت به لطف این تحقیقات چهار برابر شده است. این یعنی اکوسیستمهای دوران کرتاسه بسیار پیچیدهتر و شلوغتر از آن چیزی بوده که در فیلمهایی مثل "پارک ژوراسیک" دیدهایم.
نظر شما