هرچند روند نزولی ارزش ریال در مقابل ارزهای خارجی بر افزایش قیمت ریالی استیل تاثیر دوچندان گذاشته است. در چنین شرایطی، ارائه یک عدد قطعی بهعنوان پیشبینی قیمت نه واقعبینانه است و نه حرفهای؛ آنچه امکانپذیر است، تحلیل مسیرهای محتمل بازار بر اساس سناریوهای مختلف است.
در این گزارش، با تکیه بر دادههای قیمتی، روند بازار مواد اولیه و متغیرهای کلیدی اثرگذار، سناریوهای اصلی پیشروی بازار استیل بررسی شده و اثر هر سناریو بر قیمت نهایی استنلس استیل در قالب یک جدول تحلیلی ارائه میشود.
وضعیت فعلی بازار
بازار ورق استیل در ایران در زمان نگارش این گزارش نشاندهنده تفاوت قیمتی معنیدار بین گریدهاست: میانگین قیمتهای ثبتشدهی ۲۴ آذر ماه ۱۴۰۴، برای ورق استیل ۳۰۴ در قالب شیت یا رول حدود ۳۳۰,۰۰۰ تومان بهازای هر کیلوگرم و برای ورق استیل ۳۱۶ حدود ۵۲۰,۰۰۰ تا ۵۳۰,۰۰۰ تومان به ازای هر کیلوگرم گزارش شدهاند.
طی سه تا شش ماه اخیر، حرکت قیمتها در ایران همراستا با نوسانات نرخ ارز و تغییرات قیمت مواد اولیه جهانی بوده است.
محرکهای قیمت
برای تحلیل دقیق قیمت استیل باید چند محور کلیدی را در نظر گرفت: هزینه مواد اولیه (بهویژه نیکل و ضایعات)، تقاضای داخلی، نرخ ارز (دلار در بازار آزاد)، هزینههای لجستیک و اثرات تحریم بر واردات و روشهای پرداخت.
- قیمت نیکل
- نرخ ارز (USD / IRR)
- تقاضای داخلی
- تحریمها و موانع وارداتی
- عدم تخصیص ارز نیمایی
مدل و مفروضات پیش بینی قیمت استیل
برای پیشبینی، سه سناریوی پایه، خوشبینانه و بدبینانه با دورههای زمانی ۶، ۱۲ و ۲۴ ماه در نظر میگیریم. مدل بر پایه تغییرات چهار متغیر کلیدی استوار است: نرخ ارز (IRR/USD)، قیمت ضایعات داخلی (تومان/تن)، تغییر درصدی تقاضا داخلی و شدت اثر تحریمها (شاخص کیفی). مفروضات پایه عبارتند از:
- نرخ دلار بازار آزاد: نگهداری در محدوده تغییر ±٪۱۰ نسبت به سطح فعلی در ۶ ماهه؛ ±٪۲۰ در ۱۲ ماهه.
- قیمت ضایعات داخلی: ثبات یا رشد ملایم ۵ تا ۱۰٪ در ۶ تا ۱۲ ماه
- قیمت نیکل جهانی: روند ملایم نوسانی با بازه ±٪۱۵.
- تقاضای داخلی: بسته به وضعیت اقتصادی ممکن است یکی از این سه حالت رخ دهد: سناریوی پایه فرض رشد حدود ۰ تا ۲٪، خوشبینانه +۳ تا ۵٪، بدبینانه ۵ تا ۱۰%.
- اثر تغییرات ناشی از حذف ارز نیمایی فقط در سناریو پایه ۵% و در بدبینانه و به میزان ۱۰% در کوتاه مدت دیده شده است.
جدول تحلیل سناریوهای قیمت استیل
توضیح: اعداد بر اساس قیمت پایه ورق ۳۰۴ استیل ۳۳۰,۰۰۰ تومان در هر کیلو و تغییرات مستقیم ناشی از دلار و ضایعات تخمین زده شدهاند. بازه احتمال برای هر مقدار ±۱۰ تا ۲۰٪ در نظر گرفته شده است.
| سناریو |
نرخ ارز و حذف ارز نیمایی |
ضایعات (تومان هر تن) |
تغییر تقاضا |
تحریم |
پیشبینی قیمت ورق ۳۰۴ (تومان هر کیلو) — ۶ ماه |
۱۲ ماه |
۲۴ ماه |
| پایه یا پایدار |
+۱۰% نسبت به امروز |
+۵% |
۰ تا +۲% |
ثابت یا متوسط |
۳۶۰,۰۰۰ (±۱۰%) |
۳۹۰,۰۰۰ (±۱۵%) |
۴۲۰,۰۰۰ (±۲۰%) |
| خوشبینانه |
۰ تا +۵% |
۰ تا +۳% |
+۳ تا ۵% |
کاهش تنش و تسهیلات محدود |
۳۴۵,۰۰۰ (±۸%) |
۳۵۵,۰۰۰ (±۱۲%) |
۳۷۰,۰۰۰ (±۱۵%) |
| بدبینانه |
+۲۰ تا +۳۵% |
+۱۰ تا +۲۵% |
−۵ تا −۱۰% |
تشدید و محدودیت شدید واردات |
۴۳۰,۰۰۰ (±۱۲%) |
۵۲۰,۰۰۰ (±۱۵%) |
۶۵۰,۰۰۰ (±۲۰%) |
- سناریوی پایه: با فرض افزایش نسبی نرخ دلار و افزایش اندک رشد ضایعات ، قیمت ورق ۳۰۴ حدود ۹ تا ٪۱۵ در ۶ تا ۱۲ ماه افزایش مییابد و نوسانات بیشتر در ۲۴ ماه رخ میدهد.
- سناریوی خوشبینانه: اگر نرخ دلار مهار شود و بازار جهانی نیکل تعدیل یابد (عرضه افزایش یابد)، قیمتها تثبیت یا افزایش ملایم خواهند داشت.
- سناریوی بدبینانه: تشدید تحریمها و جهش نرخ دلار میتواند قیمتها را بهطور معناداری بالا ببرد؛ در این حالت ممکن است استیل ۳۱۶ و گریدهای گران بهطور محسوس گرانتر شوند.
حساسیت و تحلیل ریسک
از نظر حساسیت، سه متغیر بیشترین تاثیر را بر قیمت هر کیلو ورق استیل دارند: نرخ ارز، قیمت نیکل، ضایعات و هزینه لجستیک و انرژی. بهعنوان تقریب تجربی از دادهها و نسبتهای بازار داخلی:
- هر ٪۱۰ افزایش در نرخ دلار میتواند حدود ۲۰۰۰۰ تا ۳۰۰۰۰ تومان در هر کیلو به قیمت ورق ۳۰۴ اضافه کند (بسته به سهم هزینههای ارزی در زنجیره تامین).
- هر ٪۱۰ افزایش در قیمت ضایعات میتواند ۵۰۰۰ تا ۱۵۰۰۰ تومان در هر کیلو اضافه کند، چون ضایعات یکی از منابع اصلی تولید فولاد ضدزنگ است.
- هزینه حمل و نقل و ترخیص، مخصوصاً در شرایط تحریم، میتواند هزینه نهایی را ۵ تا ۱۰٪ افزایش دهد.
راهکارهایی برای خریداران
برای تولیدکنندگان و خریداران صنعتی، نکته محوری این است که «نوسان» اکنون بخشی از هزینههای عملیاتی است. شرکتهایی که قراردادهای خرید خود را بر مبنای نرخ ثابت و بلندمدت تنظیم کردهاند، باید بندهای بازنگری قیمت را بهصورت شفاف در قراردادها بگنجانند تا ریسک افزایش ناگهانی ارز یا ضایعات را پوشش دهند.
توصیه عملی: شاخصبندی قرارداد به سبدی از عوامل (مثلا ۵۰% قیمت پایه + ۳۰% نرخ دلار + ۲۰% قیمت ضایعات) میتواند ریسک را بین خریدار و فروشنده توزیع کند و از شوکهای یکباره جلوگیری نماید. همچنین در صورت تشدید تحریمها، خریداران باید زمان تحویل را طولانیتر، و شرایط پرداخت را انعطافپذیرتر طراحی کنند
عرضهکنندگان ورق استیل در ایران
در بازار ایران، شبکهای از توزیعکنندگان و عمدهفروشان ورق و لوله استنلساستیل فعالاند؛ بازیگرانی که فراتر از فروش، خدماتی مانند تأمین مستمر، برش سفارشی و ارسال بهموقع را ارائه میکنند. در میان آنها، «استیل رخ»، "آهن پرایس" و "مرکز آهن"، بهعنوان تأمینکنندگان شناختهشده ورقهای ۳۰۴ و ۳۱۶، انواع ورق و لوله استیل را تامین میکنند. هرچند استیل رخ به صورت تخصصی بر کالاهای استیل تمرکز دارد.
جمعبندی و توصیههای فوری
چشمانداز قیمت استیل در ایران تحتتأثیر ۳ عامل اصلی شکل میگیرد: نرخ دلار، بهای مواد اولیهای مانند ضایعات و نیکل و شدت تحریمها. در کوتاهمدت، نشانهها از ادامه نوسانهای افزایشی خبر میدهند؛ مگر آنکه یا دلار به ثباتی قابل اتکا برسد یا بازار جهانی نیکل نفس تازهای بکشد.
برای خریداران، این وضعیت بیش از آنکه زمان انتظار باشد، زمان تصمیم است. بازنگری قراردادها و افزودن بندهای تعدیل قیمت و شاخصگذاری، میتواند سپری در برابر شوکهای ناگهانی باشد. تعریف موجودی راهبردی برای بازه ۳ تا ۶ ماه آینده و گفتوگوهای شفاف با تأمینکنندگان معتبر درباره گواهیها، زمان تحویل و حتی توافقهای شفاهی، ریسک را قابل مدیریتتر میکند.
در نهایت، هر پیشبینی در این بازار باید با احتیاط خوانده شود؛ دامنه نوسان ±۱۵ تا ۲۰ درصدی برای افق ۱۲ تا ۲۴ ماهه نه یک بدبینی افراطی، بلکه واقعبینی صنعت است. بازاری که در آن، قیمت استیل بیش از هر چیز، آینهای از اقتصاد ناپایدار امروز ایران است.
نظر شما