همشهری آنلاین - یکتا فراهانی: در تاریکترین فصلهای تاریخ تکامل بشر، موجودی ناشناخته نخستین گامهای سرنوشتساز را از چهاردستوپا رفتن به ایستادن روی دو پا برداشت؛ حرکتی که بعدها انسان را از دیگرگونهها متمایز کرد. پژوهشگران با بازبینی استخوانهای گونهای منقرضشده به نام Sahelanthropus tchadensis معتقدند شاید به نزدیکترین پاسخ تاکنون رسیده باشیم، اما آیا این فسیل واقعاً جد نخست انسان است یا تنها یکی از خویشاوندان گمشده ما؟
استخوانهایی که تاریخ را زیرورو کردند
گونه Sahelanthropus tchadensis حدود ۷ میلیون سال پیش در آفریقا زندگی میکرد؛ درست در دورهای که مسیر تکاملی انسان و شامپانزه از هم جدا شد. اینگونه از سال ۲۰۰۱ به یکی از بحثبرانگیزترین نامها در دیرینهشناسی انسان تبدیل شده است.
بیشتر بخوانید:
- رازهای سهمگین از دل خاکسترهای تاریخ؛ شبح «نانوتیرانوس» | آیا پادشاه دایناسورها یک فریب بزرگ بود؟
- اسرار پای ۳.۴ میلیونساله | کشف تازه دیرین انسانشناسان از فسیلی مرموز در آفریقا
شباهت به میمون، رفتاری شبیه انسان؟
در مطالعهای تازه، استخوان ران و ساعد اینگونه با فناوریهای سهبعدی بررسی شد. نتیجه: باوجود چهرهای شبیه میمون، برخی ویژگیهای استخوانی نشان میدهد این موجود توانایی راهرفتن روی دو پا را داشته است.
استخوانی کوچک، نقش بزرگ
برآمدگی کوچک روی استخوان ران، محل اتصال قویترین رباط بدن است که هنگام ایستادن تنه را ثابت نگه میدارد و مانع افتادن به عقب یا طرفین میشود. چنین ساختاری تاکنون فقط در گونههایی دیده شده که واقعی روی دو پا راه میروند.
تردیدها همچنان پابرجاست
پیچ طبیعی استخوان ران باعث میشود پاها روبهجلو قرار بگیرند و ماهیچههای سرینی نقش کلیدی در تعادل لگن، ایستادن و حرکت دارند. این یافتهها در Science Advances منتشر شده است.
اما برخی پژوهشگران معتقدند بسیاری از ویژگیهای استخوانی Sahelanthropus بیشتر به میمونهای بزرگ آفریقایی شباهت دارد تا انسانهای اولیه. برآمدگی استخوان ران نیز در ناحیهای آسیبدیده کمرنگ است و هنوز نمیتوان قطعی گفت که راهرفتن دوپا داشته است.
انسان اولیه یا شامپانزهای متفاوت؟
شاید Sahelanthropus نه جد انسان، بلکه نوعی شامپانزه اولیه بوده که بعدها مسیر تکاملیاش به چهاردستوپا رفتن ختم شده است. این یکی از جنجالیترین بخشهای بحث علمی است.
امید به کشفی بزرگتر
پژوهشگرانی که سالها از دوپایی اینگونه دفاع کردهاند، از یافتههای جدید استقبال میکنند. آنها میگویند تنها راه پایاندادن به این جدل، کشف فسیلهای بیشتر است؛ بهویژه استخوانهای کاملتر از اندام تحتانی. تیم پژوهشی مشترک چادی–فرانسوی امسال دوباره به محل کشف بازخواهم گشت.
تحلیل تازه استخوانهای Sahelanthropus tchadensis بار دیگر پرسش بنیادین را زنده کرده است: نخستین انسان چگونه روی دو پا ایستاد؟ شاید این فسیل نزدیکترین سرنخ ما باشد، اما علم هنوز حکم قطعی نداده است. داستان پیدایش انسان همچنان پر از رازهایی است که هر کشف تازه، آن را پیچیدهتر و درعینحال هیجانانگیزتر میکند.
نظر شما