این اثر از آن رو که اولین قدم در راه پژوهشهای علمی و مستند پیرامون شهر مهمی چون خرمشهر که از آن بهعنوان پایتخت جنگ هم یاد میشود، به شمار میآید میتواند اتفاق مهمی در این حوزه باشد؛ اتفاقی که اگر اهمیت و ضرورت آن درست تبیین شود میتوانیم امیدوار باشیم که در آیندهای نزدیک فصلی جدید در عرصه پژوهشهای جنگ شکل خواهد گرفت.
- ضرورت تدوین کتابشناسی خرمشهر چه بود؟ شما آن را به سفارش بنیاد شهید انجام دادید یا پیشنهاد خودتان بود؟
کتابشناسی خرمشهر را به سفارش مرکز پژوهشهای راهبردی بنیاد شهید تدوین کردیم؛ البته هسته اولیه این پژوهش از سالهای قبل بهصورت انفرادی تهیه شده بود اما وقتی بنیاد اعلام کرد که به مناسبت سالگرد آزادسازی خرمشهر قصد دارد چنین گزارش جامعی تهیه کند ما مجبور شدیم یک بار دیگر تمام کتابهای حوزه جنگ و دفاع مقدس که در فاصله سالهای 1359 تا 1385 منتشر شده بود را این بار از منظر خرمشهر مطالعه کنیم.
- کارهای پژوهشی در حوزه دفاع مقدس و جنگ کمتر مورد استقبال نویسندگان قرار میگیرد بهنظر شما دلیل این امر چیست؟
دلایل بهخصوصی دارد؛ یکی اینکه متأسفانه در زمینه جنگ نهادهای مختلفی دست اندرکار هستند و همه آنها در طول این سالها یا کار پژوهشی نکردهاند یا جزء مأموریتهای خودشان نمیدانند و اصولا به این پژوهشها اعتنایی نمیکنند، به همین دلیل پژوهش مورد کم لطفی و بیمهری دستاندرکاران قرار گرفته است.
- عمدهترین موانعی که بر سر راه این پژوهش قرار داشت چه بود؟
ما متأسفانه هنوز با وجود مدعیان بسیار، مرکز جمع آوری اسناد جنگی نداریم که تمام اسناد مربوط به آن دوران را جمع آوری کند. بخشی از کتابهایی که در دهه 60 در زمینه خرمشهر نوشته شده است امروز دیگر در دسترس نیست و در کتابخانهها هم به چشم نمیخورد و طبیعی است که جمع آوری و تدوین اینها کار سادهای نبود اما به هر حال این پژوهش شکل گرفت و این امکان را به نویسندههایی که علاقهمند هستند در زمینه دفاع مقدس کار کنند میدهد که بدانند چه خاطراتی از آن دوران به جا مانده است، یا اینکه چقدر از این خاطرات به وسیله زنها نوشته شده است و زنانی که در جنگ فیزیکی و تن به تن شرکت داشتهاند چه کسانی بودهاند و...
- با توجه به اینکه شما در زمینه ادبیات داستانی هم فعالیت میکنید، بازتاب خرمشهر را در داستانهای ما چطور ارزیابی میکنید؟
حقیقت این است که من هیچ وقت داستانهای خودمان را از این زاویه ارزیابی کیفی نکردهام و چون قصد ما هم در این پژوهش ارزیابی کیفی نبوده است من از اظهارنظر قطعی در این زمینه ابا دارم، اما بهطور کلی میتوانم بگویم که در مقایسه با کشورهای دیگری که در حوزه جنگ آثاری پدید آوردهاند کار چندانی نکردهایم. ما مثل بسیاری کشورهای دیگر همچون روسیه و آلمان که تجربه جنگ را از سر گذراندهاند نیاز به ایجاد مرکز حفظ اسناد جنگ داریم چیزی که متأسفانه با وجود نهادهای مختلف مدعی، هنوز بر زمین مانده است.
