آزولا (Azolla filiculoides) سرخس شناور آزادی است که معمولاً در آبهای راکد و آرام نهرها، تالابها و شالیزارها از نواحی معتدله گرفته تا نواحی گرمسیری یافت میشود. این گیاه با ریشههای نازکی که دارد همانند فرشی است که روی سطح آب گسترش پیدا کرده است.
برگهای این گیاه، ظریف، کوچک و حساس است و بسته به این که در چه مقطعی از زمان رشد باشد، رنگهای متفاوتی دارند. مثلاً هنگامی که گیاه در آستانه رشد است رنگ آن سبز مغز پستهای است و کمکم رنگ آن تیره شده و گاهی قرمز و نقرهای هم میشود. این گیاه میتواند در عرض دو تا سه روز به دو برابر میزان خود برسد. آزولا به شوری آب حساس است و در آب دریا از بین میرود.
- ایران
این گیاه در سال ۱۳۶۰ برای تقویت مزارع برنج از فیلیپین به ایران آورده شد اما در سالهای اخیر در مناطق شمالی ایران به صورت آفت و بلایی برای اراضی زراعی برنج و مناطق مردابی درآمده است زیرا با ایجاد پوششی متراکم در برکهها و مردابها مانع رسیدن نور خورشید به آنجا شده و مانع رشد دیگر ارگانهای حیاتی مردابی میگردد.
- ویژگیها
آزولا ارتباط همزیستی با باکتریهای تثبیتکننده ازت برقرار میسازد. هر گیاه آزولا عموماً برگشاخه خوانده میشود و شامل یک ساقه اصلی است که از سطح آب رشد میکند. برگشاخه آزولا دارای برگهای متناوب و ریشههای نابجا در فواصل منظم بر روی ساقه اصلی میباشد و ساقههای ثانویه از محور برخی برگها توسعه مییابند. برگشاخههای آزولا به شکل سهگوش یا چند وجهی هستند و به حالت منفرد یا جمعی به صورت شناور بر سطح آب قرار میگیرند.
گیاه آزولا در گونههای کوچک نظیر A.pinnata به قطرهای ۱، ۲ و ۵ سانتیمتر و در گونههای بزرگتر نظیر A.nilotica به قطر بیش از ۱۵ سانتیمتر دیده میشوند. محل اتصال هر شاخه دارای یک لایه جداکننده است که اهمیت بهسزایی در تکثیر رویشی گیاه مزبور دارد.
آزولا به صورت جانبی گسترش مییابد و تا پوشاندن تمامی سطح آب به رشد ادامه میدهد. رشد سریع آزولا در بسیاری از مواقع به معضلات زیستمحیطی تبدیل میگردد. بررسیها نشان میدهند که گونه "A.pinnata" بیوماس خود را ضمن ۵–۳ روز در شرایط آزمایشگاهی به دو برابر میرساند امّا برای این منظور در شرایط مزرعهای به ۱۰–۵ روز نیازمند است. ضخیم شدن لایه آزولا موجب کاهش دسترسی گیاه به آب و عناصر غذایی محلول میشود و ریشههای آزولا قادر به نفوذ به لایههای زیرین نخواهند بود. همچنین لایههای زیرین آزولا از نور کمتری برخوردار میگردند از این رو بدین طریق از رشد گیاه کاسته میگردد.
منبع: ویکیپدیا
نظر شما