همشهری آنلاین: براساس آمار نشر سال ۱۳۹۷ چند شاخص ازجمله سهم کتاب‌های کمک آموزشی، ادبیات و کودک و نوجوان و همچنین شمارگان کتاب‌های کمک‌درسی قابل‌توجه است.

اوضاع و احوال نشر در سال گذشته به روايت آمار

به گزارش خبرگزاری ایبنا طبق شرایط نمایشگاه بین­‌المللی کتاب تهران، کتاب­‌های منتشر شده در ۶ سال گذشته می­‌توانند برای فروش در نمایشگاه عرضه شوند که این کتاب­‌ها (۵۱۱.۸۰۶ عنوان) ۴/۳۸ درصد کتاب­‌های منتشر شده پس ار انقلاب اسلامی است که در بانک اطلاعات خانه کتاب ثبت شده است.  

  • کاهش شمارگان کتاب در سال ۱۳۹۷ 

اگرچه تعداد عنوان کتاب‌­ها در سال ۱۳۹۷، حدود ۱۰۱ هزار عنوان، حدود ۳/۱ درصد بیش از سال گذشته با ۹۹.۶۰۴ عنوان بوده است، اما افزایش قیمت کاغذ و مشکلات ناشی از تورم و تحریم‌ها موجب کاهش قابل توجه مجموع شمارگان کتاب­‌ها از ۱۴۴،۶۳۶،۵۰۴ نسخه در سال ۱۳۹۶ به ۱۳۹.۳۹۳.۹۷۴ نسخه در سال ۱۳۹۷، یعنی کاهش ۶/۳ درصدی شده است.       

  • سهم ۵۱ درصدی تولید کتاب در اختیار ۳ شاخه

در سال ۱۳۹۷، از نظر موضوعی کتاب‌­های کمک‌درسی و آموزشی با ۱۹ %، ادبیات با ۱۷ % و کودک و نوجوان با ۱۵ % و این سه موضوع در مجموع ۵۱ % از کتاب­‌های سال ۹۷ را تشکیل می­‌دهد.

  • افزایش عنوان کتاب‌ها در  ۵ حوزه

همچنین تعداد عناوین سال ۱۳۹۷، در حوزۀ فلسفه و روانشناسی (۱۸ %)، ادبیات (۱۶ %)، زبان (۹ %)، تاریخ و جغرافیا (۵ %) و علوم طبیعی و ریاضیات (۱ %) نسبت به سال ۱۳۹۶ افزایش داشته، اما در سایر حوزه‌­ها، برابر یا کمتر بوده است.

  • ۶۲ درصد کتاب‌ها سال ۹۷ چاپ نخست است

در سال ۱۳۹۷، از نظر نوبت چاپ: ۶۲ % کتاب‌ها چاپ اول و ۳۸ % چاپ مجدد بودند، تنها در دو حوزه کمک آموزشی و کودک و نوجوان تعداد کتاب­‌های چاپ­ مجدد بیش از چاپ اول بوده است. در سایر حوزه‌­ها چاپ اول بیشتر است و بیشترین نسبت چاپ اول به مجدد در سه حوزه ادبیات، علوم عملی، علوم اجتماعی و دین بوده است.

  • پیشتازی تالیف با سهم ۷۵ درصدی 

از نظر نوع تولید، ۷۵ % کتاب‌­ها تألیف و ۲۵ % ترجمه بوده است، هر چند بیشترین درصد کتاب­های تالیفی (۲۵ % کل تالیف) متعلق به موضوع کمک درسی و آموزشی و سپس ادبیات (۲۳ %) بوده و متاسفانه بیشترین ترجمه (۲۷% کل ترجمه) در حوزه کودک و نوجوان و سپس ادبیات (۲۱ % ) بوده است.

  • سهم اندک شهرستانی‌ها از تولید کتاب

از نظر جغرافیای نشر، ۷۶ % کتاب­‌ها در تهران و ۲۴ % در استان‌های دیگر، عمدتاً مراکز استان­ها منتشر شده که از این سهمِ ۲۴ درصدیِ شهرستان­ها، ۱۰ % در استان­های قم (با ۷ %) و خراسان رضوی (با ۳ %) منتشر شده است و ۱۴ % سهم بقیه استان­ها بوده است.  

بیشترین کتاب­‌های انتشار یافته در تهران به موضوع کمک درسی و آموزشی (۲۲ %) و در شهرستان­‌ها به موضوع دین (۲۱ %) اختصاص داشته است.

  • بیشترین شمارگان کتاب در انحصار کمک‌درسی‌ها

از نظر شمارگان، دو حوزه کمک درسی و آموزشی با ۲۷ % و کودک و نوجوان با ۲۲ % به تنهایی تقریباً نصف (۴۸ %) مجموع شمارگان تولیدی کتاب­‌های کشور را تشکیل داده‌­اند.
«میانگین شمارگان» کتاب­‌ها در سال ۱۳۹۷، تقریباً مطابق روال تمام سال­‌های گذشته باز هم کاهش یافته و به عدد ۱۴۰۱ نسخه برای هر کتاب رسیده که در مقایسه با تعداد ۱۴۶۷ نسخه سال گذشته، ۵/۴ % کمتر شده است.  

  • شمارگان کمتر از ۱۰۰۰ نسخه‌ای برای ۳۱ درصد از کتاب‌های سال ۹۷

البته ۳۱ % کتاب­‌ها شمارگان کمتر از ۱۰۰۰ نسخه را در شناسنامه دارند که تقریباً در شناسنامه نیمی از آن‌ها (۵۳ %) شمارگان ۵۰۰ نسخه‌­ای درج شده است.
«میانگین شمارگان» در حوزه‌­های علوم کاربردی ۱۰ %، علوم‌اجتماعی ۴ %، زبان و فلسفه و روانشناسی ۲ % افزایش داشته اما در سایر حوزه­‌ها کاهش داشته است.

ارزش ریالی مجموع قیمت پشت جلد کتاب­‌های سال ۱۳۹۷، حدود ۲۷ هزار میلیارد ریال بوده است که ۴۰ % آن به حوزه کمک‌درسی و آموزشی اختصاص داشته است.

«میانگین قیمت» کتاب در سال ۱۳۹۷، مبلغ ۲۲ هزار ۶۰۰ تومان بوده که در مقایسه با ۱۷ هزار و ششصد تومانِ سال پیش از آن، ۲۸ % افزایش داشته است.

  •  بیش از ۵ هزار ناشر در تولید کتاب سال ۹۷ فعال بودند

کتاب­‌های سال ۱۳۹۷ را ۵.۵۰۷ ناشر منتشر کرده‌­اند که از این تعداد، ۴.۵۴۲ ناشر (۸۲ %) «حقوقی» (دارای پروانه نشر) و ۹۶۵ ناشر (۱۸ %) «حقیقی» (ناشر مولف، سازمان‌ها و نهادها و ناشران موردی) بوده‌­اند.

  • سهم ۵۶ درصدی ناشران حرفه‌ای از تولید کتاب

از جنبه سهم ناشران در تولید کتاب‌های سال ۱۳۹۷، آمار نشان می­‌دهد ناشران حرفه‌­ای (ناشر حرفه‌­ای به ناشری گفته می­‌شود که سالانه بیش از ۵۰ عنوان کتاب منتشر کند) که ۷ درصد تعداد ناشران را تشکیل می‌­دهند، ۵۶ درصد تولید کتاب را بر عهده داشته‌­اند.

الف) ناشران حقوقی (دارای پروانه نشر) : ۸۲ درصد ناشران/   ۴/۹۸ درصد تولید کتاب

ناشران «فعال» (ناشرانی که در سال ۱۳۹۷ فقط یک کتاب منتشر کرده­اند) : ۱۴ درصد ناشران= ۵/۰ (نیم) درصد تولید کتاب

ناشران «کم کار» (ناشرانی که از ۲ تا ۲۰ عنوان کتاب منتشر کرده‌­اند) : ۶۲ درصد ناشران= ۲۰ درصد تولید کتاب 

ناشران «پرکار» (ناشرانی که از ۲۱ تا ۵۰ عنوان کتاب منتشر کرده­‌اند) : ۱۶ درصد ناشران= ۲۲ درصد تولید کتاب

ناشران «حرفه‌­ای» (ناشرانی که بیش از ۵۰ عنوان کتاب منتشر کرده‌­اند) : ۸ درصد ناشران= ۵۶ درصد تولید کتاب

ب) ناشران حقیقی (موردی و ناشران مولف) : ۱۷ درصد ناشران=  ۵/۱ درصد تولید کتاب
 

  • ضرورت ارزیابی کیفی به­‌جای کمّی و نقش جشنواره‌­ها و جوایز

در حوزۀ کتاب بسیاری از آمارها و ارزیابی­ها کمّی است، لذا ضرورت دارد به سوی ارزیابی­های کیفی گام برداشت. تعداد و تنوع و رونق جشنواره‌­ها و جوایز کتابی می­‌تواند خلاء ناشی از ارزیابی­های کیفی را بپوشاند.


در سال ۱۳۹۷، تعداد ۳۴ جایزه و جشنواره ادبی در کشور برگزار شده که حاصل آن انتخاب ۵۱۵ عنوان کتاب بوده است. این جشنواره­‌ها به شش گروه با تعداد زیر قابل تقسیم هستند:

۶ جایزۀ سالانه (کتاب سال، کتاب سال حوزه، دانشجویی و فارابی)

۹ جایزۀ ادبی

۹ جایزۀ تخصصی (رشد، رضوی، پاسداران اهل قلم)

۴ جایزۀ کودک (بیشتر جشنواره و جوایز دولتی هستند که بهتر است جوایز خصوصی هم بیشتر شود)

۶ جایزۀ کتاب استانی
در حوزه‌­های ادبیات و کودک و نوجوان و دین، خوشبختانه جوایز به‌­ویژه در بخش خصوصی به تعداد و اندازه مطلوب هست اما در بسیاری حوزه­‌های دیگر از جمله فلسفه، هنر، تاریخ، علوم و فنون و پزشکی و مهندسی علوم اجتماعی و نظایر آن یا نیست یا بسیار اندک است که ضرورت دارد ایجاد شود.

. قیمت هر بند کاغذ ۷۰×۱۰۰ خارجی ۷۰ گرمی از ۱.۲۲۰.۰۰۰ ریال در فروردین‌ماه ۱۳۹۷ به ۳.۷۰۰.۰۰۰ ریال در اسفندماه افزایش داشته است.

کد خبر 439435

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
2 + 2 =