چگونگی برقراری این ارتباط و افرادی که در این روند فعال هستند، موضوع جالبی در مباحث مربوط به نظام سیاسی آمریکا بهشمار میرود. به علاوه، دولتهای خارجی هم میتوانند با استفاده از این گروههای لابی، سعی کنند منافع خود را در این کشور به پیش ببرند، همچنان که بسیاری از کشورها همین کار را میکنند؛ لابی اسرائیل معروفترین لابی از این دست است. دکتر مارک کتس، استاد دولت و سیاست در دانشگاه جورج میسون ایالت ویرجینیای آمریکا در مصاحبه با همشهری از فعالیت گروههای لابی و گستره فعالیتهای آنان میگوید. در بخش اول این مصاحبه با عنوان همه چیز در باره لابیگری در آمریکا که روز 22مهر درج شد، وی درباره لابی دولتهای خارجی در آمریکا توضیحاتی داده بود. در بخش دوم، وی درباره جزئیات فعالیتهای سازمانهای لابی در عرصههای مختلف صحبت کرده است. وی میگوید بسیاری از لابیگران از مقامات سابق هستند که نفوذ خود را حفظ کردهاند و میتوانند بهراحتی به دیگر مقامات دسترسی داشته باشند.
- گروههای لابی در چه سطوحی از نظام سیاسی آمریکا فعالیت میکنند؟
آنها در تمام سطوح فعال هستند. در سطح مجالس قانونگذاری ایالتی، حتی در سطح شهر و بخش هم فعال هستند. این گروهها معمولا به نام دفاتر ارتباط با دولت شناخته میشوند و در هر شرکت و سازمانی ممکن است حضور داشته باشند. آنها سعی میکنند جلوی هر قانونی را که به زیانشان باشد، بگیرند و اساسا در پی محافظت از منافع خود هستند. در این عرصه شاهد فعالیت گروههایی هستیم که منابع مالی خوبی دارند و علیه هم کار میکنند.
- آیا آنها فقط در پی تأثیرگذاری بر فرایند قانونگذاری هستند یا تعیین دولت هم از اهداف آنهاست؟
طبیعتا لابیها همچنین سعی میکنند بر انتصاب افراد در سمتهای مختلف تأثیر بگذارند. یک مشکل در آمریکا این است که کسانی که درباره صنعتی مقررات وضع میکنند، معمولا از خود آن صنعت هستند، یعنی بیشترین اطلاعات را درباره آن دارند. بنابراین، نسبت به کسانی که درباره آنان مقررات وضع میکنند، حالت دوستانه دارند. وقتی دوره فعالیت آنان سپری میشود، پس از محدودیتی یک یا 2 ساله، به استخدام یکی از این شرکتها درمیآیند که قبلا برای آن مقررات وضع کردهاند. آنان خوب میدانند که اگر بهگونهای کار کنند که صاحبان صنعت آن را دوستانه بهشمار آورند، بار دیگر به آن بازخواهند گشت.
- فعالیت گروههای لابیگری چه الزامات قانونیای دارد؟
از جزئیات دقیق آگاه نیستم اما میدانم فعالیت آنها تابع مقررات است؛ مثلا هدایایی که میتوانند بدهند، حدی دارد. الان در ویرجینیا پروندهای در جریان است که شرکتی به زن و دختر یک فرماندار چیزهای زیادی داده است؛ ظاهرا زن فرماندار سخنگوی این شرکت بوده است. طبیعی است که وی برای این شغل انتخاب شده بود چون همسر فرماندار بود. این شرکت همچنین برای عروسی دختر این خانواده پول داده بود. قوانین ایالت ویرجینیا درباره مواردی از این دست خیلی روشن نیست. دوره فرماندار تا ژانویه ادامه دارد حالا عدهای خواستار محاکمه وی هستند اما تا انتخابات جدید فاصله زیادی نیست. قوانینی برای محدودکردن نفوذ لابیگران تدوین شده است اما این قوانین را کسانی نوشتهاند که به پول لابیگران نیز نیاز دارند. از این رو، قوانین به لابیگران قدری انعطاف برای تفسیر میدهد. واضح است کسانی که در جناح لابیگر هستند، میدانند که افراد توقعهایی دارند و نهایتا عضو مجلس قانونگذاری یا مقام دولتی متضرر میشود، نه لابیگرها. البته لابیگران هم زیان میکنند، اما نه به اندازه آنان.
- لابیگری بیشتر در چه حوزههایی صورت میگیرد؟
لابی در هر کسبوکار و صنعتی صورت میگیرد؛ مثلا شرکتهای داروسازی، سازمان لابیگری عظیمی دارند؛ نفت و گاز و محیطزیست هم همینطور. البته لابی نفت و گاز همواره در حال مبارزه با لابی محیطزیست است. لابی نفت و گاز پول زیادی دارد اما لابی محیطزیست از همدردی عمومی بیشتری دستکم در برخی نقاط کشور برخوردار است. یک دلیل حضور عده زیادی در لابیگری این است که فکر میکنند به هر حال عدهای همیشه برای مخالفت یا موافقت با موضوعی فعالیت میکنند و اگر آنان وارد عمل نشوند، زیان خواهند کرد و البته کسانی که از این فعالیتها منتفع میشوند، مانند اعضای کنگره راضی هستند. 2اتحادیه سراسری آموزگاران است که بسیار نیرومند هستند. گروه موسوم به اتحادیه آمریکاییان بازنشسته نفوذ زیادی بر هر آنچه مربوط به تأمیناجتماعی و بیمه درمانی سالمندان است، دارند.
- آیا این لابیها نقشی در تعطیلی موقت دولت آمریکا داشتند؟
همه از این وضع ناراحت بودند. قانونگذاران در کنگره عقاید متفاوتی درباره مصالحه داشتند. «گروه تیپارتی» که جناحی از حزب جمهوریخواه محسوب میشود، تازه به کنگره آمده و نمیخواست سازش کند. آنان فکر میکنند به حق هستند و همه اشتباه میکنند و میتوانند کشور را به گروگان بگیرند. جمهوریخواهان، میانهرو هم دارند اما برای تصویب قوانین به رأی اعضای تیپارتی نیاز دارند. اگر رئیس مجلس نمایندگان خلاف خواسته تی پارتی رفتار کند، آنان به وی رأی منفی میدهند و وی جایگاه خود را از دست میدهد. بهنظرم، اوباما با تسلیمنشدن کاری کرد که مردم، جمهوریخواهان را مقصر بدانند. بهنظرم، اعضای تیپارتی فکر میکنند محق هستند و بنابراین دیگران هم اینگونه میاندیشند اما آنان دچار سوءمحاسبه شدهاند و نمیتوانند بودجه برنامه بیمه درمانی اوباما را حذف کنند. وقتی این برنامه اعلام شد، افراد بسیار بیشتری از آنچه پیشبینی میشد، ثبتنام کردند.
- لابیگران کیستند؟ مقامات سابق یا کسانی که برای این کار آموزش دیدهاند؟
هردو. افراد زیادی برای یافتن شغلی در سیاست به واشنگتن میآیند که کار سختی است. یکی از محلهای استخدام، همین سازمانهای لابیگری هستند که البته بهدست آوردن این شغل ساده نیست. برای افراد جوان و بلندپروازی که میخواهند بر کنگره تأثیر بگذارند، این فرصت خوبی است. آنان میتوانند از رهگذر شغل خود با کارمندان و اعضای کنگره صحبت کنند. به این ترتیب آنان میتوانند خود را مطرح کنند. گروههای لابیگری دائما اعضای سابق کنگره را به خدمت میگیرند. هر قدر که کسی بیشتر در کنگره بوده باشد، توان بیشتری برای عرضه خود دارد. هر قدر که فرد اطلاعات بیشتری درباره چگونگی کارکرد سنا و مجلس نمایندگان داشته باشد و هر قدر راحتتر به اعضای کنگره دسترسی داشته باشد، اینها همه عوامل مهمی است. هر شرکتی که مشکل پیدا میکند، با فلان شرکت لابیگری تماس میگیرد که اعضای سابق کنگره از کارمندان فعلی آن هستند. آنان میتوانند گوشی تلفن را بردارند و مستقیما با اعضای کنونی کنگره صحبت کنند. هر چقدر که فرد مهمتر و شناختهشدهتر باشد، راحتتر به اعضای کنگره دسترسی پیدا میکند. از این نظر، اعضای سابق کنگره بهترین افراد برای بودن در این سمت هستند.
- شمار افرادی که در این حرفه هستند چند نفر است و چقدر پول در آن میچرخد؟
رقم دقیق را نمیدانم اما میدانم که هزاران نفر در این کار هستند و پای میلیاردها دلار در میان است. در واشنگتن خیابانی به اسم «کی» وجود دارد که دفتر بسیاری از این شرکتهای لابیگری در آن قرار دارد.
- ظاهرا گروهک منافقین در آمریکا فعالیت لابی دارد. آیا اطلاعاتی در این زمینه دارید؟
این افراد چند دهه است که مشغول این کار هستند و من نمیفهمم چرا؟ آنها دوستانی دارند و نمیدانم آیا سازمانی را بهکار گرفتهاند یا خودشان این کار را میکنند؟ آنها به کنگره دسترسی داشتهاند. بهنظرم کسانی در کنگره که این افراد بهشان دسترسی دارند، اطلاعات زیادی درباره ایران ندارند. این افراد کاری که میکنند، ارائه تبلیغات مثبت از خودشان است. آنان برنامه لابیگری گستردهای داشتند تا توانستند خود را از فهرست سازمانهای تروریستی وزارت خارجه بیرون آورند. شماری از مقامات سابق از جانب آنان حرف میزنند که البته مطمئنم این کار را مجانی نمیکنند. خیلی از سازمانهای مربوط به آمریکاییان ایرانیتبار، دل خوشی از آنها ندارند اما این سازمانها متأسفانه بسیار متفرق هستند و به همین دلیل کارآمد نیستند.
- آیا بهنظر شما فعالیت لابی ایران در آمریکا امکانپذیر است؟
البته. وقتی روابط تا حد معینی اعاده شود، یعنی ازسرگیری روابط دیپلماتیک یا حتی پیش از آن، وقتی که تماسهای رسمی برقرار شود، بهنظرم این امر امکانپذیر است. برخی افراد میگویند گروهی به اسم شورای ملی ایرانی- آمریکایی (نیاک) برای بهبود روابط 2کشور لابی میکنند. دشمنان آن میگویند این گروه بخشی از دولت ایران است که البته بهنظرم اصلا درست نیست. آنها بهطور منظم سمینارهایی در کنگره برپا میکنند و من در یکی از آنها شرکت کردم. 4عضو کنگره هم در آن حضور داشتند. کارمندان ارشد کاخ سفید هم بودند. این مقامات خواستار روابط بهتر با تهران هستند. اینها هوادار اندیشه بهبود روابط 2کشورندو البته افرادی با آنها مخالفند. بهنظرم، کاخ سفید در این زمینه اختیار بیشتری دارد. از آنجا که تحریمها را کنگره وضع کرده است، کنگره نیز باید آنها را لغو کند. قوانین برخی تحریمها این اختیار را به رئیسجمهور میدهد که در شرایط خاصی، استثناء قائل شود. نظیر این وضع مثلا در دهه1970 در ارتباط با چین و در دهه1990 در ارتباط با ویتنام وجود داشت. لیبی در سال2003 نیز همین وضع را داشت.
- با وجوداینکه فعالیت گروههای لابیگری براساس قانون است و به هر حال کارکردی پیدا کردهاند، همیشه نسبت به آنها نظر مساعدی وجود ندارد. چرا؟
همینطور است. البته وقتی پای منافع به میان میآید، این افراد از چشم صاحبان آن منافع خوب هستند. بهطور کلی مردم از کنگره خوششان نمیآید.
تعطیلی دولت، نتیجه جدال لابیها
اخیرا که به دلیل اختلاف دولت اوباما و کنگره تحت کنترل جمهوریخواهان، دولت فدرال برای 2 هفته تعطیل شد، مسئله لابیها دوباره مورد توجه قرار گرفت.میتوان گفت تعطیلی دولت هم از عوارض فرعی جدال گروههای لابی بود، زیرا با وجود اینکه تیپارتی میگوید از جانب کسبوکارهای کوچک صحبت میکند، بودجه آن را شماری از صاحبان صنعت بسیار ثروتمند تأمین میکنند، بهخصوص 2برادر در تگزاس به نام کاچ. جمهوریخواهان اصلی که با شرکتهای بزرگ همکاری دارند، ناراضی هستند. بهنظر میآید این شرکتها در سال پیش رو به نامزدهای میانهرو کمک مالی میکنند. در انتخابات آینده وضع دمکراتها بهتر از جمهوریخواهان خواهد بود.
