تعجب میکردید اگر میشنیدید دانشمندان روی یک قورباغه عمل تغییر جنسیت انجام دادهاند؟ حالا این اتفاق نیفتاده اما دانشمندان فهمیدهاند آلایندههای صنعتی میتواند باعث تغییر جنسیت قورباغهها شود!
ماجرا از جایی شروع شد که 50 نفر از پژوهشگران زیست محیطی در پروژهای 370 میلیون دلاری با این هدف که تمام گونههای قورباغه از خطر انقراض در اثر شهرسازی، افزایش گرمایش زمین و آلودگی صنعتی محافظت شوند، کارشان را شروع کردند.
این عوامل به اضافه اشعه فرابنفش، نابودی محل زندگی و مواد شیمیایی میتوانند باعث نابودی دستکم یکسوم از گونههای قورباغه و دوزیست در سطح جهان شوند و این تنها قسمتی از بحران زیست محیطی است.
اعتقاد این دانشمندان این بود که سلامت قورباغهها ارتباط تنگاتنگی با سلامت محیط دارد. قورباغهها به آلودگی حساس هستند و بهصورت گروهی در هر دو محیط آب و خاک زندگی میکنند و از آنجا که از راه پوست تنفس میکنند، میتوانند بهراحتی آلودگی را به خود جذب کنند. بر این اساس دوزیستان مقیاس مناسبی برای تغییرات محیطی هستند و کاهش این نوع جانوران میتواند هشدار زودهنگامی باشد بر اینکه بعضی اکوسیستمهای ما از حالت تعادل خارج شدهاند.
در روند این مطالعات، محققان سوئدی دریافتند قورباغههایی که با جنسیت نر متولد شدهاند بعد از مدتی به جنس ماده تبدیل شدهاند! محققان دانشگاه آبسالا 2 گونه از قورباغههایی را که سطح استروژنشان مشابه نمونههای یافته شده در آبهای طبیعی اروپا، آمریکا و کانادا بود، آزمایش کردند و نتایج این آزمایش بسیار تکان دهنده بود: تعداد مادهها در هر 2 گونه مورد مطالعه پایینتر از 50 درصد بود- که در میان قورباغهها غیرطبیعی نیست - و نسبت جنسیت در سه جفت از گروههای بالغ در آبهای اندازهگیری شده با سطح استروژنشان تفاوت قابل ملاحظهای داشت. در این مطالعه مشخص شد حتی کمترین مقدار استروژن موجود در بچه قورباغههای یکی از این دو گروه هم برای تغییر جنسیت آنها به نوع ماده کافی است.
دو گروهی که بیشترین مقدار استروژن را دریافت کرده بودند بین 95 تا 100 درصد احتمال تغییر جنسیت به نوع ماده داشتند.
البته مطالعاتی که قبلاً در آمریکا انجام شده نشان داده گونه «رانا پایپینس»، یکی از دو گونه مورد مطالعه در این آزمایش، در طبیعت به خاطر وجود ترکیبات شبهاستروژن موجود در آفتکشها دچار تغییر جنسی شده است.
محققان دانشگاه کالیفرنیا در تحقیقات خود ادعا کرده بودند که آترازین میتواند یک عامل خطر برای دوزیستان باشد. در این آزمایش سطح تستوسترون نرهای بالغی که در معرض مقدار کم علفکش قرار گرفته بودند از جنس ماده کمتر بود.
آترازین تنها یک آفتکش در فهرست طولانی آفتکشهایی است که تأثیرات هورمونی دارند و متأسفانه بسیاری از اینها در نهایت به غذای ما وارد میشود. در واقع آفتکشها و دیگر مواد شیمیایی صنعتی قادرند در بدن مانند هورمون جنسی عمل کنند و به گفته برگ همین موضوع باعث انجام این تحقیقات شده تا شاید دلیل انقراض نزدیک به یکسوم گونههای قورباغه معلوم شود.
اما «رانا تمپوریا» دومین گونه از قورباغههاست که مورد مطالعه قرار گرفته است. در این گونه برخی ساختار بدنیشان کاملاً تغییر شکل داده و شبیه جنس ماده شدهاند و بقیه با وجود داشتن تخمدان فاقد توانایی تخمکگذاری هستند که همین موضوع باعث عقیم شدن آنها میشود.
در این مطالعه کمیت آلایندههایی که باعث تغییر جنسیت گونهها شدهاند مد نظر نبوده بلکه کیفیت و تأثیر آلایندگی پژوهشگران را ناراحت و نگران کرده است.
