به گزارش همشهری آنلاین، شاهین آخوندزاده، معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت، در نشست هم‌اندیشی راهبردی با پیشکسوتان پژوهش‌های علوم پزشکی کشور، با اشاره به ضرورت حفظ و تقویت نظام علمی در شرایط جنگی گفت: در چنین شرایطی، با توجه به ظرفیت‌های نظام علمی و شدت جنگ، چهار سناریو شامل شکوفایی، شکوفایی و نوآوری، فروپاشی نظام علمی و رکود علمی قابل تصور است.
او با اشاره به وضعیت تولیدات علمی کشور افزود: در حوزه نوآوری اتفاق مثبتی رخ داده و در سال ۲۰۲۵، بروندادهای پژوهشی ایران نسبت به سال قبل ۱.۶ درصد رشد داشته است؛ هرچند این میزان در مقایسه با برخی کشورهای منطقه رقم بالایی نیست. برای مثال، رشد بروندادهای پژوهشی ترکیه ۲۰ درصد و عربستان ۱۲.۸ درصد بوده است.
معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت با بیان اینکه سه محور اثرگذاری، تاب‌آوری و حفظ زیرساخت‌ها در برنامه‌ریزی کوتاه‌مدت و بلندمدت این معاونت دنبال می‌شود، تأکید کرد: مهم‌ترین هدف ما در این شرایط، حفظ نیروی انسانی فعال در نظام پژوهشی کشور است.
بازآرایی مراکز تحقیقاتی به جای توسعه کمی
آخوندزاده با اشاره به ضرورت بازآرایی ساختار پژوهشی کشور گفت: در برنامه‌های پنجم و ششم توسعه، بر توسعه کمی زیرساخت‌های پژوهشی تأکید شده بود و در همین راستا ۸۴۹ مرکز تحقیقاتی در کشور ایجاد شد. در سند برنامه پیشرفت نیز وزارت بهداشت مکلف به داشتن ۷۰۰ مرکز تحقیقاتی شده بود؛ اما اکنون این موضوع مطرح است که تعداد مراکز زیاد است و باید کاهش پیدا کند. ضمن اینکه از نظر قانونی مجاز به افزایش تعداد این مراکز نیستیم.
او ادامه داد: رویکرد ما این است که به جای توسعه کمی، مراکز موجود را متناسب با نیازهای امروز و آینده کشور بازآرایی کنیم. برای مثال، حوزه‌هایی مانند کوانتوم و هوش مصنوعی از زمینه‌های جدیدی هستند که باید در ساختار پژوهشی کشور مورد توجه قرار بگیرند.
معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت با تأکید بر اینکه در بخش دولتی مرکز تحقیقاتی جدیدی ایجاد نخواهد شد، گفت: قرار است کارکرد مراکز موجود تغییر کند و مراکزی که فعالیت مناسبی ندارند، متناسب با نیازهای جدید بازآرایی شوند. این اقدام می‌تواند برونداد پژوهشی کشور را تغییر دهد. به‌ویژه در حوزه پژوهشگاه‌ها با کمبودهایی مواجه هستیم. این روند از سال گذشته آغاز شده است.
آخوندزاده با اشاره به ظرفیت بخش خصوصی در توسعه زیرساخت‌های پژوهشی نیز بیان کرد: در بخش خصوصی امکان ایجاد مراکز تحقیقاتی جدید وجود دارد و سال گذشته ۱۲ مرکز تحقیقاتی خصوصی به تصویب رسید.
ارزیابی کیفی طرح‌های پژوهشی
او با اشاره به افزایش توجه به اثربخشی تحقیقات اظهار کرد: امسال ۱۴۶۰ طرح تحقیقاتی اثرگذار داشتیم که در مقایسه با سال‌های گذشته وضعیت بسیار بهتری دارد. ارزیابی کیفی این تحقیقات با مشارکت ۲۳ دانشگاه، ۶۰ مرکز و ۲۰۰ داور برجسته انجام شده است.
معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت، توسعه مراکز تحقیقات بالینی در بیمارستان‌ها را یکی از ظرفیت‌های مهم نظام پژوهشی کشور دانست و گفت: این مراکز می‌توانند در بیمارستان‌های آموزشی نقش مؤثری در توسعه تحقیقات بالینی ایفا کنند. در حال حاضر در بیمارستان نمازی شیراز، بیمارستان بقیه‌الله و بیمارستان سینا مراکز تحقیقات بالینی خوبی داریم که باید تقویت شوند.
یک همت اعتبار برای تقویت زیرساخت‌های پژوهشی
آخوندزاده آزمایشگاه‌های جامع، مطالعات بزرگ جمعیتی، بانک‌های نمونه زیستی و برنامه‌های ثبت بیماری‌ها زیرساخت‌های پژوهشی کشور عنوان کرد و گفت: آزمایشگاه‌های جامع همچنان وضعیت مناسبی دارند، اما تجهیزات آنها فرسوده شده و برخی دستگاه‌ها به دلیل تغییر نسل فناوری، دیگر قابل استفاده نیستند.
او درباره وضعیت مطالعات جمعیتی و کوهورت‌ها نیز توضیح داد: این مطالعات از زیرساخت‌های بزرگ پژوهشی کشور محسوب می‌شوند، اما در مقطعی نسبت به آنها غفلت شد و برخی در معرض نابودی قرار گرفتند یا از بین رفتند. ردیف بودجه این بخش نیز حذف شده بود، اما سال گذشته توانستیم کمک قابل توجهی به این حوزه اختصاص دهیم. البته اجرای این مطالعات دشواری‌های خاص خود را دارد و باید حمایت بیشتری از آنها صورت بگیرد.
معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت با اشاره به اعتبارات اختصاص‌یافته به زیرساخت‌های پژوهشی در سال گذشته گفت: سال گذشته، به‌جز بانک‌های نمونه زیستی، برای سه حوزه دیگر ۷۱ میلیارد تومان از محل اعتبارات معاونت تحقیقات و فناوری، ۴۳۲ میلیارد تومان از محل اعتبارات ماده ۵۶ وزارت بهداشت و ۳۲ میلیارد تومان از محل طرح‌های نیماد اختصاص یافت که در مجموع نزدیک به نیم‌همت برای حمایت از زیرساخت‌های پژوهشی کشور بود.
او افزود: امسال نیز در حال توزیع یک‌همت اعتبار برای این حوزه هستیم که می‌تواند کمک قابل توجهی به تقویت زیرساخت‌های پژوهشی کشور کند.
نظر شما