به گزارش همشهری آنلاین، درخواست وزارت راه و شهرسازی برای ابطال مصوبه ۷۱۶ در شورای‌عالی شهرسازی و معماری ایران با مخالفت اعضای دولتی این شورا مواجه ش د؛ مصوبه‌ای که شهرداری تهران با اتکا به آن، رسیدگی به وضعیت خانواده‌های آسیب‌دیده در جنگ، تأمین اسکان اضطراری و بازسازی واحدهای مسکونی خسارت‌دیده را دنبال می‌کند. هم‌زمان، ادعای دبیر شورای‌عالی شهرسازی و معماری درباره وجود انحراف در اجرای این مصوبه، با واکنش مهدی چمران، رئیس شورای شهر تهران، روبه‌رو شده است. چمران تأکید دارد که هیچ انحرافی در عملکرد شهرداری رخ نداده است.
مخالفت شورای‌عالی با درخواست وزارت راه و شهرسازی
اختلاف بر سر مصوبه ۷۱۶ از درخواست وزارت راه و شهرسازی برای ابطال آن در شورای‌عالی شهرسازی و معماری ایران آغاز شد. وزارت راه و شهرسازی که پیگیر پایان اعتبار این مصوبات بود، خواستار ابطال مصوبه ۷۱۶ شد؛ اما بیشتر از ۱۱ عضو صاحب رأی دولتی شورای‌عالی در نشست روز دوشنبه ۲ شهریور ۱۴۰۵ با این درخواست موافقت نکردند.
جنگ رمضان و خسارت به بیش از ۵۱ هزار واحد مسکونی
با آغاز دور تازه جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴، مدیریت شهری بار دیگر از ظرفیت مصوبات کمیسیون ماده ۵ برای ارائه خدمات به شهروندان آسیب‌دیده استفاده کرد. برآوردها نشان می‌داد ابعاد خسارت‌های این دوره تا پنج برابر بیشتر از جنگ ۱۲روزه بوده و بیش از ۵۱ هزار واحد مسکونی آسیب دیده است. گستردگی خسارت‌ها، رسیدگی فوری به وضعیت خانواده‌ها و تأمین سرپناه برای آسیب‌دیدگان را به یکی از اولویت‌های مدیریت شهری تبدیل کرد.
در چنین شرایطی، شهرداری تهران روند اسکان اضطراری و رسیدگی به خانواده‌های آسیب‌دیده را ادامه داد و تلاش کرد هیچ خانواده‌ای بدون سرپناه نماند. گستردگی خسارت‌ها و ضرورت تأمین نیازهای اولیه شهروندان موجب شد اقدامات مدیریت شهری به بازسازی ساختمان‌ها محدود نماند و حمایت‌های فوری از خانواده‌هایی را نیز در بر بگیرد که امکان بازگشت به خانه‌های خود را نداشتند.
از این منظر، مصوبه ۷۱۶ و ظرفیت‌های مرتبط با آن در چارچوب مجموعه‌ای از اقدامات حمایتی و اجرایی به کار گرفته شد؛ اقداماتی که هدف اصلی آن‌ها کاهش مشکلات ناشی از جنگ، تأمین محل اقامت موقت و فراهم‌کردن زمینه بازگشت تدریجی شهروندان به زندگی عادی بود.
در نهایت، نه‌تنها با پیشنهاد وزارت راه و شهرسازی برای لغو مصوبه ۷۱۶ موافقت نشد، بلکه عملکرد شهرداری تهران در بازسازی خانه‌های آسیب‌دیده و تداوم برنامه بازسازی نیز از جمله محورهای مطرح‌شده در مخالفت با این درخواست بود. در ادامه، در جلسه ۲۰ مهرماه کمیسیون ماده ۵ و به درخواست دولت، دامنه مأموریت بازسازی به ورزشگاه‌ها، دانشگاه‌ها و بناهای میراث فرهنگی نیز گسترش یافت تا شهرداری تهران علاوه بر بازسازی خانه‌های آسیب‌دیده، در احیای این مجموعه‌ها نیز نقش ایفا کند.
مصوبه ۷۱۶؛ از اسکان اضطراری تا تعمیر و نوسازی خانه‌ها
اقدامات شهرداری تهران در دوره پس از جنگ، طیفی از خدمات فوری تا مداخلات عمرانی را در بر می‌گیرد. تأمین منابع مالی برای اسکان اضطراری خانواده‌های آسیب‌دیده در هتل‌ها، پرداخت ودیعه مسکن و تأمین اعتبار لازم برای تعمیر و مرمت خانه‌های خسارت‌دیده، از جمله اقداماتی است که در این چارچوب دنبال شده است.
در کنار این حمایت‌ها، ساختمان‌هایی که شدت آسیب‌دیدگی آن‌ها امکان سکونت ایمن را از بین برده است، به رسیدگی متفاوتی نیاز دارند. برای خانه‌های قرارگرفته در دسته بندی C و D که بر اساس ارزیابی خسارت، نیازمند مداخلات جدی‌تر تشخیص داده می‌شوند، اقدامات مربوط به تخریب و نوسازی نیز در دستور کار قرار گرفته است.
بنابراین، مأموریت شهرداری در چارچوب مصوبه ۷۱۶ صرفاً به اعمال ضوابط ساختمانی یا استفاده از مشوق‌های تراکمی محدود نمی‌شود، بلکه رسیدگی به وضعیت سکونت خانواده‌ها، فراهم‌کردن امکان تعمیر خانه‌های قابل احیا و پیگیری نوسازی ساختمان‌هایی را نیز شامل می‌شود که بازگشت به آن‌ها بدون انجام اقدامات اساسی امکان‌پذیر نیست.
تفاوت میزان خسارت و شرایط هر ساختمان نیز ضرورت تعیین تکلیف دقیق وضعیت واحدها را افزایش می‌دهد. در برخی موارد، تعمیر و مرمت امکان بازگشت ساکنان را فراهم می‌کند؛ در موارد دیگر، تخریب و نوسازی راهکار ضروری است. از همین رو، تداوم هماهنگی میان دستگاههای مسئول و تعیین روشن حدود اختیارات اجرایی، نقش مهمی در سرعت و کیفیت بازسازی دارد.
گسترش مأموریت شهرداری به ورزشگاه‌ها، دانشگاه‌ها و بناهای میراث فرهنگی
مسئولیت‌های شهرداری تهران در دوره پس از جنگ به واحدهای مسکونی محدود نمانده است. در جلسه ۲۰ مهرماه کمیسیون ماده ۵ به درخواست دستگاههای دولتی، دامنه مأموریت بازسازی شهرداری به ورزشگاه‌ها، دانشگاه‌ها و بناهای میراث فرهنگی نیز گسترش یافت تا شهرداری علاوه بر خانه‌های آسیب‌دیده، در بازسازی این مجموعه‌ها نیز نقش ایفا کند.
این تصمیم در شرایطی اتخاذ شد که هم‌زمان، بحث‌هایی درباره نحوه اجرای مصوبه ۷۱۶ و میزان شفافیت گزارش‌های ارائه‌شده درباره آن مطرح بود. واگذاری مسئولیت‌های جدید به شهرداری، در کنار مأموریت‌های مربوط به اسکان اضطراری و بازسازی واحدهای مسکونی، اهمیت هماهنگی میان دستگاههای اجرایی و تعیین دقیق مسئولیت‌ها را دوچندان می‌کند.
بازسازی زیرساخت‌ها و بناهای عمومی، در کنار احیای خانه‌های آسیب‌دیده، بخشی از نیازهای شهر در دوره پس از جنگ است. با این حال، گستردگی این مأموریت‌ها ایجاب می‌کند روند اجرا، منابع مورد استفاده و میزان پیشرفت پروژه‌ها به‌صورت منظم گزارش شود تا امکان ارزیابی عملکرد دستگاههای مسئول فراهم باشد.
ادعای دبیر شورای‌عالی درباره انحراف در اجرای مصوبه
در میانه این تحولات، کاظمیان، دبیر شورای‌عالی شهرسازی و معماری، در نشست خبری خود مدعی شد که بر اساس گزارش‌های دریافتی، انحرافاتی در اجرای مصوبه بازسازی مشاهده شده است.
وی با اشاره به مشوق پیش‌بینی‌شده برای ساختمان‌های کاملاً تخریب‌شده توضیح داد که امکان افزایش تراکم تا ۵۰ درصد و حداکثر دو طبقه برای گروهی از ساختمان‌ها در نظر گرفته شده است. کاظمیان همچنین مدعی شد اطلاعات دقیقی درباره نحوه اعمال این مشوق‌ها دریافت نشده و گزارش‌های ارائه‌شده در کمیسیون ماده ۵ از نظر این شورا شفاف و دقیق نبوده است.
دبیر شورای‌عالی شهرسازی و معماری با اشاره به مکاتبات وزارت راه و شهرسازی و رئیس‌جمهور نیز بر ضرورت پیگیری مغایرت‌های احتمالی با طرح جامع و تفصیلی تأکید کرد.
با این حال، در اظهارات نقل‌شده از وی، جزئیات مستندات مربوط به موارد ادعایی انحراف و مصادیق مشخص تخلف ارائه نشده است.
چمران: هیچ انحرافی در عملکرد شهرداری رخ نداده است
در واکنش به اظهارات دبیر شورای‌عالی شهرسازی و معماری، مهدی چمران، رئیس شورای شهر تهران، در جمع خبرنگاران هرگونه انحراف در عملکرد شهرداری را رد کرد و تأکید داشت که روند بازسازی بدون انحراف ادامه می‌یابد.
چمران همچنین بر ادامه روند موجود و گزارش‌دهی منظم تأکید کرد؛ رویکردی که می‌تواند زمینه پاسخ‌گویی درباره عملکرد اجرایی شهرداری و روشن‌شدن جزئیات اقدامات انجام‌شده را فراهم کند.
موضع رئیس شورای شهر در شرایطی مطرح شده است که شهرداری تهران هم‌زمان با رسیدگی به وضعیت خانواده‌های آسیب‌دیده، مأموریت‌های مرتبط با تعمیر، مرمت و نوسازی خانه‌ها و بازسازی برخی مجموعه‌های عمومی را دنبال می‌کند. در چنین شرایطی، اختلاف‌نظر درباره نحوه اجرای مصوبه نباید مانع روشن‌شدن وضعیت پروژه‌ها و پیگیری اقدامات حمایتی شود.
برخلاف موضع این عضو وزارت راه‌وشهرسازی، شخص رییس‌جمهور پزشکیان در مقاطع گوناگون از زحمات شهردار تهران در جریان ۲ جنگ تحمیلی ۱۲ روزه و ۴۰ روزه قدرشناسی و تشکر کرده است. محمدرضا عارف معاون اول رئیس جمهور نیز از شهرداری تهران برای برعهده گرفتن مسئولیت بازسازی منازل آسیب‌دیده در شهر تهران قدردانی کرد. این تلاش‌ها از چشم وزارت کشور نیز دور نماند و وزیر کشور به‌عنوان بالاترین مقام ناظر بر عملکرد شهرداری‌هاست گفت: ما از شهرداری تهران به خاطر اعلام آمادگی برای مدیریت آسیب‌های ناشی از جنگ سپاسگزاریم.
نظر شما