همشهری آنلاین - گروه سیاسی: گزارش موسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی نشان می‌دهد اتکای بیش از اندازه به حمایت آمریکا و سامانه‌های تسلیحاتی گران‌قیمت، نقاط ضعف جدی در توان دفاعی کشورهای منطقه ایجاد کرده است.
بر اساس پژوهشی که موسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی (IISS) منتشر کرده است، کشورهای خلیج فارس با توجه به خساراتی که جنگ ایران و آمریکا به اقتصاد آنها وارد کرده و تردیدهایی که درباره کارآمدی پایگاه‌های نظامی آمریکا در برابر حملات ایران به وجود آمده، ناچارند در ساختار دفاعی چند تریلیون دلاری خود تجدیدنظر کنند.
در این گزارش آمده است که در هفته‌های منتهی به آتش‌بس ۸ آوریل (۱۹ فروردین)، ۱۲ کشور منطقه که بیشتر آنها در حوزه خلیج فارس قرار دارند، با ۴ هزار و ۶۷۰ فروند پهپاد انتحاری و بیش از هزار و ۴۰۰ موشک بالستیک ایران مواجه شدند. نزدیک به نیمی از این حملات امارات متحده عربی را هدف قرار دادند. اگرچه بخش عمده این حملات رهگیری و دفع شد، برآوردی که در این گزارش به آن استناد شده، خسارات وارده به زیرساخت‌های انرژی منطقه را تا ۵۸ میلیارد دلار (۴۳ میلیارد پوند) تخمین می‌زند.
در این گزارش آمده است که ایران هرگونه کاهش یا خروج کامل نیروهای آمریکایی از منطقه را «یک موفقیت راهبردی و تاییدی بر پایداری و ایستادگی خود» معرفی خواهد کرد و در عین حال از آن برای به چالش کشیدن کشورهای خلیج فارس به دلیل دهه‌ها تلاش آنها برای جلب حمایت و حفاظت آمریکا بهره خواهد برد.
این گزارش تاکید می‌کند که جنگ، واقعیت ناخوشایند دیگری را نیز برای کشورهای خلیج فارس آشکار کرده است: نه‌تنها خرید تسلیحات آمریکایی به ارزش چند تریلیون دلار در لحظه حساس به تامین حمایت و حفاظت واشنگتن منجر نشده، بلکه ارتش‌های این کشورها نیز آمادگی کافی برای مواجهه با شکل جدیدی از جنگ هوایی فرسایشی را ندارند؛ جنگی که اکنون در معرض آن قرار گرفته‌اند.
با وجود سرمایه‌گذاری عظیم کشورهای منطقه در تسلیحات، عمدتا آمریکایی، این پژوهش چند ضعف اساسی را شناسایی کرده است: «وابستگی بیش از اندازه به سامانه‌ها و مهمات پدافند هوایی و موشکی ساخت آمریکا؛ ناکامی در ایجاد یکپارچگی دفاعی منطقه‌ای؛ کمبود توانمندی‌های مین‌روبی دریایی؛ محدودبودن گزینه‌های تلافی‌جویانه؛ و هزینه‌های بازدارنده ناشی از اتکای بیش از حد به سامانه‌های پیشرفته و گران‌قیمت برای مقابله با پهپادها و موشک‌هایی که نسبتا ارزان هستند.»
این گزارش درباره اینکه آیا کشورهای چندپاره خلیج فارس باید به دنبال انعقاد یک پیمان عدم تجاوز جدید با ایران باشند یا نه، موضع مشخصی اتخاذ نمی‌کند؛ اما خاطرنشان می‌کند که جنگ ایران و آمریکا نشان داده است مشارکت‌های دیرینه دفاعی و امنیتی این کشورها با واشنگتن «نتوانسته‌اند حفاظت کافی در برابر تهاجم ایران را تضمین کنند».
در ادامه گزارش آمده است: «اگر بخواهیم دقیق‌تر بگوییم، پایگاه‌های نظامی آمریکا و مشارکت‌های دفاعی با واشنگتن، بهانه دیگری برای حمله ایران به کشورهای خلیج فارس در اختیار تهران قرار داده‌اند.»
این پژوهش همچنین می‌گوید افکار عمومی در کشورهای خلیج فارس در حال تغییر نگرش به آمریکا هستند و این کشور را به‌تدریج نه یک تامین‌کننده امنیت، بلکه یک «بار راهبردی» تلقی می‌کنند.
در این گزارش تاکید شده است که هرگونه کاهش یا خروج نیروهای آمریکایی از منطقه خلیج فارس، از سوی ایران «به‌عنوان یک موفقیت راهبردی و تاییدی بر پایداری خود» معرفی خواهد شد و تهران از این تحول برای «به چالش کشیدن کشورهای خلیج فارس به دلیل دهه‌ها تلاش آنها برای جلب حمایت و حفاظت آمریکا» استفاده خواهد کرد.
این پژوهش پس از آن منتشر شده است که کریس مورفی، سناتور دموکرات و عضو کمیته روابط خارجی سنای آمریکا، از آغاز بحث‌هایی در ارتش این کشور درباره ارزش بازسازی پایگاه‌های آسیب‌دیده آمریکا در خلیج فارس خبر داد.
مورفی گفت رهبران کشورهای خلیج فارس خواهان بازسازی این پایگاه‌ها و حفظ حضور نظامی آمریکا در منطقه هستند، اما این پرسش را مطرح کرد: «اگر قرار باشد پایگاهی در منطقه برای حفاظت از منافع آمریکا داشته باشیم، اما ظرف ۲۴ ساعت پس از آغاز یک جنگ تمام‌عیار از روی نقشه محو شود، اساسا چه فایده‌ای دارد؟
اگر پایگاه‌هایی را بازسازی کنیم که با آغاز جنگ بعدی ظرف چند ساعت منهدم شوند، در انجام مسئولیت خود در قبال حفاظت از پول مالیات‌دهندگان آمریکایی، مرتکب بی‌کفایتی فاحشی شده‌ایم.
بنابراین، روشن است که باید حضور نظامی محدودتری در منطقه داشته باشیم. معیار تعیین حدود این حضور نیز باید این باشد که چه چیزی را می‌توانیم حفاظت کنیم؛ زیرا آشکارا قادر نیستیم از تمام ابعاد حضور نظامی کنونی خود محافظت کنیم و اگر نتوانیم از آن حفاظت کنیم، اساسا وجودش بی‌فایده است.»
مورفی همچنین پیشنهاد کرد که دست‌کم بخشی از پایگاه‌های آمریکا در شرق مدیترانه به مناطقی دورتر از برد موشک‌های ایران منتقل شوند.
نظر شما