همشهری آنلاین - مریم سرخوش: اکتبر، ماه آگاهی‌بخشی درباره سرطان‌هاست؛ ماهی که دوباره یادآوری می‌کند سرطان فقط یک تشخیص پزشکی نیست، بلکه تجربه‌ای است که زندگی بیمار و خانواده‌اش را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
این در حالی است که برای بیماران مبتلا به سرطان، هزینه‌های درمان شاید از خود درمان مهم‌تر باشد، آن هم زمانی که توانایی پرداخت را نداشته باشند و اتفاق تلخ رها کردن درمان برایشان رقم بخورد. البته که تلاش متولیان نظام سلامت پوشش خدمات درمانی این بیماران است و بر این اساس تاکنون ذیل صندوق بیماری‌های سخت و صعب‌العلاج یا اقدام جدید وزارت بهداشت رایگان شدن درمان سرطان سینه، تلاش‌هایی صورت گرفته اما به هر صورت این گروه از بیماران همیشه با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم می‌کنند. از داروهای گران و کمیاب گرفته تا هزینه رفت‌وآمد از شهرهای دور و البته شرایطی که مجبور شوند برای تصویربرداری تخصصی به یک مرکز، برای آزمایش ژنتیک به مرکزی دیگر و برای دریافت دارو یا ادامه درمان به بیمارستان دیگری مراجعه کنند.
به همین دلیل دسترسی به مراکز بیمارستانی که بتواند این خدمات درمانی را با مدیریت هزینه‌ها و کاهش پرداخت رقم بزند، اهمیت زیادی دارد. درست مثل بیمارستان تخصصی و فوق‌تخصصی سرطان برکت که بخش قابل توجهی از این مسیر را در یک مجموعه متمرکز کرده؛ از تشخیص و غربالگری تا تصویربرداری، آزمایش‌های تخصصی، جراحی، شیمی‌درمانی و رادیوتراپی و حتی همراه‌سرا برای بیمارانی که از شهرهای دیگر می‌آیند. ضلع جنوبی این بیمارستان جایی است که برای بیماران و خانواده‌هایشان اهمیت زیادی دارد، به ویژه برای آنهایی که جزو دهک‌های پایین اقتصادی جامعه هستند اما با پرداختی کمتر درست جایی ساکن می‌شوند که دهک‌های بالا اقامت می‌کنند. اینجا هیچ تفاوتی میان فقیر و غنی نیست، هدف فقط یک چیز است؛ کاهش رنج سرطان و درست طی شدن مسیر درمان. گزارش میدانی همشهری از این مرکز درمانی به بهانه ماه آگاهی از سرطان را در ادامه بخوانید.
وقتی سرطان، زندگی را از مسیر عادی خارج می‌کند
سمانه سرباز، معاون درمان بیمارستان برکت و متخصص رادیوانکولوژی به همشهری می‌گوید: سرطان بیماری‌ای نیست که بتوان با قطعیت از آن پیشگیری کرد. حتی با داشتن سبک زندگی سالم و شرایط مناسب، تنها می‌توان بخشی از خطر ابتلا را کاهش داد.
او توضیح می‌دهد که در دنیا برای همه سرطان‌ها غربالگری انجام نمی‌شود و غربالگری برای سرطان‌هایی مانند دهانه رحم، پستان، پروستات و سرطان کولورکتال تعریف شده است. در بیمارستان برکت نیز کلینیک غربالگری فعال است و خدماتی مانند ماموگرافی و پاپ‌اسمیر، در کنار مشاوره ژنتیک، ارائه می‌شود.
البته که سرباز تاکید می‌کند مسیر بیمار به غربالگری ختم نمی‌شود و اگر بیماری مشکوک باشد، مجموعه‌ای از خدمات تشخیصی و درمانی در همین بیمارستان در دسترس است؛ موضوعی که می‌تواند رفت‌وآمدهای متعدد بیمار میان مراکز درمانی مختلف را کاهش دهد.
او در عین حال به این نکته هم اشاره می‌کند که علاوه بر انکولوژیست‌ها، متخصصان داخلی، کاردیوانکولوژیست‌ها و فلوشیپ‌های قلب در سرطان در مجموعه فعالیت می‌کنند. این متخصصان عوارض داروهای سرطان بر قلب را می‌شناسند و در روند درمان با تیم انکولوژی همکاری می‌کنند. خدمات روانپزشکی، روانشناسی، جراحی، انکوسرجری، متخصصان زنان و سایر خدمات تخصصی نیز در بیمارستان ارائه می‌شود. در آزمایشگاه بیمارستان هم علاوه بر نمونه‌برداری، پاتولوژی و رنگ‌آمیزی‌های تخصصی نیز انجام می‌شود تا تشخیص کامل صورت گیرد.
یک مسیر درمانی در دل یک بیمارستان
تصویربرداری در درمان سرطان فقط برای پیدا کردن یک توده نیست. پزشک باید بداند بیماری در چه مرحله‌ای قرار دارد، چه بخش‌هایی را درگیر کرده و آیا بیمار گزینه مناسبی برای جراحی یا یک روش درمانی خاص است یا نه. این نکته را هم آیدین تقی‌لو، متخصص رادیولوژی و مسئول بخش تصویربرداری و پت‌اسکن بیمارستان اشاره می‌کند و می‌گوید: بخش تصویربرداری و پت‌اسکن این مرکز با تمرکز ویژه بر بیماران مبتلا به سرطان طراحی شده است. در این بخش، سی‌تی‌اسکن، ام‌آرآی، ماموگرافی، سونوگرافی، تراکم استخوان و پت‌اسکن انجام می‌شود.
او به این نکته هم اشاره می‌کند که دستگاه پت‌اسکن مرکز از نسل‌های جدید این تجهیزات است و زمان حضور بیمار در دستگاه و پردازش تصاویر در آن کوتاه‌تر شده است. ام‌آرآی نیز با دقت بالایی انجام می‌شود و در برخی موارد امکان تصویربرداری با برش‌های یک‌میلی‌متری وجود دارد؛ دقتی که در برنامه‌ریزی درمان‌های سرطان، به‌ویژه رادیوتراپی، اهمیت دارد.
تقی‌لو درباره اهمیت این تجهیزات در درمان سرطان عنوان می‌کند: تصویربرداری دقیق می‌تواند اطلاعات مهمی درباره وضعیت سلول‌های بدخیم در اختیار تیم درمان قرار دهد و در تصمیم‌گیری درباره امکان جراحی و انتخاب روش درمان مؤثر باشد.
تشخیص آلزایمر ۲۰ سال زودتر
این متخصص در ادامه به یک خدمت متفاوت از تشخیص و درمان سرطان هم اشاره می‌کند و می‌گوید: علاوه بر خدماتی که در بیماران مبتلا به سرطان ارائه می‌شود، خدمات پیشرفته در بخش مغز و اعصاب هم داریم که در ایران منحصربفرد است. یعنی با ارزیابی‌ها می‌توانیم احتمال ابتلا به زوال عقل و آلزایمر با شناسایی رسوب ذرات مشکل‌دار ۲۰ سال زودتر تشخیص دهیم و با روش‌های درمانی و توانبخشی احتمال ابتلا به بیماری را کمتر یا کندتر کنیم.
او تاکید می‌کند: برای آلزایمر دو نوع خدمات داریم، یک بخش با همین دستگاه پت‌اسکن پیشرفته انجام می‌شود و پیش‌بینی زودهنگام دارد و بخش دیگر با استفاده از دستگاه ام‌آرآی حجم مغز بیمار اندازه‌گیری و در مقایسه با حجم جمعیت نرمال کاهش آن مشخص می‌شود.
وقتی فناوری، بخشی از امید به درمان می‌شود
رادیوتراپی هم یکی از بخش‌های مهم درمان سرطان است؛ درمانی که به گفته مسئولان بیمارستان، با فناوری‌های دقیق و برنامه‌ریزی چندمرحله‌ای انجام می‌شود.
در این روش ابتدا تصویربرداری‌های لازم انجام می‌شود و وضعیت بیمار به‌طور دقیق بررسی می‌شود تا مشخص شود چه بیمارانی می‌توانند از این روش بیشترین بهره را ببرند. دقت در تعیین محل و شرایط درمان اهمیت زیادی دارد، زیرا هدف این است که اشعه تا حد امکان روی بافت هدف متمرکز شود و بافت‌های سالم اطراف کمتر آسیب ببینند. هزینه این درمان نیز می‌تواند بالا باشد؛ موضوعی که برای خانواده‌های بیماران مبتلا به سرطان، در کنار نگرانی‌های مربوط به بیماری، به یک دغدغه جدی تبدیل می‌شود.
در بخش ام‌آرآی هم تمام تکنیک‌های تصویربرداری ارائه می‌شود. فعالیت شبانه‌روزی است و بیماران در هر ساعتی می‌توانند مراجعه کنند. روزانه بین ۵۰ تا ۷۰ بیمار در این بخش پذیرش می‌شوند. محدودیت وزنی هم برای بیماران وجود ندارد و پذیرش تا ۱۳۰، ۱۴۰ کیلوگرم وجود دارد. دستگاه سی‌تی‌اسکن این بیمارستان هم علاوه بر خدمات روتین یک ویژگی خاص هم دارد، به شکل تخصصی برای تصویربرداری عروق کرونر قلب طراحی شده است. اینجا هم محدودیت وزن نیست و پذیرش تا ۱۵۰ کیلوگرم صورت می‌گیرد. در طول روز هم حدود ۲۰ تا ۳۰ بیمار را خدمت‌رسانی می‌کند.
یکی از گرانترین درمان‌ها هم در بخش سی‌تی‌اسکن این بیمارستان در حال ارائه است. پنلی که بیمار را سی‌تی اسکن می‌کند و بر اساس آن شرایط درمان در نظر گرفته می‌شود. روش درمانی بسیار هزینه‌بر اما دقیق که بیماران منتخب می‌شوند تا نتیجه مناسب را از این روش بگیرند و درمان شوند. اینجا سرطان‌ها ضریب درمان زمانی بالایی دارند. البته به تاکید مسئولان بیمارستان هر قدر بیمار زودتر آگاه و مراجعه کنند شانس درمان بیشتر خواهد بود اما همچنان بالای ۵۰ درصد بیماران جواب می‌گیرند.
در بخش شیمی‌درمانی هم ۱۶ تخت برای بیماران سرپایی در نظر گرفته شده است؛ اما تعداد مراجعه‌کنندگان روزانه بیشتر از ظرفیت تخت‌هاست. مرجان نصیری، سرپرستار بخش شیمی‌درمانی، می‌گوید: روزانه حدود ۳۰ تا ۳۵ بیمار در این بخش پذیرش می‌شوند. بسیاری از بیماران نیازی به بستری شبانه ندارند و بر اساس نوع درمان، طی ۲ تا ۶ ساعت خدمات خود را دریافت می‌کنند. در صورت بروز عوارض دارویی هم امکان انتقال بیمار به اورژانس یا بخش بستری وجود دارد.
او تاکید می‌کند: برای کودکان نیز امکان ارائه خدمات درمانی وجود دارد. رادیوتراپی کودکان، حتی در مواردی که کودک به بیهوشی نیاز داشته باشد، در بیمارستان انجام می‌شود و شیمی‌درمانی کودکان نیز با همکاری متخصصان هماتولوژی و انکولوژی اطفال قابل ارائه است.
تشخیص ژنتیکی برای انتخاب درمان دقیق‌تر
یکی دیگر از بخش‌هایی که در این بیمارستان فعال است، آزمایشگاه ژنتیک است. رجبی، مسئول آزمایشگاه بیمارستان برکت، از استفاده از فناوری توالی‌یابی نسل آینده در این بخش می‌گوید؛ فناوری‌ای که می‌تواند اطلاعات گسترده‌ای درباره ژن‌های فرد ارائه کند.
به گفته او، در گذشته بررسی یک ژن زمان بیشتری می‌برد چیزی حدود ۶ تا ۷ ساعت، اما اکنون با استفاده از تجهیزات جدید امکان بررسی هزاران ژن در بازه زمانی کمتر محقق شده است.
در بیماران مبتلا به سرطان هم به گفته رجبی، نتیجه این آزمایش‌ها می‌تواند به شناسایی برخی تغییرات ژنتیکی مرتبط با بیماری کمک کند و اطلاعاتی درباره انتخاب درمان در اختیار پزشک قرار دهد.
او ادامه می‌دهد: این بررسی‌ها برای اعضای خانواده بیمار نیز در مواردی قابل استفاده است تا احتمال وجود برخی اختلالات ژنتیکی بررسی شود.
البته رجبی تاکید می‌کند که این روش توالی‌یابی فقط درباره سرطان‌ها نیست و درباره بیماری‌هایی از جمله تالاسمی، هموفیلی، غدد درون‌ریز و... هم قابل غربالگری است. حتی درباره زوجین هم می‌توان بررسی کرد که چند درصد احتمال ابتلای فرزند آنها وجود دارد.
او به یک نکته جالب هم اشاره می‌کند، این که بیمارانی دارند که ناگهان به یک اختلال ژنتیکی نادر مبتلا شده‌اند. به عنوان مثال فردی که تا 25 سالگی زندگی نرمالی داشته اما ناگهان دچار مشکل شده و کیفیت زندگی او کاهش پیدا کرده است. ما با استفاده از این دستگاه‌ها ژنتیک این فرد را بررسی و متوجه دلیل اصلی بروز این سندرم نادر شده‌اند و به پزشک در ارائه یک روش درمانی مناسب کمک کرده است.
این متخصص آزمایشگاه به این نکته هم اشاره می‌کند که استقبال از روش توالی‌یابی زیاد است اما با توجه به هزینه‌های بالایی که دارد، پیش از هر اقدامی مشاوره‌های لازم به مراجعه‌کنندگان داده می‌شود و در صورت ضرورت در این فرآیند قرار می‌گیرند.
کاهش هزینه؛ دغدغه‌ای هم‌سنگ درمان
یکی از دشوارترین بخش‌های درمان سرطان برای خانواده‌ها، هزینه است. هزینه‌ای که فقط به دارو محدود نمی‌شود و آزمایش، تصویربرداری، جراحی، رادیوتراپی، رفت‌وآمد و اقامت را هم شامل می‌شود. البته به گفته معاون درمان بیمارستان برکت، این مرکز با بیمه‌های پایه سلامت و تأمین اجتماعی همکاری و با بسیاری از بیمه‌های تکمیلی نیز قرارداد دارد. همچنین تعرفه‌های بیمارستانی با رویکرد خیریه در نظر گرفته شده و تخفیف‌های دهکی نیز برای بیماران اعمال می‌شود.
سرباز ادامه می‌دهد: در درمان‌هایی مانند رادیوتراپی که ممکن است هزینه‌ها به حدود ۷۰۰ یا ۸۰۰ میلیون تومان و حتی یک میلیارد تومان برسد، پوشش بیمه پایه و تکمیلی و تخفیف‌های دهکی می‌تواند بخش قابل توجهی از بار مالی بیمار را کاهش دهد. هدف این است که بیمار به دلیل هزینه‌های درمان ناامید نشود و از بیمارستان با احساس آرامش و امید خارج شود. از سوی دیگر برای برخی درمان‌ها، از جمله رادیوتراپی، که بنا بر اعلام بیمارستان می‌تواند هزینه بسیار بالایی داشته باشد، ترکیب پوشش بیمه و حمایت‌های در نظر گرفته‌شده می‌تواند بخشی از فشار مالی خانواده را کاهش دهد.
او با بیان این که تست‌های ژنتیک نیز در همین مرکز انجام می‌شود، عنوان می‌کند: پیشتر برخی از این نمونه‌ها باید با هزینه‌هایی بالغ بر ۶ هزار یورو به خارج از کشور ارسال می‌شد اما اکنون تمام این خدمات همین جا انجام می‌شود و مشمول تخفیف‌های در نظر گرفته‌شده برای بیماران است.
به گفته این مسئول، هدف بیمارستان برکت فقط پایین آوردن یک رقم در صورت‌حساب نیست؛ مسئله این است که بیمار به دلیل ناتوانی مالی، درمان خود را نیمه‌کاره رها نکند. تلاش همه مجموعه این است که محیطی فراهم کنیم تا از نظر روحی و روانی نیز بیمار در آرامش باشد. آنچه در این مجموعه انجام شده هم حاصل حمایت و پشتیبانی ستاد اجرایی فرمان حضرت امام (ره) است که وظیفه خود را در خدمت‌رسانی به بیماران به بهترین شکل تعریف کرده است.
جایی برای ماندن در روزهای سخت درمان
برای بیمار مبتلا به سرطان که از شهری دیگر آمده، حتی اگر هزینه درمان کاهش پیدا کند، یک سؤال مهم باقی می‌ماند: «کجا بمانم؟» همراه‌سرای بیمارستان برکت برای پاسخ به همین نیاز طراحی شده است. بیمارانی که به دلیل طولانی بودن روند درمان امکان بازگشت روزانه به شهر محل زندگی خود را ندارند، می‌توانند در سوئیت‌های این مجموعه اقامت کنند و حتی اعضای خانواده نیز امکان همراهی آنها را دارند.
استفاده از همراه‌سرا محدود به یک دهک درآمدی خاص نیست و هزینه اقامت بر اساس شرایط اقتصادی بیماران تعیین می‌شود. برای بیماران کم‌برخوردار، این هزینه بسیار کمتر خواهد بود.
برای خانواده‌ای که باید هفته‌ها یا ماه‌ها درگیر درمان باشد، داشتن یک محل اقامت نزدیک بیمارستان می‌تواند به معنای حذف بخش مهمی از رفت‌وآمد و هزینه‌های جانبی باشد؛ ضمن اینکه بیمار می‌تواند روند درمان خود را بدون جابه‌جایی مداوم میان شهرها و مراکز مختلف ادامه دهد.
معاون درمان بیمارستان برکت به فراهم شدن این امکان برای والدین کودکان بیمار هم اشاره و عنوان می:ند: اگر بیمار کودک باشد امکان استفاده پدر یا مادر او از همراه‌سرا وجود دارد. اینجا واقعاً مانند یک دهکده درمان سرطان است؛ یعنی بیمار از زمانی که به سرطان شک می‌کند و پای خود را در این مجموعه می‌گذارد، می‌تواند مسیر تشخیص و درمان را در همین مجموعه دنبال کند و لزومی ندارد برای هر خدمت به مرکز دیگری مراجعه کند.
به گزارش همشهری، درمان سرطان فقط مبارزه با یک بیماری جسمی نیست. بیمار همزمان با ترس از آینده، هزینه‌های درمان، عوارض دارو، تغییر سبک زندگی و نگرانی خانواده روبه‌روست. به همین دلیل، کیفیت خدمات درمانی زمانی معنا پیدا می‌کند که بیمار بتواند بخش بیشتری از این مسیر را با فشار کمتر طی کند. شاید مهم‌ترین دستاورد چنین مراکزی این باشد که بیمار در روزهایی که بیش از هر زمان دیگری به حمایت نیاز دارد، احساس نکند برای هر قدم از مسیر درمان، باید به تنهایی دنبال یک مرکز، یک پزشک یا یک امکان تازه بگردد.
نظر شما