زندگی روی خط کوچ

همشهری آنلاین: کوچ‌های فصلی، مراقبت از دام‌ها و سازگاری با شرایط سخت جغرافیایی، بخشی از هویت فرهنگی آنهاست. با این حال، استقامت، همبستگی خانوادگی، مهارت در مدیریت طبیعت و حفظ میراث فرهنگی از ویژگی‌های برجسته این جامعه است که زندگی عشایر را به یکی از جلوه‌های مهم فرهنگ ایران تبدیل می‌کند. در دوران جنگ تحمیلی ۸ساله و ۲ جنگ اخیر هم بسیار از دلاوری‌ها و وطن‌دوستی‌های عشایر دیدیم و شنیدیم که تاریخ این سرزمین به یادگار مانده است.

یکی از زمان‌های فعال برای عشایر کشور، مرداد است. به‌خصوص عشایر چهارمحال و بختیاری که پیش از کوچ پاییزه، مزارع خود را که به‌صورت دیم زیرکشت گندم و جو برده بودند، حالا به زمین‌هایشان باز می‌گردند و محصول آماده برداشت خود را درو می‌کنند. در اینجا نیم‌نگاهی به زندگی برخی عشایر کشورمان می‌اندازیم.

• نماد کوچ‌نشینی

رایج‌ترین و معروف‌ترین خانه عشایر ایران، سیاه‌چادر یا چپر است که از موی بز هم برای برپاکردن آن بهره می‌برند؛ چادرهایی که در برابر باران و آفتاب بسیار مقاومند. این سازه نماد زندگی کوچ‌نشینی است.

• دامداری عشایر

گله‌های گوسفندان عشایر شهرستان سرخه این روزها در منطقه ییلاقی اَشنی و عرصه‌های منابع طبیعی شمال روستای اَروانه در حال چرا هستند.

• پنل‌های خورشیدی

برخی عشایر حتی از فناوری‌های پاک و قابل حمل هم بهره ‌می‌برند. مثل پنل‌های خورشیدی که عشایر منطقه ییلاقی اشنی در شمال روستای اروانه از آن‌ حین کوچ هم بهره می‌برند.

• طاق نیلوفری

باد، باران و البته قوس رنگین‌کمان‌های دیدنی در فصل تابستان، ازجمله چالش‌های عشایر ایران است که به زندگی آنها شادابی و طراوت می‌بخشد.

• دورهمی‌های ساده

چای زغالی و دورهمی‌های ساده آن هم بر دامن دشت‌های ییلاقی ایران، ازجمله لذت‌های عشایر این سرزمین است.

• درآمدزایی عشایر خراسان جنوبی

عشایر استان خراسان جنوبی از طریق شیر دام، فروش پشم، کرک مو و گوشت میلیارها تومان درآمدزایی می‌کنند.

• نان عشایر

نان «کلوایی» یا «کوره‌ای» یکی از انواع نان‌های عشایر است که خمیرش را روی ظرفی فلزی و یا سنگی پهن می‌کنند و روی اجاق روباز یا مستقیم زیر زغال داغ قرار می‌دهند تا پخته شود.

• رفیق دیرین

اسب‌ها همچنان ازجمله یاران قدیمی عشایرند؛ به‌خصوص در مناطقی که مسیرها صعب‌العبور است و موتورسیکلت، توان بالارفتن ندارد.

• زنان در کنار مردان

در سبک زندگی عشایر، زنان همراه با کودکانشان، پابه‌پای مردان کار می‌کنند و زحمت می‌کشند و نقش مؤثری در اقتصاد و گذران زندگی دارند.

• معلم طبیعت

تحصیل، مطالعه و کتاب خواندن کودکان زیر سقف آسمان و در دل طبیعت هم ماجرایی دیدنی است.