همشهری آنلاین - محمد سرابی: صدای فریاد و بازی کودکان کمتر به گوش همسایگان میرسد. اینروزها بیشتر بچههای بیسرپرست و بدسرپرست، صاحب خانواده جدیدی میشوند و زندگی را نه در خوابگاههای بزرگ بلکه در محیط آرام و صمیمی خانوادهها تجربه میکنند. اکنون جز فرزندخواندگی، راههای مختلفی مانند بازپیوند با اقوام و زندگی موقت در خانواده میزبان پیش روی کودکان بیسرپرست و بدسرپرست قرار دارد تا مراحل رشد خود را در چارچوب خانواده طی کنند. سازمان بهزیستی در سالهای اخیر با رویکرد خانوادهمحوری، امکان زندگی کودکان بیسرپرست و بدسرپرست را نزد خانوادهها فراهم کرده است. اکنون ۲۵ هزار کودک نزد خانوادههای جدید فرزندخوانده شده و ۱۸ هزار نفر هم با والدین یا اقوام نزدیک خود زندگی میکنند.
حمیدرضا الوند، مدیرکل دفتر کودکان و نوجوانان سازمان بهزیستی در گفتوگو با همشهری وضعیت و شیوههای سرپرستی این کودکان را شرح داد.
تابوی سرپرستی شکسته شد
تعداد بچههایی که در مراکز نگهداری گروهی کودکان حضور دارند، کمتر از بچههایی است که در جمع خانوادهها زندگی میکنند. بهگفته مدیرکل دفتر کودکان و نوجوانان سازمان بهزیستی، حدود ۹۵۰۰ کودک در ۶۸۰ واحد شبانهروزی شامل شیرخوارگاه نوزادان تا گروههای سنی بالا زندگی میکنند و در مقابل ۱۸ هزار نفر براساس حکم دادگاه به شکلهای قانونی نزد خانوادههای واجد صلاحیت نگهداری میشوند. الوند میگوید: «ورودی و خروجی ما تقریبا برابر است. به همان تعداد کودک که وارد مراکز نگهداری میشوند، کودکانی هم هستند که به شیوههای مختلف از مجموعه تحت پوشش سازمان خارج میشوند اما دلیل کاهش کلی تعداد کودکان در شیرخوارگاهها این است که فرهنگ سرپرستی در کشور ما به نسبت دهههای گذشته بیشتر جا افتاده و تابوی پرهیز از سرپرستی شکسته شده است. نتیجه اینکه نزدیک ۶۰ درصد بچههای بیسرپرست و بدسرپرست اکنون درون خانوادهها ساماندهی شدهاند.»
خانوادهها در صف فرزندخواندگی
تعداد زوجهایی که میخواهند سرپرستی کودکی را بپذیرند خیلی بیشتر از تعداد بچههای بیسرپرست است. الوند میگوید: «بهصورت میانگین در کشور ما برای هر کودک واجد شرایط سرپرستی ۱۷.۵ زوج یعنی ۳۵ نفر در نوبت هستند. این آمار در تهران به ۲۲ زوج میرسد؛ یعنی ۴۴ نفر متقاضی سرپرستی یک کودک هستند. به همین دلیل سازمان بهزیستی بهعنوان متولی ساماندهی این کودکان سعی میکند بهترین گزینه از نظر موقعیت اجتماعی، پایگاه اقتصادی و... را پیدا کند تا نقش والدگری مطلوب را برای کودک داشته باشند.»
برای تشکیل پرونده سرپرستی دائم، حداقل باید سن یکی از زوجین ۳۰ سال باشد. ۵ سال از زندگی مشترک آنها گذشته باشد و در این مدت صاحب فرزند نشده باشند. پزشکی قانونی و پزشک متخصص هم تأیید کند که نمیتوانند صاحب فرزند شوند. دارای تمکن مالی برای اداره زندگی باشند. سوءسابقه نداشته باشند. سلامت جسمانی و روانی داشته باشند.
صلاحیت مادران مجرد
یکی از موارد خاص سرپرستی کودکان درباره زنان مجردی است که میتوانند دختربچهها را به سرپرستی بگیرند. الوند با اشاره به مبنای قانونی این کار میگوید: «برخی زنان مجرد یا آنها که از همسر خود جدا شدهاند، پایگاه اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی بسیار خوبی دارند اما بهدلیل اینکه صاحب فرزند نمیشدهاند نتوانستهاند زندگی مشترک خود را ادامه دهند. این زنان میتوانند سرپرستی کودکان دختر را عهدهدار شوند.»
نظر شما