همشهری آنلاین – گروه سیاسی: در حالی که تهران و واشنگتن خود را برای امضای «تفاهمنامه اولیه» در روز جمعه آماده میکنند، مرور مواضع و اظهارات دونالد ترامپ از آغاز جنگ تحمیلی سوم تاکنون، تصویری از مواضعی متناقض، تهدیدهای حداکثری و ادعاهایی ارائه میدهد که به باور بسیاری از ناظران، فاصله قابل توجهی با واقعیتهای میدانی داشته است.
رئیسجمهور آمریکا طی ماههای گذشته از نابودی کامل برنامه هستهای ایران، فروپاشی توان نظامی جمهوری اسلامی، کنترل تنگه هرمز، تغییر رژیم در ایران و حتی محو ایران از نقشه جهان سخن گفته است. با این حال، روند تحولات و بازگشت واشنگتن به مسیر مذاکره، از نگاه تحلیلگران نشانهای از ناکامی راهبرد فشار حداکثری و محدودیت اثرگذاری این تهدیدها محسوب میشود.
پرونده هستهای
- گزاره: بخش مهمی از مواضع ضدایرانی ترامپ به موضوع هستهای اختصاص داشتهاست.
- راهبرد: ترامپ بارها اعلام کرده ایران نباید هیچگونه غنیسازی داشته باشد.
- ادعاها: ترامپ در مقاطع مختلف مدعی شدهاست:
- ایران تنها چند هفته با دستیابی به سلاح هستهای فاصله داشته است.
- حملات آمریکا مانع دستیابی ایران به سلاح هستهای شده است.
- تمامی سایتهای هستهای ایران بهطور کامل نابود شدهاند.
- توان غنیسازی ایران از بین رفته و برنامه هستهای این کشور کاملاً نابود شده است.
- اصل ماجرا: مقامهای آمریکایی موضوع هستهای ایران را اصلیترین محور مذاکرات و توافق احتمالی معرفی کردهاند؛ موضوعی که از نگاه منتقدان، تناقضی آشکار میان ادعای «نابودی کامل» و ادامه تلاش برای مذاکره بر سر همان برنامه هستهای به شمار میرود. ازسوی دیگر ترامپ نیز به تازهای از خط قرمز «غنی سازی» عقبنشینی کردهاست.
ایران مشتاق توافق است یا باید تسلیم شود؟
- گزاره: ترامپ در حوزه مذاکرات نیز مواضعی متغیر، متناقض و تسلیمطلبانه اتخاذ کرده بود.
- راهبرد: او از یک سو ایران را «مشتاق توافق» معرفی میکند و ازسوی دیگر مدعی میشود تهران چارهای جز پذیرش توافق موردنظر واشنگتن ندارد.
- محورها:
- در اظهارات ترامپ، مذاکره گاه یک فرصت تاریخی برای صلح توصیف شده و گاه با تهدید به بمباران، تخریب زیرساختها و تشدید فشارهای نظامی همراه بوده است.
- او بارها تأکید کرده توافق مطلوبش با ایران باید متفاوت از برجام باشد.
- ترامپ در عین حال اعلام کرده در صورت عدم حصول توافق، آمریکا از گزینههای سختتر استفاده خواهد کرد.
- اصل ماجرا: به اذعان تحلیلگران بینالمللی، رئیسجمهور آمریکا برای پیشبرد مذاکرات مجبور به عقبنشینی از بسیاری از مواضع خود شدهاست.
توان موشکی ایران؛ از ادعا تا واقعیت
- گزاره: یکی دیگر از محورهای ثابت اظهارات ترامپ، برنامه موشکی جمهوری اسلامی بوده است.
- راهبرد: وی در حالی از نابودی گسترده توان موشکی ایران و باقی ماندن تنها بخش کوچکی از ذخایر موشکی سخن گفته که پیش از این، تاکید داشت برنامه موشکی ایران از موضوعهای مذاکرات آینده است.
- اصل ماجرا: ارزیابیها از محتوای یادداشت تفاهم ایران و آمریکا نشان میدهد موضوع موشکی هیچ جایی در مذاکرات «توافق نهایی» ندارد.
تنگه هرمز؛ میدان جنگ روایتها
- گزاره: تنگه هرمز نیز از جمله موضوعهای بوده که رئیسجمهور آمریکا درباره آن مواضع متعددی اتخاذ کردهاست.
- راهبردها: ترامپ گاه از کنترل کامل آمریکا بر این آبراهه راهبردی سخن گفته و گاه کشورهای مصرفکننده نفت را مسئول حفظ باز بودن آن دانسته است. او همچنین در طول ماههای اخیر، از قدرت آمریکا برای بازگشایی تنگه هرمز تاکید کرده بود.
- اصل ماجرا: درنهایت رئیسجمهور آمریکا برای بازز کردن تنگه هرمز مجبور شد پای میز مذاکره با ایران بنشیند.
تهدید نظامی؛ از محو ایران تا بازگشت به دیپلماسی
- گزاره: شاید جنجالیترین بخش سخنان ترامپ، به تهدیدهای نظامی علیه جمهوری اسلامی مربوط باشد.
- راهبرد: وی طی ماههای گذشته بارها از نابودی یک تمدن بزرگ، تغییر نقشه ایران، محو این کشور از نقشه جهان و ازسرگیری حملات نظامی سخن گفته است.
- اصل ماجرا: با وجود این ادبیات تند، بازگشت واشنگتن به روند مذاکره و تلاش برای دستیابی به تفاهم با تهران، از دید بسیاری از تحلیلگران نشان میدهد گزینه نظامی نتوانسته اهداف اعلامی آمریکا را محقق کند.
فشار اقتصادی؛ از فروپاشی ادعایی تا تداوم مقاومت
- گزاره: ترامپ بارها تأکید کرده اقتصاد ایران در آستانه فروپاشی قرار دارد.
- راهبرد: رئیسجمهور آمریکا براین گمان بود که تحریمها و فشارهای اقتصادی میتواند تهران را وادار به پذیرش خواستههای واشنگتن کند. وی حتی از امکان نابودی اقتصاد ایران در مدت زمانی کوتاه سخن گفته و تأسیسات نفتی، نیروگاهها و زیرساختهای اقتصادی را اهداف بالقوه معرفی کرده بود.
- اصل ماجرا: تداوم فعالیتهای اقتصادی کشور و استمرار نقشآفرینی ایران در معادلات منطقهای، سبب شد بر بسیاری از این ادعاها خط بطلان کشیده شود.
پروژه تغییر رژیم؛ هدف محوری در اظهارات ترامپ
- گزاره: بخش دیگری از مواضع ضد ایرانی رئیسجمهور آمریکا به موضوع تغییر ساختار سیاسی ایران اختصاص یافته داشت.
- راهبرد: ترامپ در اظهارات مختلف خود، از «آزادی مردم ایران»، «تغییر رهبری» و حتی وقوع «تغییر رژیم» سخن گفته بود.
- اصل ماجرا: رئیسجمهور آمریکا در روزهای اخیر بارها مجبور شد از راهبرد «تغییر رژیم» عقبنشینی کند.
نظر شما