همشهری آنلاین – گروه سیاسی: طرح ادعاهای مختلف درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران در جریان مذاکرات تهران و واشنگتن در شرایطی همچنان ادامه دارد که برخی رسانهها ادعا کردهاند تهران با انتقال بخشی از ذخایر اورانیوم خود به کشور ثالث موافقت کرده و بعضی دیگر هم مدعی نقشآفرینی چین دراین زمینه شدهاند؛ ادعاهایی که البته ازسوی تهران تکذیب شدهاست.
نشریه آمریکایی «نیوزویک» در تازهترین گزارش خود درباره روند مذاکرات ایران و آمریکا، با تاکید بر اینکه یکی از مهمترین اختلافها میان آمریکا و ایران در مذاکرات، سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران است، نوشت: ترامپ خواهان نابودی یا انتقال کامل این ذخایر از ایران شده، در حالی که تهران بر حق خود برای غنیسازی اورانیوم در چارچوب اهداف صلحآمیز و قوانین بینالمللی تأکید میکند. در این میان، برخی کارشناسان معتقدند چین میتواند بهعنوان یک میانجی یا مجری توافق احتمالی، نقش مهمی در حل این بنبست ایفا کند. مهمترین محورهای این گزارش را در ادامه میخوانید:
علت اصلی اختلاف چیست؟
- دولت ترامپ معتقد است ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران میتواند در آینده به یک تهدید امنیتی تبدیل شود، به همین دلیل خواهان خروج کامل این مواد از خاک ایران است.
- ایران در مقابل به عضویت خود در معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) استناد میکند و میگوید حق دارد برای مقاصد صلحآمیز به غنیسازی اورانیوم ادامه دهد.
- اگرچه تهران در برخی مقاطع آمادگی خود را برای محدود کردن یا تعلیق موقت فعالیتهای هستهای اعلام کرده، اما با واگذاری کامل حقوق هستهای خود موافق نیست. همین مسئله به یکی از پیچیدهترین موانع مذاکرات تبدیل شده است.
چرا چین؟
- ترامپ اعلام کرده بود تنها تعداد محدودی از کشورها توانایی فنی انتقال و مدیریت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران را دارند و چین یکی از آنهاست.
- هرچند ترامپ در ابتدا نسبت به دخالت چین در این پرونده تمایل چندانی نشان نداد، اما روابط نزدیک سیاسی و اقتصادی میان تهران و پکن سبب شده چین برای ایران گزینهای قابلاعتمادتر از آمریکا باشد.
- چین در سالهای اخیر به یکی از مهمترین شرکای اقتصادی ایران تبدیل شده و همکاریهای گستردهای در حوزه انرژی، تجارت و سرمایهگذاری میان دو کشور شکل گرفته است.
- همین روابط میتواند زمینه لازم برای ایفای نقش پکن در یک توافق هستهای را فراهم کند.
نکاتی درباره نقشآفرینی چین
- کارشناسان معتقدند اگر چین بتواند مسئولیت مدیریت یا نگهداری ذخایر اورانیوم غنیشده ایران را برعهده بگیرد، چند نتیجه مهم حاصل خواهد شد:
- کاهش تنش میان ایران و آمریکا: حضور یک کشور ثالث میتواند سطح بیاعتمادی میان تهران و واشنگتن را کاهش دهد و اجرای توافق را آسانتر کند.
- تقویت اعتبار بینالمللی چین: پکن میتواند خود را بهعنوان یک قدرت مسئول و میانجی صلح معرفی کند. موفقیت در چنین پروندهای جایگاه بینالمللی پکن را بهطور قابلتوجهی ارتقا خواهد داد.
- حفظ رژیم منع اشاعه هستهای: مدیریت ذخایر اورانیوم توسط چین میتواند نگرانیهای جامعه جهانی درباره گسترش سلاحهای هستهای را کاهش دهد و به تقویت نظام بینالمللی کنترل تسلیحات کمک کند.
چینیها چه میگویند؟
- چین از آغاز بحران، همواره بر حل اختلافها از طریق گفتوگو و مذاکره تأکید کردهاست.
- مقامهای چینی خواستار آتشبس، کاهش تنش و دستیابی به یک راهحل سیاسی شدهاند.
- پکن اعلام کرده از هر توافقی که نگرانیهای مشروع همه طرفها را درنظر بگیرد، حمایت میکند و آماده است نقش سازندهای در حل مسئله هستهای ایران ایفا کند.
- این رویکرد با سیاست کلی چین مبنی بر حمایت از ثبات منطقهای و جلوگیری از درگیریهای گسترده همخوانی دارد.
راههای احتمالی مشارکت چین
- کارشناسان چند سناریو برای نقشآفرینی چین مطرح کردهاند:
- انتقال و نگهداری اورانیوم: چین میتواند ذخایر اورانیوم غنیشده ایران را دریافت و در تأسیسات خود نگهداری کند.
- کاهش سطح غنیسازی: اورانیوم ایران ممکن است تحت نظارت چین به سطوح پایینتر غنیسازی تبدیل شود تا نگرانیهای امنیتی کاهش یابد.
- تبدیل به سوخت هستهای: یکی دیگر از گزینهها تبدیل اورانیوم غنیشده به سوخت مورد استفاده در نیروگاههای هستهای است که کاربرد نظامی نداشته باشد.
- میانجیگری سیاسی: چین میتواند علاوه بر نقش فنی، میانجی مذاکرات میان ایران و آمریکا نیز باشد و به اجرای توافق کمک کند.
چالشها و موانع
- با وجود مزایای احتمالی، تحقق چنین سناریوهایی با مشکلاتی نیز روبهرو است:
- بیاعتمادی آمریکا: برخی سیاستمداران آمریکایی تمایلی ندارند چین در یک پرونده حساس امنیتی نقش محوری پیدا کند، چراکه این امر نفوذ جهانی پکن را افزایش میدهد.
- حساسیت ایران: ایران ممکن است نسبت به انتقال بخشی از داراییهای راهبردی خود به خارج از کشور تردید داشته باشد و آن را محدودکننده حاکمیت ملیاش بداند.
- ریسک برای چین: پکن معمولاً از ورود مستقیم به بحرانهای پیچیده امنیتی پرهیز میکند. پذیرش مسئولیت ذخایر هستهای ایران میتواند چین را درگیر اختلافهای آینده میان تهران و واشنگتن کند.
- نبود توافق جامع: برخی کارشناسان معتقدند انتقال اورانیوم بهتنهایی مشکل را حل نمیکند. اگر توافقی جامع درباره آینده برنامه هستهای ایران وجود نداشته باشد، ایران میتواند در آینده دوباره به تولید اورانیوم با غنای بالا بپردازد.
نظر شما