همشهری آنلاین، فرخنده رفائی: دانشمندان در مطالعهای تازه اعلام کردهاند مجموعهای جدید از الگوریتمهای هوش مصنوعی توانستهاند در سنجش رفتار متغیر جهان، جهشی چشمگیر ایجاد کنند. این سامانه که GAME نام دارد، در برخی شاخصهای کلیدی تا ۹۵ درصد عملکرد بهتری نسبت به روشهای پیشین نشان داده و میتواند ابزار مهمی برای آینده کیهانشناسی باشد.
مدل استاندارد کیهانشناسی، چارچوب اصلی دانشمندان برای توضیح ساختار و تکامل جهان است. این مدل تاکنون توانسته پدیدههایی مانند انبساط شتابدار جهان، شکلگیری کهکشانها و توزیع ماده در مقیاس بزرگ را توضیح دهد. با این حال، پژوهشگران معتقدند حتی موفقترین مدلها نیز باید مدام با دادههای مستقل و روشهای تازه آزمایش شوند.
در سالهای اخیر، یکی از ابزارهای مهم برای این کار، «الگوریتمهای ژنتیکی» بودهاند؛ روشهایی الهامگرفته از انتخاب طبیعی که بدون تکیه بر فرضیات از پیش تعیینشده، الگوها را مستقیماً از دادهها استخراج میکنند. این ویژگی باعث شده چنین الگوریتمهایی برای بررسی دادههای پیچیده نجومی بسیار ارزشمند باشند.
اما نسخههای قدیمی این الگوریتمها یک ضعف مهم داشتند: آنها در تشخیص «نرخ تغییرات کیهانی» چندان دقیق نبودند. به بیان ساده، شاید میتوانستند تصویری کلی از وضعیت جهان ارائه دهند، اما در سنجش اینکه جهان دقیقا با چه سرعتی در حال تغییر است، دچار نوسان و خطا میشدند.
اینجاست که GAME وارد میدان میشود. نام این فناوری مخفف عبارت Genetic Algorithms with Marginalised Ensembles (الگوریتمهای ژنتیکی با ترکیب نتایج چندین مدل) است. برخلاف روشهای قبلی که بر یک الگوریتم تکیه میکردند، GAME از مجموعهای از الگوریتمها استفاده میکند که هر کدام مسئله را با رویکردی متفاوت بررسی میکنند. سپس نتایج این گروه با وزندهی هوشمند ترکیب میشود تا پاسخ نهایی دقیقتر و پایدارتر به دست آید.
نتایج اولیه بسیار امیدوارکننده بوده است. پژوهشگران میگویند GAME در بازسازی توابع آزمایشی حدود **۲۰ درصد دقت بیشتر** داشته، اما مهمترین دستاورد آن مربوط به محاسبه مشتقها یا همان نرخ تغییرات است؛ جایی که بهبود خیرهکننده ۹۵ درصدی ثبت شده است.
بیشتر بخوانید:
- «پایان جهان» شبیهسازی شد | آزمایش جنجالی دانشمندان در مقیاس کوانتومی
- چین رونمایی کرد؛ ساخت یک هوش مصنوعی که عملکرد خودش را بهبود میدهد
- کشف منظومهای که نظیر ندارد
این پیشرفت از آن جهت اهمیت دارد که بسیاری از پرسشهای بزرگ کیهانشناسی دقیقاً به همین نرخ تغییرات وابستهاند. برای مثال، یکی از بحثبرانگیزترین موضوعات امروز علم، مقدار واقعی «ثابت هابل» است؛ عددی که سرعت انبساط جهان را نشان میدهد و اندازهگیریهای مختلف درباره آن با هم اختلاف دارند.
پژوهشگران میگویند GAME هماکنون برای بازسازی نرخ انبساط جهان با استفاده از دادههای «کرنومترهای کیهانی» به کار گرفته شده است؛ اجرامی که مانند ساعتهای طبیعی در فضا عمل میکنند و به سنجش زمان و تغییرات کیهانی کمک میکنند.
با ورود دادههای عظیم از رصدخانههایی مانند پروژه DESI، انتظار میرود این ابزار جدید به یکی از مهمترین روشهای تحلیل دادههای کیهانی تبدیل شود. مزیت اصلی GAME این است که بدون وابستگی شدید به مدلهای از پیش تعریفشده، میتواند به دانشمندان نشان دهد آیا برداشت فعلی ما از جهان کامل است یا نه.
اگر این روند ادامه پیدا کند، هوش مصنوعی شاید نهتنها ابزار تحلیل دادهها، بلکه کلید کشف فصل بعدی رازهای جهان باشد.
نظر شما