به گزارش همشهری آنلاین، استان اصفهان ۲۲ هزار و ۷۵۰ اثر واجد ارزش تاریخی دارد که از این میان، تا کنون ۱۰۱۶ اثر در ۱۵ شهرستان به ثبت ملی رسیده است. در جریان حملههای صورت گرفته از سوی ائتلاف آمریکایی-صهیونیستی در جنگ تحمیلی سوم (جزئیات حمله) ۲۹ بنای تاریخی استان اصفهان آسیب دید که در میان آنها، ۳ اثر میدان نقشجهان، مسجد جامع اصفهان و مجموعه کاخ تاریخی چهلستون (باغ این مجموعه یکی از ۹ باغ ایرانی در فهرست جهانی است) جزو میراث جهانی هستند.
همچنین بمباران مجدد استانداری اصفهان در عرصه دولتخانه صفوی (بخشی از محور تاریخی - فرهنگی اصفهان که در فهرست آثار ملی قرار دارد) حریم درجه ۲ میدان نقشجهان و همچنین حریم درجه یک کاخ چهلستون، آسیبهای گستردهای به این یادمانهای تاریخی شهر موزه اصفهان وارد کرد.
آثار آسیب دیده در شهرستان اصفهان
کاخ موزه چهلستون، تالار اشرف، تالار تیموری، عمارت جبهخانه (موزه هنرهای تزیینی اصفهان)، عمارت رکیبخانه (موزه هنرهای معاصر اصفهان) و همچنین کاخ عالی قاپو از آثار شاخص دولتخانه صفوی هستند که در جریان حملات و موج انفجارهای حمله به استانداری اصفهان دچار آسیبهای زیادی شدند.
- بیشتر بخوانید: موزهشهر اصفهان مورد حمله قرار گرفت
عمارت جبهخانه، عمارت توحیدخانه، عمارت پیشه و هنر (اداره کل میراث فرهنگی استان)، خانه امینالتجار، کاخ هشتبهشت، خانه جبارزاده، خانه مشکی، خانه صیفور قاسمی، حمام جارچی باشی، تکیه میرزا رفیعا نایینی، بقعه بابا رکنالدین، تکیه مادر شاهزاده و تکیه کازرونی در تخت فولاد، مدرسه تاریخی سعدی، کاخ سردار اعظم (ساختمان وزارت خارجه) آثار تاریخی آسیبدیده بر اثر موج انفجارهای بمبارانهای اخیر شهر اصفهان در جریان حملات ائتلاف آمریکایی صهیونیستی هستند.
آثار آسیب دیده در شهرهای دیگر
خانه تاریخی کریمی در شهرضا (اداره میراثفرهنگی شهرستان)، کاروانسرا و بازار تاریخی شهر کوهپایه، مسجد جامع خوانسار، خانه تاریخی ابهری خوانسار، مسجد رئیسان خوانسار، مدرسه مریم بیگم خوانسار و همچنین کارخانه تاریخی ریسندگی نوین شهرضا از دیگر بناهای آسیبدیده بر اثر موج انفجار بمبارانها در سایر شهرستانهای استان اصفهان اعلام شدهاند.
آغاز مرمت اضطراری
مرمت اضطراری بناهای آسیبدیده تاریخی در اصفهان آغاز شدهاست. شورای فنی میراث فرهنگی استان با حضور کارشناسان وزارت میراث فرهنگی و پژوهشگاه میراث فرهنگی تشکیل شده است. بررسیها نشان میدهد بسیاری از بناهای تاریخی از نظر سازهای آسیب دیدهاند و تخریب تزئینات آنها رو به افزایش است و از این رو در گام نخست باید مطالعات دقیق تزئیناتی و فنی انجام شود. به گفته امیر کرم زاده، مدیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اصفهان برنامه فعلی شامل مرمت اضطراری عمارت چهلستون، مجموعه میدان نقشجهان، تالار اشرف، رکیبخانه و جبهخانه است. برای چهلستون حدود ۲۰ تا ۳۰ میلیارد ریال و برای میدان نقشجهان حدود ۵۰ میلیارد ریال از منابع استانی جذب شده است.
آشنایی مختصر با برخی بناهای آسیب دیده در اصفهان
جزئیات خسارت در نقش جهان و مسجد امام (ره)
میدان نقش جهان، میدان مرکزی شهر اصفهان است که در قلب مجموعه تاریخی نقش جهان قرار دارد. بناهای تاریخی موجود در چهار طرف میدان نقش جهان شامل عالیقاپو، مسجد شاه (مسجد امام)، مسجد شیخ لطفالله و سردر قیصریه که ورودی اصلی بازار بزرگ اصفهان است. علاوه بر این بناها ۲۰۰ حجره دو طبقه پیرامون میدان واقع شدهاست که عموماً جایگاه عرضه صنایع دستی اصفهان هستند. پیش از آنکه شهر اصفهان در عصر صفوی به پایتختی ایران برگزیده شود، در محل این میدان باغی گسترده وجود داشت به نام «نقش جهان». این باغ همچنین محل استقرار ساختمانهای دولتی و کاخ فرمانروایان تیموری و آققویونلوها بود.
پایگاه میراث جهانی چهلستون با قدمت صفوی
کاخ چهل ستون بیش از ۶۷ هزار متر مربع مساحت دارد و ساخت آن در دوره شاه عباس یکم در دوره صفوی آغاز شد. شاه عباس اول، کوشکی در میان باغ به عنوان هسته اولیه کاخ بنا نهاد که تالار میانی کاخ چهل ستون و غرفههای چهار گوشه آن را در بر میگرفت. در سلطنت شاه عباس دوم، تالار آینه، تالار ۲۰ ستون، دو اتاق بزرگ شمالی و جنوبی تالار آینه، ایوانهای طرفین سالن پادشاهی و حوض بزرگ مقابل تالار با تمام تزئینات نقاشی و آینهکاری و کاشیکاری دیوارها و سقفها افزوده شد.
موزه هنرهای تزئینی (عمارت رکیبخانه)
عمارت جبهخانه یا موزه هنرهای تزیینی در مجاورت عمارت رکیبخانه ا موزه هنرهای معاصر در خیابان استانداری اصفهان قرار دارد. ساختمان هر دو این موزهها همان عمارت رکیبخانه دوره صفوی است که بعد ها بعد از بازسازی و تعییرات به عنوان خانه مسعود میرزا ظل السلطان، حاکم اصفهان مورد استفاده قرار گرفت.
تالار اشرف
مربوط به دوره صفوی است و سال ۱۳۱۰ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید. این تالار در دوره صفوی سکونتگاه پادشاه و حرم سلطنتی بود و در دوران قاجار، خانه صارمالدوله (فرمانده نظامیان اصفهان) شد. تالار اصلی دارای سقف قوسی بلند (چون سقف آسمان) با تزئینات بسیار نفیس مقرنسکاری و قطاربندی با پوشش زرنگار و گچبریهای رنگین و لاجوردی زیباست.
تالار تیموری
تالار تیموری یا موزه تاریخ طبیعی اصفهان مربوط به دوره تیموریان است و ثبت ملی شده.
کاخ عالی قاپو
این بنا در ضلع غربی میدان نقش جهان و روبهروی مسجد شیخ لطفالله واقع شده است. آنچه باعث شد عالیقاپو در زمره آثار باشکوه و بسیار نفیس عصر صفوی قرار گیرد، مینیاتورهایی است که کار هنرمند معروف عصر صفوی رضا عباسی است و همچنین گچبریهای آخرین طبقه کاخ عالی قاپو که تالار آن «اتاق موسیقی» یا «اتاق صوت» نیز نامیده میشود.
عمارت توحیدخانه
توحیدخانه عمارتی تاریخی متعلق به دوره صفوی و پشت عالی قاپو است که هماکنون در میان صحن دانشکده معماری دانشگاه هنر اصفهان قرار دارد. این عمارت در دوره قاجار و پهلوی به عنوان زندان تغییر کاربری داد تا آنکه در سال ۱۳۵۵ با تاسیس زندان مرکزی اصفهان، تعطیل و بخشی از آن به دانشگاه هنر واگذار شد.
خانه امینالتجار
مربوط به دوره قاجار است و از سوی یک تاجر اصفهانی به نام محمد علی امین التجار ساخته شد و در سال ۱۳۵۴ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید. نمای ایوان نقاشی و گچبری مزین دارد و سر ستونها مقرنس کاری و در و پنجرهها منبت کاری و خاتم کاری شدهاست.
کاخ هشت بهشت
در دو طبقه در میان باغی بزرگ بنا شده است. سبک معماری این بنا به شیوه اصفهانی است. این بنا با طاقهای زیبا و تزئینات فراوان یکی از نمونههای درخشان معماری عصر صفویه بهشمار میرود.
بقعه بابا رکنالدین
متعلق به عهد صفوی است و یکی از خصوصیات استثنایی این بنا به کار بردن سمبلهای عددی چون پنج در پلان بنا و دوازده در گنبد است که به نظر میرسد نشانگر پایبندی و ارادت او به پنج تن آل عبا و دوازده امام باشد.
تکیه کازرونی
عمر این تکیه به دوره قاجار میرسد و ثبت ملی شدهاست. این تکیه در به همت محمدحسین کازرونی در تخت فولاد اصفهان ساخته شد.
کاروانسرای کوهپایه
مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان کوهپایه واقع شده. در شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو، کاروانسرای کوهپایه بههمراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند.
مدرسه مریم بیگم خوانسار
مریم بیگم نام قدیمیترین مدرسه علمیه در شهر خوانسار استان اصفهان است که در سال ۱۱۰۶ هجری قمری به دست مریم بیگم، دختر شاه سلیمان صفوی بنا شده است. سردر ورودی بنای مدرسه طاقدیسی زیبا با اشعاری روی گچ به خط نستعلیق و نسخ در زمینه ی آبی و سرخ دارد.
کارخانه ریسندگی نوین شهرضا
این کارخانه ثبت ملی شده مربوط به دوره پهلوی اول است.
نظر شما