همشهری آنلاین - گروه سیاسی: مدیر برنامه سیاست خارجی موسسه بروکینگز سیر مذاکرات و آتشبس میان ایران و آمریکا در جریان جنگ را سرگیجهآور توصیف کرده و گفته «فکر میکنم این توصیف خوبی برای کل این درگیری باشد، بهویژه دوره پس از اعلام آتشبس و سپس تمدید ناگهانی آن توسط رئیسجمهور ترامپ.»
سوزان ملونی گفت: ترامپ در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که این آتشبس بهطور نامحدود تعلیق شده است، اما اکنون میشنویم که شاید این همان چارچوب زمانی موردنظر دولت نباشد. و این کاملا منطقی است، زیرا آتشبس نامحدود واقعا به ایرانیها امکان میدهد همچنان آسیب گستردهای به اقتصاد جهانی وارد کنند. در حالی که آنها اکنون تحت محاصره هستند، ظاهرا راههایی برای دور زدن بخشی از آثار محاصره یافتهاند؛ هم در عبور برخی کشتیها از تنگه، و هم به این دلیل که مرزهای غیر دریاییشان مشمول محاصره نیست.
او افزود: بهنظر من ما در وضعیتی هستیم که این درگیری همچنان بسیار مستعد شعلهور شدن دوباره است. تصور میکنم اگر ظرف چند روز آینده نتوانیم دو طرف را به میز مذاکره برگردانیم، ممکن است دوباره وارد فاز فعال نظامی این جنگ شویم. چالش اصلی این است که فاصله میان مواضع دو طرف در این مقطع بسیار زیاد بهنظر میرسد. حتی ترتیب گامهای بعدی برای بازگشت به میز مذاکره نیز مانعی شده است. ایرانیها اصرار کردهاند تا زمانی که محاصره ادامه دارد به مذاکرات بازنمیگردند. و البته محاصره اکنون اصلیترین ابزار فشار ما بر تهران است.
ملونی با بیان اینکه ایرانیها توانستهاند درباره راهبرد نظامی و اقتصادی خود تصمیمگیری و اقدام کنند، تصریح کرد: این نشان میدهد اگر توان چنین کاری را داشتهاند، باید بتوانند درباره پاسخ مذاکرهای خود نیز تصمیم بگیرند. اما ممکن است این موضوع محل اختلاف بیشتری در درون سیستم باشد. در حال حاضر شدت درگیری بالا نیست، اما اگر مذاکرات از سر گرفته نشود، احتمال ازسرگیری جنگ بسیار بالاست.
اتفاقات بیسابقه در مذاکرات پاکستان
سوزان ملونی در پاسخ به سوالی درباره اختلافات بنیادین ایران و آمریکا از جمله در موضوع ذخایر اورانیوم و تنگه هرمز گفت: فکر میکنم نباید اهمیت دور نخست مذاکرات را دستکم بگیریم. اینکه معاون رئیسجمهور مستقر آمریکا در یک اتاق با مقامات ارشد نظامی و سیاسی ایران بنشیند، کاملا بیسابقه است. و اینکه ۲۱ ساعت مذاکره انجام شود، اصلاً موضوع کوچکی نیست. اما هدفی که دنبال میکنند، بهنظر من بسیار غیرواقعبینانه است: رسیدن به توافقی تفصیلی که هم جنگ را پایان دهد، هم مجموعه طولانی نگرانیهای آمریکا و بسیاری کشورهای دیگر درباره این حکومت را حل کند، و هم محدودیت اساسیای را که اکنون اقتصاد جهانی با آن روبهروست برطرف کند؛ یعنی تسلط ایران بر تنگه هرمز و انسداد عبور عادی نفت، گاز طبیعی، کود شیمیایی و بسیاری فرآوردههای حیاتی صنعت نفت.
او تصریح کرد: این چالش بسیار عظیم است و تلاش برای حل آن در یک روز، یا حتی یک هفته یا یک ماه، فوقالعاده دشوار خواهد بود. میدانیم که درباره برنامه هستهای ایران مواضعی رد و بدل شده است، بهویژه درباره توان غنیسازی ایران. آمریکا خواستار یک توقف حداقل ۲۰ ساله در غنیسازی اورانیوم شده است. این موضعی بنیادین برای منتقدان توافق هستهای ایران بوده، از جمله خود رئیسجمهور ترامپ. اما ایرانیها گفتهاند چنین چیزی را هرگز نمیپذیرند. و حتی یک توقف زمانی مشخص هم برای برخی در حزب جمهوریخواه و اسرائیل ناکافی خواهد بود. در همان نقطه آغاز، هر توافقی با مخالفتهایی در داخل آمریکا روبهرو خواهد شد. و همین وضعیت در ایران هم وجود دارد.
ملونی با بیان اینکه ایران بیش از ۲۰ سال در برابر فشار بینالمللی بر سر «حق غنیسازی» ایستاده است، افزود: بعید است اکنون که ایران تصور میکند در موقعیت قویتری از آمریکا قرار دارد، فعالیت خود را کنار بگذارد یا امتیاز بزرگی بدهد. ایرانیها قطعا میخواهند از جنگ در موقعیتی قویتر، هم راهبردی و هم اقتصادی، خارج شوند. اما اینکه این فرمول دقیقا چه شکلی خواهد داشت، بسیار پیچیده است. آنها در گذشته نیز فرصتهایی برای کسب منافع اقتصادی داشتهاند، اما با پافشاری بر حق غنیسازی، از آنها صرفنظر کردهاند.
کنترل تنگه هرمز ورق را برگرداند
عضو اندیشکده بروکینگز درباره دیدگاه ایران نسبت به ذخایر اورانیوم غنیشدهاش گفت: موضوع بزرگ دیگر، ذخایر اورانیوم با غنای بالاست که ایران پس از خروج ترامپ از توافق در سال ۲۰۱۸ تولید کرد. این ذخیره دقیقا در سطح تسلیحاتی نیست، اما برای یک «بمب کثیف» کافی است و میتواند مسیر دستیابی سریعتر به بمب را هموار کند. گفته میشود حدود نیمی از این ذخیره بر اثر حملات ژوئن زیر زمین مدفون شده است. اما محل نیم دیگر مشخص نیست. این نیز یکی از نقاط گرهای مذاکرات است.
عضو اندیشکده بروکینگز با بیان اینکه این جنگ در ابتدا با هدف تغییر رژیم آغاز شد، یادآور شد: در اظهارات اولیه رئیسجمهور و آنچه از برنامهریزیها میدانیم، فرض بر این بود که حکومت ظرف چند روز سقوط خواهد کرد. این یک محاسبه اشتباه بزرگ بود. ایران با کنترل تنگه هرمز ورق را برگرداند. اکنون جنگ به موضوع آزادی کشتیرانی در تنگه تبدیل شده است. و مردم ایران کاملا از معادله حذف شدهاند، در حالی که در طول جنگ دسترسی آنها به اینترنت نیز قطع بوده است.
سوزان ملونی گفت: ترامپ به «تصویر پیروزی» نیاز دارد. اما با باقی ماندن حکومت، اورانیوم غنیشده و کنترل تنگه، ساخت چنین تصویری دشوار است. بسته ماندن طولانی تنگه باعث جهش شدید قیمت انرژی و پیامدهای اقتصادی جهانی خواهد شد. بنابراین احتمالاً آمریکا بهدنبال راهحل خواهد رفت، اما نتیجه ممکن است یک «درگیری منجمد» باشد، نه صلح واقعی.
ملونی تاکید کرد: ترامپ تلفن همراهش را کنار بگذارد و پیامهای متناقض در رسانهها و شبکههای اجتماعی را متوقف کند؛ زیرا این وضعیت به ایران فضای مانور میدهد.
نظر شما