خط قرمز جدید ترامپ؛ جرم‌انگاری پرسشگری روزنامه‌نگاران

گروه دیپلماتیک – همشهری آنلاین: دولت دونالد ترامپ با سیاست‌های جدید پنتاگون به‌دنبال محدود کردن یکی از اساسی‌ترین وظایف روزنامه‌نگاری است: پرسیدن سؤال.

تارنمای آمریکایی اینترسپت نوشته: این رویکرد فقط یک محدودیت ساده نیست، بلکه می‌تواند به‌تدریج به جرم‌انگاری پرسشگری منجر شود. در بخش حقوقی، یک قاضی فدرال ابتدا این محدودیت‌ها را لغو و به نفع نیویورک تایمز رأی داد. اما پنتاگون خیلی سریع نسخه‌ای تقریباً مشابه از همان مقررات را دوباره اعمال کرد و هم‌زمان گفت که حکم دادگاه را به چالش می‌کشد. این یعنی کشمکش هنوز تمام نشده و احتمالاً ادامه‌دار خواهد بود.

در همین میان، موضع وزارت دادگستری آمریکا بحث‌برانگیزتر هم شده است. استدلال آن‌ها این است که اگر خبرنگاری از یک منبع «غیرمجاز» درباره اطلاعات غیرعمومی سؤال کند، در واقع دارد به نوعی فرد را به ارتکاب جرم ترغیب می‌کند. نتیجه چنین تفسیری خیلی سنگین است: حتی پرسیدن یک سؤال ساده هم می‌تواند غیرقانونی تلقی شود.

برای درک بهتر، یک نمونه واقعی هم وجود دارد. در سال ۲۰۱۷، پاتریشیا ویارئال در تگزاس فقط به خاطر پرسیدن درباره یک خودکشی و یک تصادف بازداشت شد. هرچند دادگاه اتهامات را لغو کرد، اما دیوان عالی ایالات متحده حاضر نشد مسئولیت پلیس را بررسی کند؛ موضوعی که به‌نوعی راه را برای تفسیرهای مشابه باز گذاشت.

در کنار این‌ها، پنتاگون تهدید کرده اگر خبرنگاران اطلاعات «غیرمجاز» منتشر کنند، مجوزشان لغو می‌شود. بسیاری از رسانه‌های بزرگ هم زیر بار این شرایط نرفتند، که نتیجه‌اش کاهش دسترسی خبرنگاران مستقل به اطلاعات، به‌ویژه درباره جنگ، بوده است.

کارشناسان حقوقی تأکید می‌کنند که طبق قانون اساسی، پرسیدن سؤال کاملاً مجاز است؛ مقام‌ها می‌توانند جواب ندهند، اما نمی‌توانند سؤال را جرم بدانند. با این حال، نگرانی اصلی اینجاست که با استناد به قوانینی مثل قانون جاسوسی ۱۹۱۷، دامنه محدودیت‌ها گسترده‌تر شود.

در مجموع، روندی که قبلاً به «انتشار اسناد محرمانه» محدود بود، حالا به «پرسیدن سؤال» رسیده است. اگر این مسیر ادامه پیدا کند، روزنامه‌نگاری تحقیقی به کاری پرریسک تبدیل می‌شود و حتی ممکن است خبرنگاران صرفاً به خاطر انجام وظیفه‌شان با پیگرد قانونی یا زندان روبه‌رو شوند؛ موضوعی که می‌تواند آزادی مطبوعات را به‌طور جدی تهدید کند.