به گزارش همشهری آنلاین، آمریکا و روسیه که سالها سنگینترین و بزرگترین زرادخانه هستهای جهان را در اختیار دارند؛ از دوران جنگ سرد با یکدیگر رژیم کنترل تسلیحاتی را ایجاد کردند که جهان را اندکی از خطر ویرانگری مطلق هستهای دور نگه میداشت ولی بعد آنکه که 11روز پیش، ساعت روز قیامت 89ثانیه به نیمهشب نزدیکتر شد، در روز پنجشنبه هم آخرین معاهده هستهای روسیه و آمریکا (نیواستارت) به انقضای خود رسید و برای اولین بار بعد از دهه ۱۹۷۰ هیچ محدودیت و رژیم بازرسی دوجانبهای بر بزرگترین زرادخانههای هستهای راهبردی جهان وجود ندارد.
مارکو روبیو میگوید هماکنون آمریکا نه از سوی یک قدرت بلکه چندین قدرت هستهای تهدید میشود؛ آمریکا ادعاهای اثباتنشدهای علیه طرف مقابل درخصوص انجام آزمایشهای هستهای انفجاری پنهانی و توسعه برنامههای تسلیحاتی بهخصوص علیه چین، طرح میکند و اصرار دارد هرگونه انعقاد معاهده جدید باید با حضور آن کشور تحقق مییابد. چین ادعاهای آمریکا را رد میکند و نمیخواهد محدودیتی را بر زرادخانه هستهای خود که به مراتب از آمریکا و روسیه کمتر است را بپذیرد.
با این حال آمریکا با اصرار بر ادعاهای ثابتنشده خود و افزایش تنش هستهای با جهان و بهویژه چین؛ هرگونه چشماندازی را درباره کاهش حجم بزرگترین زرادخانههای هستهای جهان را تیره و تار و آن را در آستانه یک رقابت تسیلحاتی هستهای بیسابقه قرار داده است.
در این گزارش، مروی بر معاهدات و دلایل عدم انعقاد معاهده جدید هستهای مرور میشود:
مروری بر تاریخچه معاهدات:
1-سالت1-1972
- فریز شدن انبارهای نگهداری موشکهای قارهپیما هستهای (ICBM) و موشک بالستیک پرتابشونده از زیردریایی (SLBM) به مدت 5 سال
2-سالت 2- 1979
- سقف 2400 سامانه پرتاب استراتژیک (ICBM)، (SLBM) و بمبافکن سنگین برای هر طرف
*عدم اجراییشدن بهدلیل حمله شوروی علیه افغانستان
3-پیمان منع موشکهای هستهای میانبرد 1987 INF –
- ممنوعیت کامل و دائمی همه موشکهای بالستیک و کروز زمینپرتاب با برد 500 تا 5500 کیلومتر (اعم از متعارف یا هستهای) در اروپا و سایر نقاط.
- نابودی 2692 موشک؛ حدود 846 موشک آمریکایی و 1846 موشک شوروی
4-استارت1-1991
- کاهش از سطح بیش از 10 هزار کلاهک مستقر هر طرف در اوایل دهه 1990 به حداکثر 6000 کلاهک هستهای استراتژیک تا پایان دوره اجرای معاهد.
- سقف 1600 حامل راهبردی (ICBM، SLBM، بمبافکن) برای هر طرف
5-استارت 2-1996
- کاهش تعداد کلاهکهای استراتژیک هر طرف به حدود 3500-3000
- ممنوعیت کامل ICBMهای چندکلاهکه (بهویژه موشکهای سنگین شوروی/روسیه مثل SS-18)
*هیچوقت اجرایی نشد.
6-پیمان کاهش تسلیحات تهاجمی راهبردی (SORT)- 2002
- تعهد هر طرف به کاهش «کلاهکهای استراتژیک مستقر عملیاتی» به بازه 1700 تا 2200 تا 31 دسامبر 2012
7-نیواستارت -2010
- سقف 1550 کلاهک هستهای استراتژیک مستقر
- سقف 700 سامانه پرتاب مستقر (ICBM)، (SLBM) و بمبافکن سنگین و سقف 800 پرتابگر و بمبافکن مستقر و غیرمستقر
- این سقفهای جدید کلاهکها حدود 30% پایینتر از سقف بالای 2200 در معاهده سورت و 74% کمتر از سقف 6000 استارت 1 بود.
- دارای رژیم بازرسی، تبادل داده، و اعلانهای مکرر جدید؛ ترکیبی از مکانیسمهای استارت 1 و قواعد جدید
سرنوشت نیواستارت:
- مدت زمان آن 10 سال (سال 2020) و قابلیت تمدید تا 5 سال دیگر
- موافقت دولت بایدن با تمدید آن به مدت 5 سال تا پایان 2025
- مخالفت دولت روسیه با ادامه بازرسیها در 2023 بهدلیل جنگ اوکراین
- مخالفت دولت ترامپ با انعقاد معاهده جدید هستهای با روسیه در 2026
دلایل مخالفت و ادعاهای دولت ترامپ:
- ضرورت پیوستن چین به معاهده هستهای جدید
- ادعای آمریکا به انجام آزمایش هستهای انفجاری مخفیانه توسط چین در سال 2020
- ادعای آمریکا درخصوص استفاده چین از روش «دیکاپلینگـ»؛ روشی برای کاهش اثربخشی پایش لرزهای آزمایشهای انفجاری
- و برنامه چین برای تولید 1000 کلاهک هستهای تا سال 2030
- تاکید ترامپ به ایجاد معاهدهای مدرنشدن برای دوامداشتن طولانیمدت
- اظهارات مارکو روبیو درخصوص تهدید بودن آمریکا از سوی چند قدرت هستهای
خطرات ویرانگر در ادعاهای آمریکا علیه چین و دلایل ابهامات:
- عدم تایید چنین آزمایشی از سوی رابرت فلوید، رئیس کنفرانس خلع سلاح و تایید بر ارائه و شواهد معتبر از سوی آمریکا
- هشدار داریل کیمبال، مدیر انجمن کنترل تسلیحات درخصوص بروز واکنش زنجیرهای از سوی دیگر قدرتهای هستهای بر سر ادعاهای اثباتنشده و احمقانهخواندن انجام آزمایش مشابه توسط آمریکا
- اشاره دیپلماتها به عدم عضویت چین در «پیمان جامع منع آزمایشهای هستهای» (CTBT) مانند آمریکا و خروج روسیه از معاهده در 2023
پاسخهای چین و واکنشهای روسیه:
چین:
- اغراق و بزرگنمایی توسط آمریکاییها
- رد ادعای آمریکا درخصوص برنامه 1000 کلاهک تا 2030
- اشاره به 4000 کلاهک هستهای آمریکا و روسیه وتنها 600 کلاهک چین
- عدم ضرورت و غیرمنطقی بودن حضور چین در معاهدات هستهای قدرتهای بزرگ
- امیدواری کنارگذاشتهشدن تفکر جنگ سرد از سوی آمریکا
روسیه:
- ابراز نگرانی ولادیمیر پوتین از عدم توافق جدید و اعلام آمادگی قبلی آن برای تعهد یکسال بیشتر در سپتامبر 2025
- اعلام آمادگی لاوروف، وزیر خارجه برای همکاری در شرایط و چارچوب جدید
- پیشنهاد برای وارد شدن قدرتهای دیگر هستهای و متحد آمریکا مانند فرانسه و انگلیس در مقابل ادعای آمریکا علیه چین
در مجموع چنین برمیآید که آشفتگی در سیاستخارجی آمریکا؛ در عرصه هستهای هم نمود پیدا کرده است و جهان را جایی ناامنتر و جولانگاه رقابت و آزمایشهای مخرب هستهای کرده است.
نظر شما