به گزارش همشهری آنلاین، میثم هاشمخانی، تحلیلگر اقتصاد به همشهری، گفت: دولت شکل جدید طرح کالابرگ را با انتقال یارانه ارز ترجیحی به مصرفکننده نهایی آغاز کرده است. کلیت این انتقال حتماً مثبت است و میتواند از فسادها و سوءاستفادههای زیادی که در قالب ارز چندنرخی حاکم بود جلوگیری کند.
اوافزود: واقعیت این است که گرچه کلیت طرح مثبت است، اما از آنجا که بسیار دیر و در شرایط بسیار نامناسبی اجرا شده، میتواند با چالشهایی مواجه شود. این طرح در زمانی اجرا شده که از یکسو دسترسی کشور به ذخایر ارز دشوار و کم و از سوی دیگر با جهش زیاد قیمت ارز همزمان شده است. کاش این طرح چند ماه قبل یا حتی یکسال قبل اجرا میشد که ذخایر ارزی کشور شرایط مناسبتری داشت.
این تحلیلگر اقتصاد در ادامه خاطرنشان کرد: در شرایط فعلی، سه شرط برای موفقیت طرح کالابرگ ضروری است.
او شرط اول را مربوط به قیمت ارز دانست و توضیح داد: برای موفقیت این طرح و جلوگیری از فسادهای زیادی که در قالب دلار چندنرخی وجود داشت، ضرورت دارد که به سمت بازار ارز شفاف برویم؛ بازاری که تمام مردم ایران و تمام مصارف ارزی بتوانند با نرخ کمابیش یکسان و کمنوسان، ارز موردنیاز خود را بخرند. هیچ دلیلی وجود ندارد که دولت به افراد دارای ارتباطات و لابی، دلار ارزان بدهد و به دیگران دلار گرانتر. لزومی ندارد به افراد دارای سفرهای خارجی متعدد دلار یارانهای بدهد و به دیگران گرانتر. ساختار بازار ارز باید حتماً به سمت تکنرخی واقعی برود، نه اینکه دلار دوباره یک نرخ دولتی و یک نرخ بازار آزاد داشته باشد و دوباره نرخهای جدیدی زادوولد کنند. این نرخها تکتک عامل فسادهای هنگفت هستند و در ساختار جدید باید بهصورت جدی جلوی آن گرفته شود.
هاشمخانی در مورد شرط دوم موفقیت طرح گفت: این شرط مربوط به نحوه و شیوه اجرای طرح است. هرچه طرح کالابرگ و پرداخت به مردم شفافتر باشد، قاعدتاً حمایت مردم از طرح بیشتر خواهد بود. منظور از شفاف بودن این است که مشخصاً در هر دوره اعلام شود دقیقاً مابهالتفاوت نرخ ارز ترجیحی و ارز تکنرخی چقدر بوده و به هر نفر چقدر یارانه اختصاص یافته است. این دو رقم باید به یک اندازه باشد.
او با اشاره به تجربه گذشته افزود: در آخرین تجربه انتقال یارانه ارز ترجیحی به مردم در سال ۱۴۰۱، ارز ترجیحی حذف و مابهالتفاوت آن به مردم پرداخت شد، اما بهمرور زمان وقتی بخشی از ارز کالاهای اساسی از نرخ ترجیحی به نرخهای بالاتر منتقل شد، رقم یارانه هیچ تغییری نکرد، در حالیکه با این اتفاق عملاً هزینه مصرفکننده نهایی افزایش یافته و درآمد دولت از محل تغییر نرخ ارز بیشتر شده بود. از این منظر، بسیار مهم است که فرمول محاسبه مابهالتفاوت، مبلغ نهایی آن و اعطای یارانه به مردم شفاف باشد. این در حالی است که فعلاً برای افرادی که پیگیر این موضوع هستند، عددها شفاف نیست و برآورد میشود عدد پرداختی کمتر از رقمی باشد که نصیب دولت میشود. اینها را دولت باید شفاف کند.
این تحلیلگر درباره شرط سوم نیز گفت: شرط سوم که باید در جریان اجرای طرح کالابرگ به آن توجه شود، این است که حذف دلار دولتی و یارانهای حتماً باعث کاهش فساد میشود، اما اگر این منابع به سمت طرح کالابرگ اعم از اعتباری یا کالایی برود، بهواسطه اینکه عدد بسیار بزرگی است، در بلندمدت باب فساد را در حوزهای دیگر بازخواهد کرد. این فساد میتواند از حوزه خرید عمده کالا تا فساد در شبکه توزیع را برانگیزد و حتی فساد به شکلی که در زمان جنگ در قالب خرید کوپن از مردم و انتقال آن به دولت بدون جابهجایی کالا باب شده بود، رونق بگیرد.
هاشمخانی هشدار داد: هر دو شیوه اعتباری و کالایی کالابرگ در مقیاس کوچک قابلکنترل است، اما وقتی دهها میلیون نفر از طرح استفاده کنند، چنان رقم درشتی جابهجا خواهد شد که میتواند فسادهای درشتی ایجاد کند.
او در پایان اظهار کرد: برای جلوگیری از وقوع فساد جدید، راه درست این است که یارانه جدید بهجای اعتباری و کالایی، نقدی به مردم پرداخت شود تا خودشان آزادانه هر جا ترجیح دادند هزینه کنند.
نظر شما