یکشنبه 4 آبان 1393 | به روز شده: 48 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
جمعه 13 مهر 1386 - 22:15:24 | کد مطلب: 33081 چاپ

آشنایی با استان تهران

سفر > ایرانگردی - همشهری‌آنلاین:
استان تهران با وسعتی حدود 18814 کیلومتر مربع بین 34 تا 36.5 درجه عرض شمالی و 50 تا 53 درجه طول شرقی واقع شده است.

این استان از شمال به استان مازندران، از جنوب به استان قم، از جنوب غرب به استان مرکزی، از غرب به استان البرز و از شرق به استان سمنان محدود است.

جمعیت این استان در سال 85 بیش از 13 میلیون نفر بوده که حدود 19 درصد جمعیت کل کشور را به خود اختصاص داده است.

استان تهران، از شهرهای تهران - شهریار - اسلامشهر - ری - پاکدشت - دماوند - شمیران - ورامین و فیروزکوه تشکیل شده است.

دسن

پرونده‌ها:

  دسن

در جلسهٔ هیئت دولت در تاریخ ۱۲ بهمن سال ۱۳۸۸، لایحه تأسیس استان البرز تصویب و به مجلس شورای اسلامی فرستاده شد

و در ادامه با تصویب نمایندگان مجلس شورای اسلامی در تاریخ ۱۳۸۹/۴/۷ شهرستان‌های کرج، ساوجبلاغ به مرکزیت هشتگرد و نظرآباد از استان تهران جدا شد.

تهران

تهران پایتخت ایران به عنوان پر جمعیت‌ترین شهر کشور، از نظر مساحت شهرنشینی نه تنها در ایران بلکه در دنیا جزو بزرگترین شهرها می‌با‌شد که از آن به عنوان ابر شهر یاد می‌کنند.

در لینک‌های زیر با کلیک روی هر یک از آنها، درباره وضعیت جغرافیایی، تاریخی، شهرنشینی و مراکز سیاحتی و زیارتی این شهر بزرگ، اطلاعات جامع و مفیدتری می‌توانید داشته باشید.

اسلامشهر

دارای دو بخش مرکزی و چهار دانگه و چهار دهستان است. اسلامشهر و چهار دانگه شهرهای این شهرستان هستند.

 مراکز دیدنی:

  • تپه واوان، تپه چیچک لو، تپه مافین آباد، تپه باستانی‌سیاب، تپه میمنت، تپه سالور

پاکدشت

بدلیل اینکه شهر پاکدشت‌ متشکل‌ از چند واحد روستایی‌ است‌، مطالعه‌ تاریخچه‌ آن‌ مغایر با سایر شهرها می‌باشد. چرا که‌ این‌ شهر بافت‌ واحدی‌ نداشته‌. بدین‌ منظور بررسی‌ و پژوهش‌ این‌ مبحث‌ یعنی‌ تاریخچه‌ تحول‌ آبادی هایی‌ را بصورت‌ تجریدی‌ مورد بررسی‌ قرار می‌دهیم‌. 

در گذشته‌ ورامین‌ را به‌ علت‌ زندگی‌ قبیله‌ به‌ چهار قسمت‌ تحت عنوان های‌ بهنام‌ عرب‌، بهنام‌ پازوکی‌، بهنام‌ وسط‌، بهنام‌ سوخته ‌تقسیم‌ می‌کردند. به‌ نظر می‌رسد از آنجائیکه‌ طایفه‌ پازوکی‌ ها در بخش‌ شمالی‌ دشت‌ ورامین‌ استقرار داشته‌ اند این‌ منطقه‌ تحت‌ عنوان‌ بهنام‌ پازوکی‌ نام‌ گرفته‌ بوده.‌

بدین‌ منظور می‌توانیم‌ نتیجه‌ بگیریم‌ قدیمی‌ترین‌ اقوام‌ این‌ ناحیه‌ طایفه‌ پازوکی‌ها می‌باشند که‌ در سطح‌ روستاهای‌ این‌ منطقه‌ سکونت‌ یافته‌ اند. بنابر این‌ قسمت های‌ شمال‌ دشت‌ ورامین‌ که‌ بهنام‌ پازوکی‌ مشهور است‌ در برگیرنده‌ شهر کنونی‌ پاکدشت‌ می‌باشد.

اسناد و مدارک‌ معتبری‌ که‌ بتوان‌ با استناد به  آنها مقایسه‌ای‌ از نظر قدمت‌ آبادی ها انجام‌ داد ،وجود ندارد. اما از شواهد پراکنده‌ و داستان‌های‌ محلی‌ که‌ سینه‌ به‌ سینه‌ نقل‌ شده‌ می‌توان‌ دریافت‌. آبادیهایی‌ پاکدشت‌ قوهه‌، خاتون‌ آباد سابقه‌ طولانی‌ تر از مامازن‌ داشته‌ اند ولی‌ آنچه‌ که‌ مسلم‌ است‌ آبادی‌های‌ فوق‌ از یک‌ پیشینه‌ تاریخی‌ بسیار اصیلی‌ برخوردار بوده‌اند.

استقرار این‌ آبادی‌ها در پهنه‌ مخروطه‌ افکنه‌ جاجرود و در نتیجه‌ وجود اراضی‌ مرغوب‌ و آب‌ کافی‌ موجب‌  آبادانی‌ این‌ منطقه‌ بیش‌ از پیش‌ شده‌ بود برهمین‌ اساس‌ در دوره‌ قاجار (ناصرالدین‌ شاه‌) آبادی‌های پاکدشت‌ (پلشت‌) قوهه‌ و مامازن‌ به‌ تصرف‌ عزیزخان‌ که‌ از خواجگان‌ دربار بود در آمد به‌ همین‌ خاطر این‌ آبادی‌ها بنام‌ ممالک‌ عزیز خانی‌ مشهور شدند، که‌ عوایدکلیه‌ محصولات‌ کشاورزی‌ این‌ روستاها برای‌ ایشان‌ بود. اما در پی‌ مرگ‌ او تمامی‌ روستاهای‌ فوق‌ توسط‌ خواهرش‌ به‌ دربار رضا خانی‌ واگذار شد.

در دوره سلطنت رضا خان زمین‌های مزروعی این روستاها عموما به درباریان و یا‌ خانها اجازه داده می‌شد بدینسان در طی حکومت رضاخان وضعیت ادامه داشت تا اینکه در سال 1323 این املاک توسط محمدرضا پهلوی به هنرستان دخترانه و پرورشگاه یتیمان شاهپور انتقال یافت و درآمدهای حاصله صرف این هنرستان می‌شد. بالاخره بعد از پیروزی انقلاب اسلامی با تاسیس اداره اوقاف در این منطقه نظارت این املاک به عهده اوقاف گذاشته شد.

مراکز دیدنی:

  • یخچال پیرداغلان، پل کبود گنبد، امامزاده سبز پوش

ورامین

شهرستان ورامین در40 کیلومتری جنوب شرقی ورامین ودر حاشیه شمال غربی کویر مرکزی در 35. 5 درجه عرض جغرافیائی و51. 40 درجه طول جغرافیائی شرقی واقع شده است و ارتفاع آن از سطح دریا در حدود 1000 متر است.

برابر تقسیم بندی اقلیمی، ورامین سرزمینی خشک و نیمه بیابانی است تغییرات روز و شب و درجه حرارت آن بالا است مقدار تبخیر سالیانه به مراتب بیشتر از بارندگی ونزولات آسمانی است ودر زمینه محصولات مختلف کشاورزی وفرش و دامداری در زمره برترین های ایران است.

تاریخچه شهر ورامین

تمدن دشت ورامین را باید با تمدن سیالک کاشان و با شهر سوخته سیستان سنجیدوحرکت وزندگی اجتماعی آن را باید در بند بند افسانه ها جست. هنری والسن ری باستان را با قسمتی از خرابه‌های آن با دشت ورامین قابل تطبیق می‌داند. و در کتاب ومرات البلدان، وارنا با قلعه ایرج منطبق شده است در کتاب وندیداد فصل سیر و مهاجرت گروهی از ایرانیان آریایی که پیرامون ری ساکن شده اند نام راکا و وارنا را می آورد که شباهتی با ری و ورامین دارد.

دسن

پرونده‌ها:

دسن

دکتر فریدون جنیدی که از پژوهشگران معاصر کشور محسوب می‌شود در کتاب سیر و مهاجرت آریائی‌ها درباره وارنا (ورامین) بحث گسترده ای دارد. وجود روستاهای پیرامون ورامین با نامهایی مثل دهوین ده ماسین و قلعه سین تاریخ تمدن ورامین را تا دورترین سده‌های بیش از تاریخ مدون کشورمان می‌برد.

وجود قلعه هایی مثل نارین قلعه، قلعه ایرج وعمر تاریخ این شهر را تاقبل از اسلام می‌برد به استناد وندیداد ورامین چهار دهمین کشوری است که اهورا مزدا آفریده است.  قلعه ایرج براین ادعا گواه است. بسیاری از پژوهشگران رغه رگا و ورنه را که در اوستا آمده با ری و ورامین منطبق دانسته اند.

مراکز دیدنی:

  • برج علاء الدوله، آب‌انبار علی‌آباد، آب‌انبار حصارگلی، یخچال‌حصار کوچک، یخچال‌علی‌آباد، آب‌انبار دیر گچین، قلعه ایرج، تپه شغالی، پل‌باقرآباد، پل فیلستان، کاروانسرای دیرگچین، عاردق کشکولی یا زندان افغان

اماکن مذهبی:

  • شاه حسین، امامزاده یحیی، کوکب الدین، امامزاده جعفر، امامزاده زین‌العابدین، امامزاده عبدالله

دماوند

در کتیبه شاپور و کتیبه پایکولی از زمان نرسی (293 - 302 م) از ساتراپ های دماوند نام برده شده است. چند دهه قبل نزدیک شهر دماوند دو ظرف سفالین قرمز رنگ بدون پایه به طور اتفاقی به دست آمد، قسمتی از ظرف به شکل سر گوزن بود و نیز در همین مکان دو سکه از فرهاد دوم ( 138 پ.م ) و مهرداد دوم ( 88 - 123 پ.م ) اشکانی کشف شد.

همچنین روی یک مهر ساسانی که در دماوند کشف شد، نام دمباوند حک شده است.این مهر اکنون در موزه کلکته نگه داری می شود. درمتون اسلامی نیز نام این محل به صورت دنباوند آمده است. شاهنامه فردوسی را می توان در شمار اسناد قدیمی که از دماوند نام برده است، به شمار آورد.

فردوسی بارها از این شهر  در شاهنامه نام برده و کوه دماوند را آشیانه سیمرغ، آموزنده زال پدر رستم دانسته است. دماوند در سال 30 ه.ق در زمان خلافت عثمان به دست مسلمانان فتح شد.

این شهرستان دارای دو بخش مرکزی و رودهن و 5 دهستان و همچنین شهرهای دماوند، رودهن، کیلان و آب سرد است. شهرستان دماوند کوهستانی است و در بخش جنوبی آن ناهمواری‌ها، کمتر از بخش شمالی شهرستان است.

مراکز مذهبی و دیدنی:

  • امامزاده سلطان مطهر، امامزاده عبدالله، بقعه سید گته‌میر، مقبره شیخ شبلی، مسجدجامع دماوند، مسجد جمعه سلجوقی، برج شبلی، دژ گل خندان، پل جاجرود

جاذبه‌های طبیعی:

  • چشمه تیزآب، چشمه قلعه دختر، چشمه آب‌علی‌ هراز، چشمه البرز- آب علی، آبشار لار، آبشار شکر آب، غار رود افشان، غاز گل زرد، منطقه حفاظت شده لار، دریاچه تارو ممج، دریاچه سد لتیان

رباط کریم

این شهرستان دارای دو بخش مرکزی و گلستان و پنج دهستان و نقاط شهری آن رباط کریم، نسیم شهر و گلستان است. کاروانسرای فتحعلی شاهی رباط‌کریم که در مسیر جاده تهران- ساوه قرار گرفته یکی از جاذبه‌های دیدنی این شهر محسوب می‌شود که به سبک دو ایوانی است. ورودی کاروانسرا از ایوان غربی است. ایوان شرقی به عنوان شاه‌نشین کاربرد داشت.

این کاروانسرا دارای یک حیاط مرکزی با اتاق‌هایی ایوان‌دار است که دور تا دور این حیاط احداث شده‌اند. در پشت اتاق‌ها سالن‌های طولانی به عنوان بارانداز تعبیه شده که دسترسی به آنها از طریق ورودی‌هایی که چهار کنج حیاط قرار دارد، میسر است مصالح به کار رفته در این بنا سنگ، آجر، ملات گل و گچ است و تنها تزئینات کاروانسرا آجرکاری است کاروانسرای رباط‌کریم دارای دو کتیبه است که روی یکی از آنها تاریخ 1240 هـ‌.ق و بانی بنا به نام آقا کمال حک شده است.

ری

شهرستان ری از شمال به تهران و اسلامشهر، از شرق به ورامین و پاکدشت، از غرب به استان مرکزی و رباط کریم و از جنوب به استان قم محدود می گردد. و شهر کهن ری که اکنون بازمانده های اندکی از انبوه آثار تاریخی آن در میان ساخت و ساز های پنهان و مهجور مانده، امروزه به عنوان یکی از مناطق 22 گانه شهری در جنوب شرقی تهران قرار دارد.

این جزء کوچک و مهجور جنوبی پایتخت، آن ری کهنی نیست که در تاریخ می شناسیم چرا که ری کهن علیرغم تغییر ماهیت خود در میان انبوه ساخت و سازهای امروزی از نظر قدمت همزمان با بابل و نینوا و از نظر اهمیت از شهرهای بزرگ دوران ماد، هخامنشی و اشکانی بشمار می‌رود و از نظر عظمت در سده های نخستین اسلام، از مهمترین بلاد بشمار می‌آمده و در دوره های مختلف تاریخی پایتخت ایران عزیز بوده است.

تاریخ دقیقی از احداث این شهر در دست نیست، اما آنچه مسلم است و حفاری های علمی و یافته‌های باستانشناسی آنرا تایید می‌نماید، وجود آثاری منجمله ظروف سفالی از هزاره چهارم پیش از میلاد در این منطقه است که اولین بار طی سالهای 1935 تا 1938 میلادی توسط هیات باستانشناسی آمریکایی به سرپرستی دکتر اریک اشمیت یافت شدند.

در شمال شهر ری و از میان صخره ای طبیعی، چشمه ای می‌جوشد که باید آنرا از عوامل مهم شکل گیری تمدن 6000 ساله این منطقه دانست. این چشمه که بنام چشمه علی  معروف است، شاهد و ناظر بر بسیاری از حوادث و راز و رمزها بوده است. در کنار این چشمه تاریخی، شاهد محوطه ای تاریخی و باستانی هستیم و چنانکه یاد شد واجد آثاری از هزاره چهارم پیش از میلاد است و به گفته دکتر اشمیت، تمدن چشمه علی  با لایه اول تپه حصار دامغان قابل مقایسه می باشد.

مراکز مذهبی:

  • آستانه حضرت عبدالعظیم (ع)، بقعه بی‌بی شهربانو، بقعه جوانمرد قصاب، ابن بابویه، امامزاده هادی، بقعه بی بی زبیده، بقعه ابوالحسن، بقعه شیخ صدوق، بقعه عباس‌ و ابراهیم، بقعه عین و غین، بقعه عقیل‌وهادی، کلیسای تادیوس بارتوقیموس مقدس

جاذبه‌های دیدنی:

  • برج نقارخانه، برج طغرل، زندان هارون، قلعه تبرک، قلعه گبری، دژ رشکان، تپه چشمه علی، تپه میل، قره تپه، بقایای شهر سلجوقی، تپه گبری، کاروانسرای عین‌الرشید، کاروانسرای قصر بهرام، استودان گبرها، چشمه‌علی، چشمه شور

شمیران

شمیران به معنای محل سرد است و به ناحیه کوهستانی شمال تهران نیز می‌گویند. در گذشته شمیران بخشی از ناحیه قصران بزرگ بوده است. قصران معرب کوهساران است و تمام دامنه های رشته کوه‌های البرز تا جنوب شهر ری را قصران می‌نامی‌دند.

امروزه بخشی از شمیران در تقسیم بندی های تهران بزرگ جزو منطقه یک شهرداری تهران بشمار می‌رود. شمیران قدمتی هزار ساله دارد و از نظر تاریخی با ری باستان در جنوب تهران پیوند دارد.

مراکز دیدنی

جاذبه‌های طبیعی:

  • توچال، پناهگاه پلنگ‌چال، پناهگاه شیرپلا، آبشار دوقلو، آبشاراسون، آبشار پسنگ، آبشار سوتک، آبشار منظریه، دریاچه سد لتیان

اماکن مذهبی:

  • امامزاده صالح، امامزاده قاسم، بقعه سلطان، امامزاده ابوطالب، امامزاده اسماعیل زکریا، امامزاده سید محمد ولی، امامزاده عزیز، امامزاده علی اکبر، امامزاده مطیب، امامزاده معصوم صالح، مسجدامام حسن عسگری، تکیه نیاوران، گورستان ظهیرالدوله، گورستان قیطریه، گورستان زردشتیان

شهریار

این شهرستان دارای دو بخش و یازده دهستان‌است که یازده دهستان آن عبارتند از اسماعیل آباد، امامزاده ابوطالب، منجیل آباد، اخترآباد، بی بی سکینه، جوقین، رزکان، فردوس، قائم آباد، ملارد و مویز.  نواحی شهری آن شامل شهریار، شهر قدس، ملارد، شاهد شهر، صبا شهر، صفا دشت، فردوسیه و وحیدیه است. 

شهرستان شهریار  با توجه به تنوع و کثرت آثار تاریخی فرهنگی در بین شهرستان های استان تهران از جایگاه مخصوص برخوردار است و آثار و تپه های فراوانی مربوط به هزاره های قبل را در خود جای داده است. 

مراکز دیدنی:

  • قلم غوزآباد، تپه جوقین، تپه مزلوت، تپه پا کلی، پل بادامک، کاروانسرای سنگی، تخت رستم، تخت کیکاووس، امامزاده‌ ام‌کبری و ام‌صغری، بقعه شاهزاده سلمان، امامزاده بی بی سکینه، لوط پیامبر

فیروزکوه

این شهرستان در شرق استان قرار گرفته و دارای دو بخش مرکزی و ارجمند، پنج دهستان و تنها نقطه شهری آن فیروز کوه است، تمام مناطق این شهرستان کوهستانی است و ساکنانش‌از طریق کشاورزی و دامداری امرار معاش می کنند. این شهرستان دارای دریاچه‌ها و مناظر طبیعی بسیار زیبایی است که در راس همه آنها قله زیبای دماوند جای دارد.

مراکز دیدنی:

  • حمام روستای درده، آهنین راه، پل سنگی گچسر، پل فیروزکوه، نقش برجسته تنگ واشی، نقش برجسته ناصرالدین شاه، آبشار شکرآب، چشمه قلعه دختر، غار ابنهون، غار بونیک، زیراب، دریاچه سد لار، دریاچه آهنگ، دریاچه زیاد، امامزاده عبدالله، امامزاده هاشم
انتخاب سردبیر

رشد ۱۹ واحدی شاخص بورس

شاخص کل بورس تهران در مبادلات ۱۹ واحد افزایش یافت و به ۷۴ هزارو ۱۵۲ واحد رسید.

گرافیک اطلاع‌رسان اعتراضات و نشانه‌ها

همشهری‌آنلاین: هنگامی که تظاهر کنندگان طرفدار دموکراسی در روز ملی چین در هنگ‌کنگ به خیابان‌ها آمدند، بسیاری به پرچم‌های در حال بالا رفتن چین و هنگ‌کنگ پشت کردند.

تلویزیون واقعه عاشورا را در مقایسه با سینما بهتر پوشش داده است

همشهری آنلاین: بازیگر سریال مختارنامه گفت: تلویزیون به دلیل داشتن مخاطبان بالا، در به تصویر کشیدن واقعه عاشورا عملکرد خوبی داشته است.

پیام تقدیر از ورزشکاران جانباز و معلول ایرانی مسابقات پاراآسیایی اینچئون

همشهری آنلاین: حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در پیامی از ورزشکاران جانباز و معلول جمهوری اسلامی ایران در مسابقات ورزشی پاراآسیایی اینچئون کره‌ی جنوبی تقدیر کردند.

افزایش قیمت آب و برق، صرفه‌جویی می‌آورد؟

رضا کربلایی: آب و برق گران می‌شود؟ وزارت نیرو پیشنهاد افزایش قیمت را روی میز هیأت وزیران گذاشته اما اعضای کابینه هنوز برای روشن کردن تکلیف قیمت آب و برق تصمیمی نگرفته‌اند؛ پیشنهادی که درصورت تصویب نخستین اثر آن در بودجه سال آینده نمایان خواهد شد؛ بودجه‌ای که ۴۰روز دیگر قرار است به مجلس ارسال شود.

تکمیل پله‌های برقی متروی خط ۴

با نصب ۱۱ پله برقی در ایستگاه‌های متروی خط ۴، روند نصب پله‌های برقی این خط تکمیل شد.

خودروسازان بزرگ جهان به ایران می‌آیند

خوروسازان بزرگ و معتبر جهان برای شرکت در دومین همایش بین‌المللی صنعت خودرو در ۱۰آذرماه، راهی ایران می‌شوند.

هیچ‌کس به آسیب‌دیده‌ها نمی‌اندیشد

آمنه بهرامی، دختری که ۱۰ سال قبل در جریان اسید پاشی زیبایی و بینایی‌اش را از دست داده بود، در دقیقه آخر از مجازات اسیدپاش صرف‌نظر کرد اما حالا وقوع چند مورد اسیدپاشی در اصفهان سبب‌شده او از کاری که انجام داده پشیمان شود.

عملیات پلیس برای دستگیری ۲۲ کیف‌قاپ پایتخت

اعضای باند کیف‌قاپی با شناسایی طعمه‌هایشان در بانک‌ها، مراکز تجاری یا صرافی‌ها آنها را تعقیب می‌کردند تا در فرصتی مناسب نقشه خود را عملی کنند.

پیشکش بازارهای صادراتی مس به رقبای ترکیه‌ای

علی ابراهیمی: گرانفروشی و تبعیض در تعیین قیمت و فروش آلومینیوم و مس خام به شرکت‌های داخلی موجب خالی‌ماندن ظرفیت تولید و ازدست‌رفتن بازارهای صادراتی ۲۵۰تولید‌کننده صنعت برق شد.

طناب دار پایان پرونده ریحانه

سرانجام پرونده ریحانه جباری بعد از ۷ سال کش و قوس بسته شد و گواهی فوت او که توسط پزشکی قانونی صادر شد به‌عنوان آخرین برگ در پرونده‌اش قرار گرفت.

بازار تهران برای اولین بار میزبان ۳ شهید گمنام

همشهری آنلاین: جانشین رئیس سازمان بسیج اصناف کشور از برگزاری مراسم تکریم و تدفین پیکرهای پاک ۳ شهید گمنام دفاع مقدس دوشنبه پنجم آبان با حضور سردار نقدی در بازار تهران خبر داد.