سه شنبه 11 فروردین 1394 | به روز شده: 12 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
دوشنبه 23 دی 1387 - 20:19:35 | کد مطلب: 72801 چاپ

آشنایی با کاخ و موزه نیاوران - تهران

فرهنگ و تاریخ > موزه - همشهری آنلاین:
بنای کاخ نیاوران در گوشه شمال شرقی باغ نیاوران با مساحتی در حدود 9000 مترمربع در دو طبقه و یک نیم طبقه احداث شده است.

عملیات احداث این بنا در سال 1337 شمسی، با طرحی ایرانی آغاز شد و با وقفه‌ای که در ساخت آن پیش آمد در سال 1346 به اتمام رسید و در سال 1347 مورد بهره برداری قرارگرفت.

ساختمان این بنا ابتدا به عنوان محلی برای پذیرایی میهمانان خارجی در نظر گرفته شده بود اما در هنگام ساخت به محل سکونت  پهلوی دوم و خانواده‌اش اختصاص یافت.

کاخ و موزه صاحبقرانیه

ناصرالدین شاه در سال 1267 قمری دستور داد ساخت قصر نیاوران را در دو طبقه شامل شاه نشین، کرسی خانه، حمام و 50-40 دستگاه خانه هر کدام شامل 4 اتاق و یک ایوان برای زنانش بسازند.

او در سی و یکمین سال حکومتش خود را صاحب قران نامید و این کاخ را کاخ صاحبقرانیه نام نهاد.

پس از او، مظفرالدین شاه تغییراتی در ساختمان ایجاد و قسمتی از حرمسرا را خراب کرد. فرمان مشروطیت نیز در حیاط کاخ صاحبقرانیه، توسط او امضا شد.

در دوران پهلوی اول این کاخ برای برگزاری مراسم ازدواج محمدرضا پهلوی و فوزیه بازسازی می‌شود، اما به علت سرمای شدید آن سال مراسم در مکان دیگری برگزار شد.

در زمان پهلوی دوم، فرح دیبا تغییراتی اساسی در قسمت‌های داخلی بنا و دکوراسیون آن ایجاد کرد و طبقه اول یعنی حوضخانه برای پذیرایی میهمانان و طبقه دوم به عنوان دفتر کار محمد رضا پهلوی مورد استفاده قرار گرفت.

از دیگر اتاق‌های این کاخ می‌توان به کرسی خانه، چایخانه، ظرفخانه، اتاق‌های بازی، بار و پذیرایی در طبقه اول و اتاق‌های مذاکرات انتظار سفرا، منشی، هدایا، دندانپزشکی و استراحت محمدرضا پهلوی نام برد.

همه درها و پنجره های چوبی این بنا به شکل ارسی بوده و با شیشه‌های رنگی تزئین شده است.

این کاخ در سال 1374 مرمت و در اردیبهشت سال 1377 به عنوان موزه بازگشایی شد.

در سال 1355، فضایی در ضلع غربی کاخ صاحبقرانیه جهت نگهداری آثار و اشیاء هنری اهدایی به فرح دیبا و یا خریداری شده توسط وی با چهار سالن در طبقه همکف و یک سالن در زیرزمین در نظر گرفته شد.

بر سقف تالار میانی این موزه، نقاشی روی چوب با نقوش گل و مرغ شیراز به چشم می‌خورد. این موزه در بهمن ماه سال 1376 گشایش یافت.

آثار موجود در این موزه در دو بخش هنر پیش از تاریخ و آثار هنرهای تجسمی معاصر ایران و جهان به نمایش درآمده اند.

آثار بجامانده از تمدن‌های باستانی پیش کلمبیایی، مفرغ‌های لرستان، سفالینه‌های املش، هنرهای سرخپوستان آمریکای شمالی مربوط به هزاره‌های اول و دوم پیش از میلاد و آثاری از هنرمندان معاصر ایرانی همچون سهراب سپهری، ناصر اویسی، فرامرز پیلارام، جعفر روحبخش، پرویز کلانتری، بهمن محصص، سیراک ملکونیان، ژازه طباطبایی، مش اسماعیل، پرویز تناولی و هنرمندان غیر ایرانی چون ژرژ براک، پل گوگن، پل کله، پابلو پیکاسو، کامیل پیسارو، پیر آگوست رنوار، دیگو جاکومتی، فرنان لژه و مارک شاگال در این موزه به چشم می‌خورد.

کوشک احمدشاهی

این عمارت، اواخر دوره قاجار جهت خوابگاه ییلاقی احمدشاه در میان باغ نیاوران با مساحتی بالغ بر 800 متر در دو طبقه با سقف شیروانی بنا شد.

از ویژگی‌های عمده این بنا تزئینات و نمای آجری به کار رفته در سرتاسر نمای بیرونی آن است. آجرها از نوع منقوش قالبی با طرح‌های متنوع به رنگ نخودی است.

ورودی بنا در ضلع جنوبی قرار دارد که به وسیله چندین پله از کنار حوض بیضی شکل پوشیده از کاشی، به کوشک منتهی می‌شود.

عمارت احمدشاهی در دوره پهلوی دوم مرمت و الحاقات جدیدی در آن صورت گرفت و مبلمان داخلی آن به طور کامل عوض شد تا به عنوان محل کار و سکونت رضا پهلوی مورد استفاده قرار گیرد.

طبقه همکف این عمارت شامل یک هال با حوضی از جنس مرمر در وسط می باشد و 6 اتاق و 2 راهرو در اطراف آن قرار دارند.

اشیاء تزئینی از جنس نقره، برنز، عاج، چوب، هدایایی از کشورهای مختلف مثل هند، تابلوهای نقاشی و گوبلن و نشانها و مدال‌ها در این فضا به نمایش در آمده است. همچنین ویترینی شامل اشیاء و سنگ‌های معدنی تزئینی، سنگی از کره ماه و چندین فسیل گیاهی و حیوانی در معرض دید قرار دارند.

طبقه دوم عمارت از یک سالن مرکزی و ایوان سرتاسری چهارطرفه تشکیل شده است. در چهار طرف سالن مرکزی که به عنوان اتاق موسیقی استفاده می‌شد، قفسه چوبی ویترین دار نصب شده است.

دور تا دور ایوان را 6 ستون با مقطع مربع قطور با نمای آجری بدنه و 26 ستون مدور با نمای گچی فرا گرفته است. نقش شیر و خورشید گچبری شده بر پیشانی دیواره ضلع شمالی ایوان به چشم می‌خورد.

پس از انقلاب، در جریان حفاظت و مرمت این بنا، بخش پایین دیواره‌های آن نیز تعمیر شد و در اردیبهشت سال 1379 همزمان با هفته میراث فرهنگی این عمارت گشایش یافت.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

۱۴ کشته در حوادث رانندگی ۱۰ فروردین

همشهری آنلاین: عدم توجه به قوانین رانندگی در جاده‌های مختلف کشور منجر به کشته شدن ۱۴ نفر در روز گدشته (۱۰ فروردین) شد.

جلسه مسئولان فوتبال برای بررسی برنامه‌های سال ۹۴ کی‌روش

همشهری آنلاین: نایب رییس فدراسیون و رئیس سازمان لیگ فوتبال ایران در خصوص برنامه ارسالی کارلوس کی روش برای سال جاری جلسه‌ای برگزار کردند که تردیدهایی را در مورد جدایی کی روش ایجاد می‌کند.

آشنایی با رشته کوه آلپ

همشهری آنلاین: رشته کوه‌های آلپ (The Alps) یکی از عظیم ترین رشته کوه‌های اروپاست که از ۸ کشور اروپایی می‌گذرد.

فرمانده نیروی دریایی: اخبار منشتره در باره ناوگروه ایرانی کذب محض است

همشهری آنلاین: امیر دریادار سیاری مطلب برخی از رسانه‌های منطقه مبنی ترک اجباری ناوگروه ایرانی از خلیج عدن را تکذیب کرد.

بارش شدید تگرگ در تهران

همشهری آنلاین: بارش شدید تگرگ در اواخر شب ۱۰ فروردین در تهران مردم را غافلگیر و آتش‌نشان‌ها را فعال کرد.

سفر وزیر دفاع و فرماندهان ارشد نظامی پاکستان به ریاض

همشهری آنلاین: یک هیات عالی رتبه پاکستان متشکل از خواجه آصف وزیر دفاع و سرتاج عزیز مشاور نخست وزیر این کشور در امور خارجی و امنیت ملی برای رایزنی با مقامات عالی عربستان سعودی در خصوص یمن، عازم ریاض شد.

پیشروی به سوی عدن در میان درگیری‌های شدید

همشهری آنلاین: منابع یمنی اعلام کردند که نیروهای جنبش انصارالله در بحبوحه درگیری شدید با نیروهای وفادار به عبدربه منصور هادی رئیس جمهوری مستعفی این کشور، به حومه شمال شرقی شهر بندری عدن پیشروی کردند.

آمارهای تازه درباره تامبلر

معصومه رشیدی*: در سال ۲۰۱۵ کدام یک از شبکه‌های اجتماعی با افزایش چشمگیر در آمریکا مواجه خواهند شد؟ پاسخ این سوال تامبلر است.

تخلف زیست محیطی روز طبیعت را به ۱۵۴۰ گزارش کنید

همشهری آنلاین: رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشور با اشاره به در پیش بودن روز طبیعت (۱۳فروردین) از مردم خواست تخلفات زیست محیطی به وی‍ژه در روز طبیعت را به سامانه۱۵۴۰ گزارش دهند.

کاهش ۱۰ درصدی سرقت در ایام نوروز

همشهری آنلاین: جانشین رئیس پلیس پیشگیری نیروی انتظامی گفت: از آغاز طرح نوروزی پلیس (۲۸اسفند۹۳) تاکنون وقوع سرقت در کشور کاهش هشت تا ده درصدی داشته است.

العبادی: هیچ نیروی زمینی خارجی در کنار عراقی‌ها علیه داعش نمی‌جنگد

همشهری آنلاین: نخست‌وزیر عراق با اشاره به اینکه نبرد واقعی و پیروزی‌های به دست آمده تنها به دست عراقی‌ها صورت گرفته تاکید کرد: هیچ نیروی زمینی خارجی در عراق حضور ندارد.

باریک‌ترین و نازک‌ترین سد قوسی تاریخی جهان، پایدار پس از ۷۰۰ سال

همشهری آنلاین: باریکترین و نازکترین سد قوسی تاریخی جهان، پس از ۷۰۰ سال همچنان در طبس پابرجا و فعال است.

جهانگیری: به توافق در مذاکرات امیدوارم

همشهری آنلاین: معاون اول رئیس جمهور اظهار کرد: امیدواریم نتیجه مذاکرات نتیجه مثبتی باشد وما بتوانیم با دنیا به توافقی که مورد نظرمان است دست یابیم.

اشتاین مایر و فابیوس تا هر زمان نیاز باشد در لوزان می‌مانند

همشهری آنلاین: یک دیپلمات آلمانی حاضر در لوزان گفت: به رغم آن که دولت‌های آلمان و فرانسه سه‌شنبه ۱۱ فروردین نشست مشترک مهمی در برلین دارند اما اشتاین مایر و فابیوس تا زمانی که لازم باشد در لوزان خواهند ماند.

چالش‌های تشکیل نیروی مشترک عربی؛ از واقعیت تا شعار

همشهری آنلانی: تصمیم کشورهای عربی درباره تشکیل نیروی مشترک آینده برای مبارزه با « گروه‌های تروریستی » تردیدهای عمیقی در خصوص تشکیل سریع این نیرو و حتی تردیدهایی را درخصوص خود تشکیل این نیرو وجود دارد.

اندرلخت بلژیک به دنبال جهانبخش

همشهری آنلاین: اندرلخت بلژیک نیز به جمع چند باشگاه اروپایی خواهان جذب علیرضا جهانبخش مهاجم ایرانی، اضافه شد.