چهارشنبه 1 مرداد 1393 | به روز شده: 5 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
دوشنبه 23 دی 1387 - 20:19:35 | کد مطلب: 72801 چاپ

آشنایی با کاخ و موزه نیاوران - تهران

فرهنگ و تاریخ > موزه - همشهری آنلاین:
بنای کاخ نیاوران در گوشه شمال شرقی باغ نیاوران با مساحتی در حدود 9000 مترمربع در دو طبقه و یک نیم طبقه احداث شده است.

عملیات احداث این بنا در سال 1337 شمسی، با طرحی ایرانی آغاز شد و با وقفه‌ای که در ساخت آن پیش آمد در سال 1346 به اتمام رسید و در سال 1347 مورد بهره برداری قرارگرفت.

ساختمان این بنا ابتدا به عنوان محلی برای پذیرایی میهمانان خارجی در نظر گرفته شده بود اما در هنگام ساخت به محل سکونت  پهلوی دوم و خانواده‌اش اختصاص یافت.

کاخ و موزه صاحبقرانیه

ناصرالدین شاه در سال 1267 قمری دستور داد ساخت قصر نیاوران را در دو طبقه شامل شاه نشین، کرسی خانه، حمام و 50-40 دستگاه خانه هر کدام شامل 4 اتاق و یک ایوان برای زنانش بسازند.

او در سی و یکمین سال حکومتش خود را صاحب قران نامید و این کاخ را کاخ صاحبقرانیه نام نهاد.

پس از او، مظفرالدین شاه تغییراتی در ساختمان ایجاد و قسمتی از حرمسرا را خراب کرد. فرمان مشروطیت نیز در حیاط کاخ صاحبقرانیه، توسط او امضا شد.

در دوران پهلوی اول این کاخ برای برگزاری مراسم ازدواج محمدرضا پهلوی و فوزیه بازسازی می‌شود، اما به علت سرمای شدید آن سال مراسم در مکان دیگری برگزار شد.

در زمان پهلوی دوم، فرح دیبا تغییراتی اساسی در قسمت‌های داخلی بنا و دکوراسیون آن ایجاد کرد و طبقه اول یعنی حوضخانه برای پذیرایی میهمانان و طبقه دوم به عنوان دفتر کار محمد رضا پهلوی مورد استفاده قرار گرفت.

از دیگر اتاق‌های این کاخ می‌توان به کرسی خانه، چایخانه، ظرفخانه، اتاق‌های بازی، بار و پذیرایی در طبقه اول و اتاق‌های مذاکرات انتظار سفرا، منشی، هدایا، دندانپزشکی و استراحت محمدرضا پهلوی نام برد.

همه درها و پنجره های چوبی این بنا به شکل ارسی بوده و با شیشه‌های رنگی تزئین شده است.

این کاخ در سال 1374 مرمت و در اردیبهشت سال 1377 به عنوان موزه بازگشایی شد.

در سال 1355، فضایی در ضلع غربی کاخ صاحبقرانیه جهت نگهداری آثار و اشیاء هنری اهدایی به فرح دیبا و یا خریداری شده توسط وی با چهار سالن در طبقه همکف و یک سالن در زیرزمین در نظر گرفته شد.

بر سقف تالار میانی این موزه، نقاشی روی چوب با نقوش گل و مرغ شیراز به چشم می‌خورد. این موزه در بهمن ماه سال 1376 گشایش یافت.

آثار موجود در این موزه در دو بخش هنر پیش از تاریخ و آثار هنرهای تجسمی معاصر ایران و جهان به نمایش درآمده اند.

آثار بجامانده از تمدن‌های باستانی پیش کلمبیایی، مفرغ‌های لرستان، سفالینه‌های املش، هنرهای سرخپوستان آمریکای شمالی مربوط به هزاره‌های اول و دوم پیش از میلاد و آثاری از هنرمندان معاصر ایرانی همچون سهراب سپهری، ناصر اویسی، فرامرز پیلارام، جعفر روحبخش، پرویز کلانتری، بهمن محصص، سیراک ملکونیان، ژازه طباطبایی، مش اسماعیل، پرویز تناولی و هنرمندان غیر ایرانی چون ژرژ براک، پل گوگن، پل کله، پابلو پیکاسو، کامیل پیسارو، پیر آگوست رنوار، دیگو جاکومتی، فرنان لژه و مارک شاگال در این موزه به چشم می‌خورد.

کوشک احمدشاهی

این عمارت، اواخر دوره قاجار جهت خوابگاه ییلاقی احمدشاه در میان باغ نیاوران با مساحتی بالغ بر 800 متر در دو طبقه با سقف شیروانی بنا شد.

از ویژگی‌های عمده این بنا تزئینات و نمای آجری به کار رفته در سرتاسر نمای بیرونی آن است. آجرها از نوع منقوش قالبی با طرح‌های متنوع به رنگ نخودی است.

ورودی بنا در ضلع جنوبی قرار دارد که به وسیله چندین پله از کنار حوض بیضی شکل پوشیده از کاشی، به کوشک منتهی می‌شود.

عمارت احمدشاهی در دوره پهلوی دوم مرمت و الحاقات جدیدی در آن صورت گرفت و مبلمان داخلی آن به طور کامل عوض شد تا به عنوان محل کار و سکونت رضا پهلوی مورد استفاده قرار گیرد.

طبقه همکف این عمارت شامل یک هال با حوضی از جنس مرمر در وسط می باشد و 6 اتاق و 2 راهرو در اطراف آن قرار دارند.

اشیاء تزئینی از جنس نقره، برنز، عاج، چوب، هدایایی از کشورهای مختلف مثل هند، تابلوهای نقاشی و گوبلن و نشانها و مدال‌ها در این فضا به نمایش در آمده است. همچنین ویترینی شامل اشیاء و سنگ‌های معدنی تزئینی، سنگی از کره ماه و چندین فسیل گیاهی و حیوانی در معرض دید قرار دارند.

طبقه دوم عمارت از یک سالن مرکزی و ایوان سرتاسری چهارطرفه تشکیل شده است. در چهار طرف سالن مرکزی که به عنوان اتاق موسیقی استفاده می‌شد، قفسه چوبی ویترین دار نصب شده است.

دور تا دور ایوان را 6 ستون با مقطع مربع قطور با نمای آجری بدنه و 26 ستون مدور با نمای گچی فرا گرفته است. نقش شیر و خورشید گچبری شده بر پیشانی دیواره ضلع شمالی ایوان به چشم می‌خورد.

پس از انقلاب، در جریان حفاظت و مرمت این بنا، بخش پایین دیواره‌های آن نیز تعمیر شد و در اردیبهشت سال 1379 همزمان با هفته میراث فرهنگی این عمارت گشایش یافت.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

همایش «پدران آسمانی» برگزار شد

همشهری آنلاین: نماینده ولی‌فقیه در استان لرستان و امام جمعه خرم‌آباد گفت:یکی از مواردی که موجب پاکی می‌شود خون شهید است . خون شهید مطهر است و همین خون که در راه خدا ریخته می‌شود پاک کننده است.

بیانیه سپاه پاسداران به مناسبت روز جهانی قدس

همشهری آنلاین: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در بیانیه ای اعلام کرد: تحقق آرمان آزادی قدس شریف و نجات مردم فلسطین، فقط از مسیر مقاومت و حمایت تمام عیار امت اسلامی از انتفاضه می گذرد.

جزئیات اصلاح آئین‌نامه کرسی‌های آزاداندیشی اعلام شد

همشهری آنلاین: معاون فرهنگی و اجتماعی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با تشریح جزئیات اصلاح آئین‌نامه کرسی‌های آزاداندیشی، گفت: کرسی‌ها باید محل بحث و تضارب آراء باشد تا سبب رشد علم و فرهنگ در کشور شود.

حفظ آموزه‌های دینی و ولایی بودن راه مقابله با جنگ نرم است

همشهری آنلاین: فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران گفت: داشتن بصیرت، حفظ آموزه‌های دینی، حفظ سبک زندگی اسلامی و ایرانی و ولایی بودن از راه‌های مقابله با جنگ نرم است.

تجلیل از دریادار سیاری به عنوان خادم برگزیده قرآنی

همشهری آنلاین: در مراسم محفل انس با قرآن کریم مرکز آموزش تخصص‌های دریایی رشت از دریادار حبیب‌الله سیاری فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و حجت‌السلام روشندل رئیس عقیدتی سیاسی نداجا به عنوان خادمان برگزیده قرآنی تجلیل به عمل آمد.

جلسه فوق‌العاده دولت برای بررسی خروج از رکود

همشهری آنلاین: سخنگوی دولت گفت: جلسه اول مرداد، هیأت دولت در نوبت بعدازظهر به دلیل بررسی بیشتر راهکارهای متنوع خروج از رکود اقتصادی ادامه پیدا می‌کند.

پوستر غزه طراحی شد

همشهری آنلاین: بهزاد شیشه‌گران پوستری درباره حمله اسرائیل به غزه طراحی کرد.

نمایش فریاد غزه به روی صحنه می‌رود

همشهری آنلاین: امیرحسین شفیعی نمایش "فریاد غزه" را در تالار اندیشه حوزه هنری و همزمان با برگزاری همایش بزرگ غزه تنها نیست اجرا می‌کند.

حدادی و کاظمی در تیم منتخب بسکتبال کاپ آسیا

همشهری آنلاین: حامد حدادی به عنوان بهترین بازیکن و سنتر کاپ آسیا معرفی شد و جایزه بهترین مهاجم نیز به ارسلان کاظمی رسید.

سازمان سینمایی و هنرهای نمایشی دفاع مقدس بیانیه داد

همشهری آنلاین: سازمان سینمایی و هنرهای نمایشی دفاع مقدس از هنرمندان فرزانه و اندیشمند ایران و سایر کشورهای اسلامی دعوت کرد تا با شرکت فعال در مراسم روز جهانی قدس مراتب مخالفت خود را با اشغال این مکان مقدس و تجاوزات رژیم صهیونیستی اعلام کنند.

پیشخوان روزنامه‌های ورزشی اول مرداد

همشهری‌آنلاین: تیتر یک روزنامه‌های ورزشی صبح ایران عبارت است از:

تیتر یک روزنامه‌های اول مرداد

همشهری‌آنلاین: نگاهی داریم به تیتر یک روزنامه‌های صبح ایران:

دست شاغلینی که بیمه بیکاری می‌گرفتند رو شد

سازمان تأمین اجتماعی با استفاده از یک نرم‌افزار و فقط در یک‌ماه ۱۷۰۰نفر را شناسایی کرده که همزمان با دریافت مقرری بیمه بیکاری مشغول به‌کار نیز بوده‌اند.

اسامی هنرمندان حاضر در گردهمایی حمایت از غزه اعلام شد

همشهری‌آنلاین: در آستانه روز جهانی قدس اسامی هنرمندان حاضر در گردهمایی هنرمندان در حمایت از مردم مظلوم غزه که به همت انجمن سینمای جوان مقاومت و سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران برگزار می‌شود، اعلام شد.