چهارشنبه 29 مرداد 1393 | به روز شده: 5 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
دوشنبه 23 دی 1387 - 20:19:35 | کد مطلب: 72801 چاپ

آشنایی با کاخ و موزه نیاوران - تهران

فرهنگ و تاریخ > موزه - همشهری آنلاین:
بنای کاخ نیاوران در گوشه شمال شرقی باغ نیاوران با مساحتی در حدود 9000 مترمربع در دو طبقه و یک نیم طبقه احداث شده است.

عملیات احداث این بنا در سال 1337 شمسی، با طرحی ایرانی آغاز شد و با وقفه‌ای که در ساخت آن پیش آمد در سال 1346 به اتمام رسید و در سال 1347 مورد بهره برداری قرارگرفت.

ساختمان این بنا ابتدا به عنوان محلی برای پذیرایی میهمانان خارجی در نظر گرفته شده بود اما در هنگام ساخت به محل سکونت  پهلوی دوم و خانواده‌اش اختصاص یافت.

کاخ و موزه صاحبقرانیه

ناصرالدین شاه در سال 1267 قمری دستور داد ساخت قصر نیاوران را در دو طبقه شامل شاه نشین، کرسی خانه، حمام و 50-40 دستگاه خانه هر کدام شامل 4 اتاق و یک ایوان برای زنانش بسازند.

او در سی و یکمین سال حکومتش خود را صاحب قران نامید و این کاخ را کاخ صاحبقرانیه نام نهاد.

پس از او، مظفرالدین شاه تغییراتی در ساختمان ایجاد و قسمتی از حرمسرا را خراب کرد. فرمان مشروطیت نیز در حیاط کاخ صاحبقرانیه، توسط او امضا شد.

در دوران پهلوی اول این کاخ برای برگزاری مراسم ازدواج محمدرضا پهلوی و فوزیه بازسازی می‌شود، اما به علت سرمای شدید آن سال مراسم در مکان دیگری برگزار شد.

در زمان پهلوی دوم، فرح دیبا تغییراتی اساسی در قسمت‌های داخلی بنا و دکوراسیون آن ایجاد کرد و طبقه اول یعنی حوضخانه برای پذیرایی میهمانان و طبقه دوم به عنوان دفتر کار محمد رضا پهلوی مورد استفاده قرار گرفت.

از دیگر اتاق‌های این کاخ می‌توان به کرسی خانه، چایخانه، ظرفخانه، اتاق‌های بازی، بار و پذیرایی در طبقه اول و اتاق‌های مذاکرات انتظار سفرا، منشی، هدایا، دندانپزشکی و استراحت محمدرضا پهلوی نام برد.

همه درها و پنجره های چوبی این بنا به شکل ارسی بوده و با شیشه‌های رنگی تزئین شده است.

این کاخ در سال 1374 مرمت و در اردیبهشت سال 1377 به عنوان موزه بازگشایی شد.

در سال 1355، فضایی در ضلع غربی کاخ صاحبقرانیه جهت نگهداری آثار و اشیاء هنری اهدایی به فرح دیبا و یا خریداری شده توسط وی با چهار سالن در طبقه همکف و یک سالن در زیرزمین در نظر گرفته شد.

بر سقف تالار میانی این موزه، نقاشی روی چوب با نقوش گل و مرغ شیراز به چشم می‌خورد. این موزه در بهمن ماه سال 1376 گشایش یافت.

آثار موجود در این موزه در دو بخش هنر پیش از تاریخ و آثار هنرهای تجسمی معاصر ایران و جهان به نمایش درآمده اند.

آثار بجامانده از تمدن‌های باستانی پیش کلمبیایی، مفرغ‌های لرستان، سفالینه‌های املش، هنرهای سرخپوستان آمریکای شمالی مربوط به هزاره‌های اول و دوم پیش از میلاد و آثاری از هنرمندان معاصر ایرانی همچون سهراب سپهری، ناصر اویسی، فرامرز پیلارام، جعفر روحبخش، پرویز کلانتری، بهمن محصص، سیراک ملکونیان، ژازه طباطبایی، مش اسماعیل، پرویز تناولی و هنرمندان غیر ایرانی چون ژرژ براک، پل گوگن، پل کله، پابلو پیکاسو، کامیل پیسارو، پیر آگوست رنوار، دیگو جاکومتی، فرنان لژه و مارک شاگال در این موزه به چشم می‌خورد.

کوشک احمدشاهی

این عمارت، اواخر دوره قاجار جهت خوابگاه ییلاقی احمدشاه در میان باغ نیاوران با مساحتی بالغ بر 800 متر در دو طبقه با سقف شیروانی بنا شد.

از ویژگی‌های عمده این بنا تزئینات و نمای آجری به کار رفته در سرتاسر نمای بیرونی آن است. آجرها از نوع منقوش قالبی با طرح‌های متنوع به رنگ نخودی است.

ورودی بنا در ضلع جنوبی قرار دارد که به وسیله چندین پله از کنار حوض بیضی شکل پوشیده از کاشی، به کوشک منتهی می‌شود.

عمارت احمدشاهی در دوره پهلوی دوم مرمت و الحاقات جدیدی در آن صورت گرفت و مبلمان داخلی آن به طور کامل عوض شد تا به عنوان محل کار و سکونت رضا پهلوی مورد استفاده قرار گیرد.

طبقه همکف این عمارت شامل یک هال با حوضی از جنس مرمر در وسط می باشد و 6 اتاق و 2 راهرو در اطراف آن قرار دارند.

اشیاء تزئینی از جنس نقره، برنز، عاج، چوب، هدایایی از کشورهای مختلف مثل هند، تابلوهای نقاشی و گوبلن و نشانها و مدال‌ها در این فضا به نمایش در آمده است. همچنین ویترینی شامل اشیاء و سنگ‌های معدنی تزئینی، سنگی از کره ماه و چندین فسیل گیاهی و حیوانی در معرض دید قرار دارند.

طبقه دوم عمارت از یک سالن مرکزی و ایوان سرتاسری چهارطرفه تشکیل شده است. در چهار طرف سالن مرکزی که به عنوان اتاق موسیقی استفاده می‌شد، قفسه چوبی ویترین دار نصب شده است.

دور تا دور ایوان را 6 ستون با مقطع مربع قطور با نمای آجری بدنه و 26 ستون مدور با نمای گچی فرا گرفته است. نقش شیر و خورشید گچبری شده بر پیشانی دیواره ضلع شمالی ایوان به چشم می‌خورد.

پس از انقلاب، در جریان حفاظت و مرمت این بنا، بخش پایین دیواره‌های آن نیز تعمیر شد و در اردیبهشت سال 1379 همزمان با هفته میراث فرهنگی این عمارت گشایش یافت.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

حاشیه‌های اولین سفر رییس‌جمهور به استان اردبیل

همشهری آنلاین: خبرنگاران عصر روز گذشته (سه‌شنبه) با پرواز شماره ۴۴۹ ایران ایر عازم اردبیل شدند که خلبان پروازشان محمدباقر قالیباف شهردار تهران بود.

دو قدم مانده به ازدواج

یاسر مالی - احسان رضایی: می‌گویند ابوریحان بیرونی در بستر مرگش سؤالی علمی از یک بابایی پرسید و در جواب «نچ‌نچ»های حضار، نگاه عاقل اندر سفیهی به آنها کرد که «جواب این مسئله را بدانم و بمیرم بهتر است یا نادان بمیرم؟».

پرونده ایران با مدال طلای بیگی بسته شد

همشهری آنلاین: در ادامه آخرین روز از رقابت‌های سیزم، میلاد بیگی، تکواندوکار وزن ۸۰- کیلوگرم کشورمان با شکست نماینده قطر بر سکوی قهرمانی ایستاد.

گوشت بسته‌بندی بخریم یا نه؟

همشهری آنلاین: گوشت بسته‌‏بندی از گوشت تازه‌ای که در قصابی‏‌ها عرضه می‌شود، بهتر و سالم‌تر است.

غافلگیری غیرنظامیان غزه از بمباران دوباره

همشهری‌آنلاین: هزاران غیرنظامی در شمال غزه از نقض ناگهانی آتش‌بس غافلگیر شده ،محل سکونت خود را رها کرده‌اند و به اماکن امن پناه می‌برند.

ایران برای چهارمین بار مقتدرانه قهرمان شد

همشهری آنلاین: سومین و آخرین روز از مسابقات تکواندوی سیزم در حالی به پایان رسید که تیم ملی ایران با کسب ۴ مدال طلا و ۱ برنز و با کسب ۵۸ امتیاز مقتدرانه قهرمان بیست و دومین دوره مسابقات نظامیان جهان شد.

پسر جکی چان در چین بازداشت شد

همشهری آنلاین: جیسی چان پسر جکی چان بازیگر مشهور، در ارتباط با مساله مواد مخدر در چین بازداشت شد.

اولین برنامه همراه با عکاسان از کرمان آغاز می‌شود

همشهری آنلاین: اولین برنامه «همراه با عکاسان» که قرار است برای ارتباط بیشتر عکاسان کشورمان با یکدیگر در استان های مختلف برگزار شود، به مناسبت روز جهانی عکاسی از کرمان کلید می‌خورد.

خاطرات ایرانی در گالری عقیلی

همشهری آنلاین: گالری عقیلی نقاشی‌های هنرمند جوان، سوگند نیک‌فرجام که تلفیقی از نقاشی و پارچه است را به نمایش درخواهد آورد.

دختر کدو زری به جشنواره عروسکی می‌آید

همشهری آنلاین: نمایش عروسکی «دختر کدو زری» به کارگردانی محمد اعلمی که درباره یکی از افسانه های قدیمی و فولکلور ایرانی است خود را برای حضور در پانزدهمین جشنواره بین المللی تئاتر عروسکی تهران - مبارک آماده می‌کند.

ضرورت آموزش رفتارهای اجتماعی برای زلزله

دکتر امیر عسکری: زلزله‌ بخش مورموری و پس‌لرزه‌های پی‌درپی آن از روز گذشته موجی از اضطراب، ترس و اندوه را در میان مردم منطقه به‌وجود آورده ؛مردمی که از نگرانی دیشب را در کوچه و خیابان به صبح رسانده‌اند و امروز برای دریافت کمک‌های دولتی و مردمی به انتظار نشسته‌اند.

نان را در یخچال نگذارید

همشهری آنلاین: برخی تصور می‌کنند گذاشتن نان در یخچال، جلوی بیات شدن آن را می‌گیرد.

مورموری تشنه است

حتی قدمت دست‌کم ۱۸۰۰ساله، حتی مقبره شگفت انگیز سنگی عصر ساسانیان، حتی گوردخمه قبل از اسلام و حتی تپه‌های باستانی هرگز باعث نشد ما ایرانی‌ها با مورموری آشنا شویم تا اینکه زلزله آمد.

ادامه شبی در کهکشان‌ها از نیمه شهریور

چند ساعت پس از آنکه رئیس سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران از پایان اجرای نمایش «شبی در کهکشان‌ها» با ۱۰۳هزار مخاطب و ۱۳۰هزار علاقه‌مند در صف تماشا خبر داد، مسئولان ارتش جمهوری اسلامی ایران به میدان آمدند و آمادگی خود را برای ادامه این ویژه‌برنامه به‌دلیل استقبال فوق‌العاده مردم، مدیران ارشد سیاسی و فرهنگی و ستاره‌ها خبر دادند.

۳بخش تازه برای جشنواره یاس

احمد افشار: دومین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های ویدئویی یاس اول تا ششم شهریور در شهرستان آمل برگزار می‌شود و چند شهر دیگر استان مازندران و سینما فلسطین تهران هم میزبان فیلم‌های این دوره خواهند بود.

سرمقاله روزنامه‌های ۲۹ مرداد

همشهری آنلاین: استیضاح وزیر علوم موضوعی بود که بیشتر روزنامه‌های چهارشنبه-۲۹ مرداد-ستون سرمقاله خود را به آن اختصاص دادند.

واکنش آموزش و پرورش به نامه وزیر سابق؛ جزییات استخدامی‌ها در دوره قبل

همشهری آنلاین: معاون توسعه مدیریت و پشتیبانی وزارت آموزش و پرورش با اعلام آمار استخدامی‌ها در دوره گذشته، گفت: در طرح مهر آفرین که در دولت گذشته اجرا شد، تعدادی نیرو که دارای قرارداد کار معین بودند به پیمانی تبدیل وضعیت شدند و مسئولان سابق بر این باورند که این افراد استخدام آموزش و پرورش نیستند و تنها تبدیل وضعیت شده اند. در حالی که معاونت نیروی انسانی ریاست جمهوری اعلام می‌کند این نیروها استخدامی آموزش و پرورش هستند.

۲۹ شهریور؛ پیشخوان روزنامه‌های ورزشی صبح ایران

همشهری‌آنلاین: نگاهی داریم به تیتر یک روزنامه‌های ورزشی صبح ایران: