سه شنبه 8 مهر 1393 | به روز شده: 3 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 21 دی 1387 - 18:34:35 | کد مطلب: 72618 چاپ

آشنایی با موزه و موزه‌داری

فرهنگ و تاریخ > موزه - محمد ملاحسینی:
موزه کلمه‌ای یونانی است که از موزه‌یون (Mouseion) به معنای مجلس فرشتگان الهام گرفته است

به طور کلی موزه به مجموعه‌ای از آثار و اشیایی اتلاق می‌شود که در محل یا عمارتی نگه‌داری و در معرض نمایش گذاشته شوند.

موزه‌ها از معدود مراکز حافظ یادگاران نسل گذشته و در حقیقت فرزندان هنر و تاریخ هستند. هر یک از اشیاء داخل موزه در عین بی زبانی به هزار زبان سخن می‌گویند زیرا اسناد معتبری از هنر، فرهنگ و تاریخ را ارایه می‌دهند.

تاریخ تشکیل اولین موزه در ایران را باید در گنجینه‌های گرانبهایی که باستان شناسان به دست آورده‌اند، جستجو کرد. ایرانیان برای رهایی از آسیب بیگانگان گاهی گنجینه‌های گرانبهایی مانند کلوزر، کلماکره و مجموعه سفالی آبگینه گرگان را درون چاه‌ها و حفره‌ها پنهان می‌کردند.

بیشترین جلوه تاریخ موزه‌داری ایران را در ایجاد موزه ایران باستان باید جستجو کرد. این موزه با 2744 متر زیر بنا به دلیل قدمت اشیا، در زمره یکی از موزه های مادر دنیا محسوب می‌شود که در سال 1316 افتتاح شد. طراحی ساختمان این موزه به عهده آندره گدار فرانسوی بود و شکل ظاهری ساختمان الهام گرفته از طاق کسری انوشیروان ساسانی است.

این موزه در برگیرنده آثار مختلفی از هزاره ششم پیش از میلاد تا دوران مختلف اسلامی است که در دو طبقه به نمایش درآمده است. آثار و اشیاء به نمایش درآمده در موزه، آیینه تمام نمایی از فرهنگ، هنر،آداب و روسوم، ‌باورها و اعتقادات گذشتگان و نیاکان ماست و آن را تنها پل ارتباطی بین گذشته،‌حال و آینده می‌توان به شمار آورد.

موزه را نبایستی مکانی دانست که در آنجا صرفا" آثار تاریخی و باستانی به نمایش درمیآید، بلکه تمامی نمایشکاه‌های هنری، علمی، جانوری، پزشکی، نگارخانه‌ها، کتابخانه‌ها و آرشیوها و بیشتر بناهای تاریخی به نوعی موزه هستند.

هر شیئ و اثر به نمایش گذاشته شده در موزه یا نمایشگاه زبان حالی دارد و با بیننده‌اش ارتباط برقرار می‌کند با تعمق و تفکر می‌توان زبان حال این آثار را دریافت و از دیدگاه‌های مختلف آن را بررسی نمود.

یکی از مهمترین وظایف یک موزه برقرار کردن ارتباط فرهنگی بازدید کننده با شیئ به نمایش درآمده است. در حقیقت باید کوشید تا همان ارتباط و حسی را که بین خالق یک اثر و خود وجود داشته به نوعی دیگر به بازدیدکنندگان منتقل نمود که این امری دور از دسترس نیست.

انواع موزه‌ها:

موزه‌ها را به شکل‌های گوناگون طبقه بندی کرده‌اند، موزه‌های تاریخ و باستان‌شناسی، موزه‌های فضای باز، موزه‌های مردم شناسی، کاخ موزه‌ها، موزه‌های علوم و تاریخی طبیعی، موزه‌های منطقه‌ای (محلی)، موزه‌های سیار (گردشی)، پارک موزه‌ها، موزه‌های سلاح (نظامی)، موزه‌های اندیشمندان (خانه هنرمندان).

موزه تاریخی و باستان شناسی:

  • دید تاریخی دارند و بیانگر سلسله و دوره‌های تاریخی هستند . بیشتر این آثار بر اثر کاوش‌های باستان شناسی به دست آمده‌اند و بیانگر فرهنگ و تمدون گذشته و تلفیق کننده علم، هنر و دانش یک ملت یا یک قوم هستند. چنین موزه هایی مادر نیز نامیده می‌شوند. موزه ملی ایران (ایران باستان)، موزه ملی ورسای در فرانسه و موزه تاریخ در واشینگتن از این نوع هستند.

موزه فضای باز:

  • با ایجاد این نوع موزه‌ها می‌توان به معرفی یافته‌ها و داده‌های مهم باستان شناسی کمک بزرگی نمود. زمان یکه یک کاوش علمی باستان شناسی منجر به نتایج مطلوب و کشف آثار ارزشمند غیر منقول می‌شود و قابل انتقال به موزه‌ها نیست، با فراهم آوردن شرایط و امکانات لازم، مکان مورد نظر را جهت باز دید عموم مهیا می‌نمایند. این امر در اصطلاح به موزه فضای باز مشهور است. از جمله این موزه ها می‌توان به تخت جمشید در شیراز و محوطه تاریخی هگمتانه در همدان اشاره نمود.
    این موزه‌ها در دیگر کشور ها مانند چین، یونان و برخی از کشور های اورپایی نیز معمول است. در استان خراسان محوطه تاریخ بندیان در گز که دارای گچ بری های بسیار زیبایی از دوره ساسانیان است و همچنین محوطه تاریخی شا یاخ نیشابور می توانند مکان مناسبی برای این امر باشند.

موزه‌های مردم شناسی:

  • فرهنگ، آداب و رسوم،‌ اعتقادات، پوشاک و سنن اجتماعی حاکم بر جامعه را نشان می‌دهند. موزه مردم شناسی تهران و حمام گنجعلی خان کرمان از این نوع هستند.

کاخ موزه‌ها:

  • بنا یا اثر تاریخی هستند که از گذشتگان به دست ما رسیده و بیانگر و ضعیت و نحوه زندگی صاحبان آن است. ممکن است در این بنا اشیای تاریخی و نیز آثار هنری از جمله نقاشی روی دیوار،‌گچ کاری و ... وجود داشته باشد. کاخ موزه ها معمولا" در مراکز حکومتی به وجود می‌آیند. هدف از تاسیس این موزه ها به نمایش گذاشتن اثر و بنای تاریخی و نیز عبرت آموزی است. مجموعه کاخ‌های سعد آباد تهران و باغ ملک آباد مشهد از این نوع موزه‌ها هستند.

موزه‌های هنری:

  • انواع هنرهای تجسمی و تزیینی که از زیبایی شناسی بالایی برخوردارند، را به نمایش درمی‌آورند و معمولا" بازدیدکنندگان زیادی نیز دارند. موزه هنرهای زیبا در تهران و موزه هنرهای تزیینی در اصفهان از این نوع هستند.

موزه علوم و تاریخ طبیعی:

  • تجربه‌های علمی بر اساس شواه
    د و وسایل کاری و تاریخی طبیعی که در بر گیرنده گونه های مختلف گیاهی به ویژه جانوان است را به نمایش می گذارند. موزه تاریخی طبیعی اصفهان و موزه علوم و تاریخ طبیعی مشهد از این نوع هستند.

موزه‌های محلی یا منطقه‌ای:

  • بیانگر و نمودار فرهنگ یک منطقه و یا یک محله خاص هستند و صرفا" آثار و اشیای تاریخی همان منطقه را به نمایش می‌گذارند. موزه شوش، تخت جمشید و موزه توس در خراسان ازاین نوع هستند.

موزه‌های سیار:

  • برای پیشبرد سریع اهداف فرهنگی و به دلیل عدم امکانات موجود در مناطق و شهرهای محروم شکل می‌گیرند. این موزه های فرهنگ های گوناگون را در مکان‌های مختلف در معرض دید عموم می‌گذارند. اگر به این نوع موزه ها توجه کافی شود، بسیار تاثیر گذار خواهند بود.

پارک موزه‌ها:

  • به دلیل داشتن ابغاد گوناگون علمی و فرهنگی و جاذبه‌های تفریحی و آموزشی و نیز تفریحی از اهمیت زیاد برخورد دارند، چرا که مسایل زیستی و طبیعی را از نزدیک برای مردم به نمایش می گذارند. ویژگی مهم این موزه ها این است که عموم مردم می توانند از دیدن آنها بهره‌مند شوند. در ایران ایجاد پارک موزه سابقه ندارد ولی در کشورهایی مانند چین و کره شمالی مرسوم است.
    مکان‌های فرهنگی، ملی و تاریخی چون آرامگاه فردوسی در مشهد، آرامگاه عطار و خیام در نیشابور می‌توانند  مکان مناسبی به این منظور باشند.

موزه‌های نظامی:

  • روند تاریخی انواع سلاح‌های نظامی و جنگی را در معرض دید همگان قرارمی‌دهند. این نوع اشیا شامل لباس های نظامی رزمی، اسلحه و دیگر وسایل رزمی نیز هستند.

موزه‌های اندیشمندان (خانه هنرمندان):

  • برای ارج نهادن به هنرمندان، نویسندگان، مخترعان و مفاخر جامعه، معمولا" پس از در گذشتشان در خانه شخصیشان پدید می‌آید و دربرگیرنده وسایل شخصی، وسایل کار و آثار ایشان است. این موزه ها بیشتر د رکشورهای اروپایی مرسوم است.
    خانه شکسپیر نویسنده مشهور انگلیسی و ادیسون مخترع برق در امریکا از این نوع است. در ایران هم خانه بزرگ مرد موسیقی استاد ابوالحسن صبا تبدیل به موزه شده و در برگیرنده تابلوهای نقاشی، تالیفات و اموال شخصی وی است.
در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

ایثارگران بدانند؛ اهداف اصلاح تبصره ۲ ماده ۳۹ قانون جامع(۲)

برابر ماده۱۳۱ قانون آیین‌نامه داخلی مجلس طرح‌های قانونی باید همانند لوایح دارای موضوع و عنوان مشخص و دلایل لزوم تهیه و پیشنهاد آن در مقدمه به وضوح درج شود و همچنین دارای موادی متناسب با اصل موضوع و عنوان طرح نیز باشد.

مصرف فست‌فود و بروز اختلال شناختی در نوجوانان

همشهری آنلاین: پژوهش جدید محققان دانشگاه کارولینای شمالی نشان داد، نوجوانانی که به میزان زیادی فست‌فود مصرف می‌کنند نسبت به همتایان خود در آزمون‌های شناختی امتیاز کمتری کسب می‌کنند.

آشنایی با خواص چای کامبوجا؛ معجزه‌ای شفابخش

همشهری آنلاین: این روزها محبوبیت قارچ کامبوجا در میان دوستداران و طرفداران تغذیه سالم رو به افزایش است اما دلیل افزایش محبوبیت این نوشیدنی شفابخش چیست؟

مشاور غنی: فردا توافقنامه امنیتی با آمریکا و ناتو امضا می‌شود

همشهری آنلاین: یک روز پس از آغاز به کار، دولت افغانستان روز سه‌شنبه توافقنامه امنیتی را با آمریکا امضا می‌کند.

وقتی زور بانک مرکزی به بانک‌ها نمی‌رسد

علیرضا سلطانی: ۱-اعـلام دریـافت کـارمزد از تـراکنـش‌هـای پایـانه‌هـای الکترونیک به چالشی بین واحدهای صنفی و بانک‌ها از یک طرف و بانک مرکزی از طرف دیگر تبدیل شده است.

دولت جدید افغانستان، الگوی جوامع طایفه‌ای

دکتر نوذر شفیعی: انتخابات ریاست‌جمهوری اخیر افغانستان را باید در چارچوب مقطع تاریخی کنونی این کشور تحلیل کرد.

نخستین جابه‌جایی آرام قدرت در افغانستان

محمد کرباسی: ۹۰سال طول کشید تا مردم افغانستان با عبور از میان کودتا، تجاوز نظامی، افراطی‌گری، خون و گلوله بتوانند سرانجام روز گذشته به نخستین مراسم انتقال قدرت دمکراتیک در این کشور برسند.

رونمایی از پانزدهمین جلد فرهنگنامه کودکان و نوجوانان

همشهری‌آنلاین: مراسم رونمایی از جلد پانزدهم «فرهنگنامۀ کودکان و نوجوانان» با حضور توران میرهادی، نوش آفرین انصاری و سایر اعضای شورای کتاب کودک، سه شنبه ۸ مهر در تالار نگین هتل پارسیان آزادی برگزار می‌شود.

آخر مهر؛ کنسرت کیتارو با ارکستری ۳۸ نفره در تهران

همشهری‌آنلاین: ماسانوری تاکاهاشی معروف به کیتارو که برنده یک دوره جایزه گرمی و ۱۵ بارنامزدی این جایزه شده است، روزهای ۲۳ تا ۲۷ مهرماه به همراه ارکستری به رهبری مرتضی‌پور در تهران اجرای برنامه خواهد داشت.

رونمایی از ۴ کتاب تازه در کنار ۱۲۵ اثر در نمایشگاه ملی کتاب دفاع مقدس

همشهری‌آنلاین: انتشارات این مرکز در نمایشگاه ملی کتاب دفاع مقدس با ۱۲۵ اثر حضور دارد. علاوه بر این، مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، در دو بخش عکس و اسناد نمایشگاه نیز شرکت کرده است.

روزانه ۱۰۰ هزار بشکه نفت خام در بورس انرژی عرضه می‌شود

نشست صبحانه کاری وزیر نفت با فعالان بخش خصوصی دیروز حاوی نکات بسیار مهمی بود.

شاخص بورس ۳۱ واحد رشد کرد

شاخص کل بورس تهران در مبادلات ۳۱ واحد افزایش یافت و به ۷۱ هزارو ۶۷۵ واحد رسید.

شرکت‌های بورس ۳۳ هزار میلیارد تومان سود تقسیم کردند

شرکت‌های بورسی در مجامع سال ‌۹۲ خود که تا پایان شهریورماه امسال برگزار کردند، بیش از ۳۲۹ هزار میلیارد ریال از درآمد واقعی خود را میان سهامداران تقسیم کردند.

افزایش تولید بنزین پاک و توزیع گازوئیل کم‌گوگرد

معاون وزیر نفت با تشریح برنامه زمانبندی عرضه بنزین و گازوئیل یورو۴ در ۸کلانشهر کشور از افزایش ظرفیت تولید بنزین اروپایی ایران با اجرای یک طرح جدید در پالایشگاه اصفهان خبر داد و گفت: پس از تهران، کرج، اصفهان و اراک وبه‌زودی هم در مشهد گازوئیل کم گوگرد توزیع می‌شود.

آنتونوف، وزیر را به مجلس می‌برد

پرونده سقوط آنتونوف ۱۴۰ که منجر به کشته‌شدن ۴۰ نفر از هموطنان‌مان شد همچنان در مجلس و قوه قضاییه در حال پیگیری است.

ثبات نسبی در بازار طلا و ارز

بازار طلا و ارز از فضای هیجانی فاصله گرفت تا برخلاف ۲ روز ابتدای هفته، شرایط آرامی را سپری کرده باشد.

متقاضیان، چشم انتظار تکمیل مسکن مهر

‌مسکن مهر که با وعده‌های دولت جدید برای تکمیل قرار بود اقشار کم‌درآمد را صاحبخانه کند، در حال حاضر به معمایی برای چند میلیون چشم انتظار تبدیل شده است.

پاروی بی‌قایق؛ تازه‌ترین‌آلبوم محسن چاووشی منتشر می‌شود

همشهری‌آنلاین: آلبوم پاروی بی قایق با آهنگسازی و صدای محسن چاوشی خواننده بنام موسیقی پاپ ایران، اواسط مهر از سوی تصویر گستر پاسارگاد منتشر و راهی بازار موسیقی کشور خواهد شد.