سه شنبه 11 شهریور 1393 | به روز شده: 16 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 21 دی 1387 - 19:34:35 | کد مطلب: 72618 چاپ

آشنایی با موزه و موزه‌داری

فرهنگ و تاریخ > موزه - محمد ملاحسینی:
موزه کلمه‌ای یونانی است که از موزه‌یون (Mouseion) به معنای مجلس فرشتگان الهام گرفته است

به طور کلی موزه به مجموعه‌ای از آثار و اشیایی اتلاق می‌شود که در محل یا عمارتی نگه‌داری و در معرض نمایش گذاشته شوند.

موزه‌ها از معدود مراکز حافظ یادگاران نسل گذشته و در حقیقت فرزندان هنر و تاریخ هستند. هر یک از اشیاء داخل موزه در عین بی زبانی به هزار زبان سخن می‌گویند زیرا اسناد معتبری از هنر، فرهنگ و تاریخ را ارایه می‌دهند.

تاریخ تشکیل اولین موزه در ایران را باید در گنجینه‌های گرانبهایی که باستان شناسان به دست آورده‌اند، جستجو کرد. ایرانیان برای رهایی از آسیب بیگانگان گاهی گنجینه‌های گرانبهایی مانند کلوزر، کلماکره و مجموعه سفالی آبگینه گرگان را درون چاه‌ها و حفره‌ها پنهان می‌کردند.

دسن

پرونده‌ها:

more  آشنایی با ایکوم (کمیته جهانی موزه‌ها) / آشنایی با روز جهانی موزه‌ها

more  موزه، شاخص توسعه یافتگی / مدیریت موزه‌ها متحول شده است / مرد تمام دوسالانه‌های ایران / رقابت موزه‌ها با فروشگاه‌ها / میراث معنوی، غیر قابل قیمت گذاری / نگینی در میدان بهارستان / حلقه واسط میان رضا عباسی و معین مصور / نوید تغییر در نگرش هنری / عنصر فرهنگ‌ساز؛ تأملی در اهمیت موزه‌ها / شیشه و آتش و خاک /

دسن

بیشترین جلوه تاریخ موزه‌داری ایران را در ایجاد موزه ایران باستان باید جستجو کرد. این موزه با 2744 متر زیر بنا به دلیل قدمت اشیا، در زمره یکی از موزه های مادر دنیا محسوب می‌شود که در سال 1316 افتتاح شد. طراحی ساختمان این موزه به عهده آندره گدار فرانسوی بود و شکل ظاهری ساختمان الهام گرفته از طاق کسری انوشیروان ساسانی است.

این موزه در برگیرنده آثار مختلفی از هزاره ششم پیش از میلاد تا دوران مختلف اسلامی است که در دو طبقه به نمایش درآمده است. آثار و اشیاء به نمایش درآمده در موزه، آیینه تمام نمایی از فرهنگ، هنر،آداب و روسوم، ‌باورها و اعتقادات گذشتگان و نیاکان ماست و آن را تنها پل ارتباطی بین گذشته،‌حال و آینده می‌توان به شمار آورد.

موزه را نبایستی مکانی دانست که در آنجا صرفا" آثار تاریخی و باستانی به نمایش درمیآید، بلکه تمامی نمایشکاه‌های هنری، علمی، جانوری، پزشکی، نگارخانه‌ها، کتابخانه‌ها و آرشیوها و بیشتر بناهای تاریخی به نوعی موزه هستند.

هر شیئ و اثر به نمایش گذاشته شده در موزه یا نمایشگاه زبان حالی دارد و با بیننده‌اش ارتباط برقرار می‌کند با تعمق و تفکر می‌توان زبان حال این آثار را دریافت و از دیدگاه‌های مختلف آن را بررسی نمود.

یکی از مهمترین وظایف یک موزه برقرار کردن ارتباط فرهنگی بازدید کننده با شیئ به نمایش درآمده است. در حقیقت باید کوشید تا همان ارتباط و حسی را که بین خالق یک اثر و خود وجود داشته به نوعی دیگر به بازدیدکنندگان منتقل نمود که این امری دور از دسترس نیست.

انواع موزه‌ها:

موزه‌ها را به شکل‌های گوناگون طبقه بندی کرده‌اند، موزه‌های تاریخ و باستان‌شناسی، موزه‌های فضای باز، موزه‌های مردم شناسی، کاخ موزه‌ها، موزه‌های علوم و تاریخی طبیعی، موزه‌های منطقه‌ای (محلی)، موزه‌های سیار (گردشی)، پارک موزه‌ها، موزه‌های سلاح (نظامی)، موزه‌های اندیشمندان (خانه هنرمندان).

موزه تاریخی و باستان شناسی:

  • دید تاریخی دارند و بیانگر سلسله و دوره‌های تاریخی هستند . بیشتر این آثار بر اثر کاوش‌های باستان شناسی به دست آمده‌اند و بیانگر فرهنگ و تمدون گذشته و تلفیق کننده علم، هنر و دانش یک ملت یا یک قوم هستند. چنین موزه هایی مادر نیز نامیده می‌شوند. موزه ملی ایران (ایران باستان)، موزه ملی ورسای در فرانسه و موزه تاریخ در واشینگتن از این نوع هستند.

موزه فضای باز:

  • با ایجاد این نوع موزه‌ها می‌توان به معرفی یافته‌ها و داده‌های مهم باستان شناسی کمک بزرگی نمود. زمان یکه یک کاوش علمی باستان شناسی منجر به نتایج مطلوب و کشف آثار ارزشمند غیر منقول می‌شود و قابل انتقال به موزه‌ها نیست، با فراهم آوردن شرایط و امکانات لازم، مکان مورد نظر را جهت باز دید عموم مهیا می‌نمایند. این امر در اصطلاح به موزه فضای باز مشهور است. از جمله این موزه ها می‌توان به تخت جمشید در شیراز و محوطه تاریخی هگمتانه در همدان اشاره نمود.
    این موزه‌ها در دیگر کشور ها مانند چین، یونان و برخی از کشور های اورپایی نیز معمول است. در استان خراسان محوطه تاریخ بندیان در گز که دارای گچ بری های بسیار زیبایی از دوره ساسانیان است و همچنین محوطه تاریخی شا یاخ نیشابور می توانند مکان مناسبی برای این امر باشند.

موزه‌های مردم شناسی:

  • فرهنگ، آداب و رسوم،‌ اعتقادات، پوشاک و سنن اجتماعی حاکم بر جامعه را نشان می‌دهند. موزه مردم شناسی تهران و حمام گنجعلی خان کرمان از این نوع هستند.

کاخ موزه‌ها:

  • بنا یا اثر تاریخی هستند که از گذشتگان به دست ما رسیده و بیانگر و ضعیت و نحوه زندگی صاحبان آن است. ممکن است در این بنا اشیای تاریخی و نیز آثار هنری از جمله نقاشی روی دیوار،‌گچ کاری و ... وجود داشته باشد. کاخ موزه ها معمولا" در مراکز حکومتی به وجود می‌آیند. هدف از تاسیس این موزه ها به نمایش گذاشتن اثر و بنای تاریخی و نیز عبرت آموزی است. مجموعه کاخ‌های سعد آباد تهران و باغ ملک آباد مشهد از این نوع موزه‌ها هستند.

موزه‌های هنری:

  • انواع هنرهای تجسمی و تزیینی که از زیبایی شناسی بالایی برخوردارند، را به نمایش درمی‌آورند و معمولا" بازدیدکنندگان زیادی نیز دارند. موزه هنرهای زیبا در تهران و موزه هنرهای تزیینی در اصفهان از این نوع هستند.

موزه علوم و تاریخ طبیعی:

  • تجربه‌های علمی بر اساس شواه
    د و وسایل کاری و تاریخی طبیعی که در بر گیرنده گونه های مختلف گیاهی به ویژه جانوان است را به نمایش می گذارند. موزه تاریخی طبیعی اصفهان و موزه علوم و تاریخ طبیعی مشهد از این نوع هستند.

موزه‌های محلی یا منطقه‌ای:

  • بیانگر و نمودار فرهنگ یک منطقه و یا یک محله خاص هستند و صرفا" آثار و اشیای تاریخی همان منطقه را به نمایش می‌گذارند. موزه شوش، تخت جمشید و موزه توس در خراسان ازاین نوع هستند.

موزه‌های سیار:

  • برای پیشبرد سریع اهداف فرهنگی و به دلیل عدم امکانات موجود در مناطق و شهرهای محروم شکل می‌گیرند. این موزه های فرهنگ های گوناگون را در مکان‌های مختلف در معرض دید عموم می‌گذارند. اگر به این نوع موزه ها توجه کافی شود، بسیار تاثیر گذار خواهند بود.

پارک موزه‌ها:

  • به دلیل داشتن ابغاد گوناگون علمی و فرهنگی و جاذبه‌های تفریحی و آموزشی و نیز تفریحی از اهمیت زیاد برخورد دارند، چرا که مسایل زیستی و طبیعی را از نزدیک برای مردم به نمایش می گذارند. ویژگی مهم این موزه ها این است که عموم مردم می توانند از دیدن آنها بهره‌مند شوند. در ایران ایجاد پارک موزه سابقه ندارد ولی در کشورهایی مانند چین و کره شمالی مرسوم است.
    مکان‌های فرهنگی، ملی و تاریخی چون آرامگاه فردوسی در مشهد، آرامگاه عطار و خیام در نیشابور می‌توانند  مکان مناسبی به این منظور باشند.

موزه‌های نظامی:

  • روند تاریخی انواع سلاح‌های نظامی و جنگی را در معرض دید همگان قرارمی‌دهند. این نوع اشیا شامل لباس های نظامی رزمی، اسلحه و دیگر وسایل رزمی نیز هستند.

موزه‌های اندیشمندان (خانه هنرمندان):

  • برای ارج نهادن به هنرمندان، نویسندگان، مخترعان و مفاخر جامعه، معمولا" پس از در گذشتشان در خانه شخصیشان پدید می‌آید و دربرگیرنده وسایل شخصی، وسایل کار و آثار ایشان است. این موزه ها بیشتر د رکشورهای اروپایی مرسوم است.
    خانه شکسپیر نویسنده مشهور انگلیسی و ادیسون مخترع برق در امریکا از این نوع است. در ایران هم خانه بزرگ مرد موسیقی استاد ابوالحسن صبا تبدیل به موزه شده و در برگیرنده تابلوهای نقاشی، تالیفات و اموال شخصی وی است.
در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

نزول ۴۳۸ واحدی شاخص بورس

شاخص کل بورس تهران در مبادلات ۴۳۸ واحد کاهش یافت و به ۷۲ هزارو ۳۳۹ واحد رسید.

ارزش دادوستدهای ۵ماهه بازارسرمایه به ۲۴ میلیارد دلار رسید

رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار گزارش عملکرد ۵ ماهه بازار سرمایه را ارائه کرد. براساس این آمار در ۵ ماهه نخست امسال ۷۵ هزار میلیارد تومان دارایی در قالب سهام، کالا و اوراق مالی معادل ۲۴میلیار دلار در بازار سرمایه دادوستد شده است.

۴ مرگ عجیب در ۴ حادثه غیر منتظره

در ۴ حادثه جداگانه ۴نفر از شهروندان به دلایل عجیب و نادری جان خود را از دست دادند. یکی از آنها به‌دلیل نیش زنبور جان باخت.

مدیریت استراتژیک فرهنگی در رسانه ها بسیار مهم است

همشهری‌آنلاین: مدرس دانشگاه ارتباطات و بازرس انجمن روابط عمومی کشور گفت: مدیریت و برنامه‌ریزی استراتژیک فرهنگی و تاثیر آن در عرصه‌های ارتباطات، رسانه، روابط عمومی و... بسیار حایز اهمیت است و در شرایط کنونی این نیاز بسیار بیشتر از قبل احساس می‌شود.

جنگنده‌های پایگاه شکاری شهید نوژه در شرایط عملیاتی قرار دارند

همشهری آنلاین: فرمانده پایگاه سوم شکاری شهید نوژه گفت: به برکت خون شهدا هیچ یک از جنگنده‌های شکاری این پایگاه زمین‌گیر نیست و همه در شرایط عملیاتی قرار دارند.

هم زیارت هم سیاحت

سپیده آذرنوش: برای خیلی از مردم شهریورماه آخرین فرصت برای سفر به مشهد پیش از پایان تعطیلات تابستانی است.

با فرهنگ‌های دیگر غریبه نباشیم

من از نوجوانی به کتاب های صادق هدایت بسیار علاقه داشتم و آنها را می خواندم. او در داستان های کوتاهی که می نوشت از فرهنگ مردم که هم شامل تعبیرات و اصطلاحات و کنایات و هم آداب و رسوم می شد، خیلی استفاده می کرد و همین موضوع هم بود که برای من گیرایی داشت. او «اوسانه» راکه همان افسانه است ، در سال ۱۳۱۰ نوشت. این کتاب مجموعه‌ای از ترانه های عامیانه بود. «نیرنگستان» هم که تمام الگوهای رفتاری مردم و باورها و اعتقادات شان را در بر می گرفت اثر دیگری بود که به آن هم علاقه زیادی داشتم.

اعلام جزئیات «بیمه دانش»؛ بیمه حوادث برای دانشجویان اجباری شد

همشهری آنلاین: صندوق رفاه دانشجویان وزارت با اعلام جزئیات «بیمه دانش»، تأکید کرد: پوشش بیمه حوادث برای تمام دانشجویان مراکز آموزش عالی در سال تحصیلی جدید اجباری و پوشش بیمه تکمیلی اختیاری اعلام شد.

صدور ۱.۴ میلیون کارت اهدای عضو در کشور

همشهری آنلاین: رئیس بیمارستان مسیح دانشوری با اشاره به پیشتازی ایران در اهدای عضو بین کشورهای منطقه، از صدور یک میلیون و ۴۰۰ هزار کارت اهدای عضو در کشور خبر داد.

مؤسسات قرآنی کشور شناسنامه‌دار می‌شوند

همشهری آنلاین: مدیرعامل اتحادیه مؤسسات قرآنی و مردمی کشور از صدور شناسنامه جامع با عنوان «آشنایی با اتحادیه مؤسسات قرآنی کشور» در ۶۰۰ صفحه خبر داد و گفت: این اقدام باعث تصمیم‌گیری بهتر در ادغام دو اتحادیه قرآنی می‌شود.

رصد تحرکات دشمن در فراسوی مرزهای کشور/ نتایج تجاوز به آسمان ایران بسیار گزاف و شکننده است

همشهری آنلاین: جانشین فرمانده کل ارتش با بیان اینکه هرگونه فعالیت ها و حرکات دشمن در فراسوی مرزهای کشور توسط رادارهای راهبردی امکان رصد دارد، گفت: نتیجه تجاوز به آسمان ایران بسیار گزاف و شکننده است.

مباحث وایبری در مورد راه‌های افزایش اعتماد مخاطبان به رسانه‌های جمعی مکتوب شد

همشهری‌آنلاین: در پنجاهمین شماره ماهنامه مدیریت ارتباطات (شهریور ۹۳) که بر روی کیوسک‌های مطبوعاتی توزیع شده است، برای نخستین‌بار مباحث یک گروه تخصصی در وایبر به‌صورت کامل چاپ شده است.

اهتزاز پرچم حرم امام رضا (ع) بر فراز گنبد آسمان برج میلاد

همشهری آنلاین: پرچم حرم امام رضا (ع) همزمان با آغاز دهه کرامت و در شب میلاد امام هشتم از سوی خادمان حرم آن حضرت به همراه مراسم ویژه نقاره زنی در بلندترین نقطه پایتخت و بر فراز برج میلاد تهران به اهتزاز درمی آید.

سند اقتصاد مقاومتی دانشگاه‌ها تدوین شد

همشهری آنلاین: رییس دانشگاه فردوسی مشهد گفت از تدوین سند اقتصاد مقاومتی دانشگاه‌های سراسر کشور توسط وزارت علوم، تحقیقات و فناوری خبر داد و گفت: این سند در اجلاس روسای دانشگاه‌ها در مشهد ابلاغ می‌شود.

آزمون‌های دانشگاه پیام‌نور اینترنتی می‌شوند

همشهری آنلاین: معاون آموزشی دانشگاه پیام‌نور از برگزاری آزمون‌های پیام‌نور به شکل آنلاین و بدون نیاز به حضور فیزیکی در دانشگاه در آینده نزدیک خبر داد.