شنبه 29 آذر 1393 | به روز شده: 36 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 28 خرداد 1390 - 13:59:51 | کد مطلب: 137784 چاپ

آشنایی با خانه قوام الدوله - تهران

فرهنگ و تاریخ > میراث‌ ایران - محمد ملاحسینی:
خانه قوام الدوله در تهران خیابان امیرکبیر، حد فاصل چهارراه سرچشمه و سه راه امین حضور، کوچه میرزا محمد وزیر قرار دارد

این بنای زیبا که در سال 1253 قمری در زمان محمدشاه ساخته شد، متعلق به یکی از صاحب منصبان دوره قاجار به نام میرزا محمد قوام الدوله آشتیانی می‌باشد.

این خانه تاریخی از جاذبه‌های شهر تهران است که در سال‌های قبل از انقلاب توسط انجمن آثار ملی خریداری و به سازمان ملی حفاظت آثار باستانی واگذار شد و این سازمان آن را مرمت کرد.

قسمتی از بنا در تعریض کوچه میرزا محمود وزیر از بین‌رفته که به احتمال زیاد متصل‌کننده اندرونی و بیرونی به یکدیگر بوده است‌.

همچنین‌، تبدیل ایوان تابستانی به تالار آینه کاری از دیگر تغییرات بنا است که پس از توسعه ارتباط ایرانیان با کشورهای اروپایی صورت گرفته است‌.

از خصوصیات این بنا باید به نظم و تقارنی اشاره کرد که با آجر و چوب در نمای ساختمان به وجود آمده است‌. وجود 7 دری در این بنا از جمله مهم‌ترین عوامل زیبایی آن محسوب می‌شود. 7 دری جزو عنصرهای معماری ایرانی‌اسلامی است‌. در حیاط بیرونی یک حوض و چند باغچه تعبیه شده است.

قرینه این حیاط نیز حیاط دیگری است که حیاط اندرونی محسوب می‌شود و دارای باغچه و حوض است‌. این دو حیاط با چند راهرو به هم‌دیگر مرتبط می‌شوند. از ویژگی‌های دیگر وجود دو بادگیر و یک شیروانی در بام بنا است که انسان را برای رفتن به طبقات بالا بر می‌انگیزد. این دو بادگیر قرینه هم هستند.

در این بنا نمای بادگیر از آجر تهیه شده است و تزیینات قسمت فوقانی هر شیار دارای ارسی و آینه است که این عامل هماهنگی کامل بین تزیینات نقاط مختلف بنا را نشان می‌دهد. این هماهنگی در کار معماری و هنر ایران از بزرگ‌ترین تا ظریف‌ترین عناصر را شامل می‌شود.

ورود به قسمت داخل بنا از حیاط بیرونی و درونی و از طریق دو راه پله انجام می‌شود. طبقه‌اول متشکل از 2 تالار بزرگ به نام‌های آینه و تبنی یا سفره‌خانه و 2 راهرو و 3 اتاق کوچک است‌. طبقه دوم نیز متشکل از 2 راهرو و 6 اتاق است که یک راهرو و 3 اتاق در ضلع غربی و یک راهرو و 3 اتاق دیگر در ضلع شرقی بنا شده است‌. زیر زمین ساختمان در قسمت زیرین تالار آینه و تبنی قرار گرفته که تنها از حیاط اندرونی می‌توان به آن وارد شد.

اتاق یا تالار آینه این مجموعه که در طبقه هم‌کف و در قسمت شمالی خانه قرار دارد و از دیگر اتاق‌های جانبی بزرگ‌تر است‌، مخصوص پذیرایی از میهمانان و سیاست‌مداران وقت بوده است‌، و از بخش اندرونی خانه مجزا است‌. تزیینات این تالار به دلیل رفت و آمد رجال کشورهای غربی‌، از الگوهای غربی پیروی کرده‌است‌. تصاویر زنان فرنگی به‌صورت کارت پستال در میان آینه‌کاری‌ها و موتیف‌های گچ‌بری نشان‌دهنده این مطلب است.

در این اتاق سه ارسی‌، 7 پنجره ارسی‌، 3 در چوبی و 4 طاقچه وجود دارد. ارسی‌های اتاق دارای گره‌های کنده‌کاری شده و تزیینات چوبی ظریف و شیشه‌های رنگی است که روی آن‌ها توسط هنرمندان نقاشی شده‌است‌.

تالار دیگر بنا تالار تبنی یا سفره‌خانه است که در ضلع جنوبی واقع است و به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص و آفتاب‌گیر بودن آن‌، به زمستان‌نشین موسوم است‌. در قسمت شمالی تالار تبنی یک فرو رفتگی وجود دارد که شاه‌نشین اتاق محسوب می‌شود.

در تالار آینه و تالار سفره‌خانه‌، 7 ارسی جنوبی و 7 ارسی شمالی به صورت پنجره هستند و 3 ارسی میان تالار به صورت در کاربرد دارند.

در طبقه اول و دوم‌، در دو طرف تالار آینه و سفره‌خانه در طرف شمال دو اتاق و یک دهلیز قرار دارد. اتاق‌های جانبی واقع در طبقه هم‌کف‌، در ضلع شمالی کوچک‌تر از اتاق‌های مشابه در طبقه فوقانی است.

اتاق‌ها دارای درهایی به عرض ۶۰ سانتی‌متر است که یکی از این درها به راهرو و دیگری به دهلیز میان دو اتاق باز می‌شود. این دهلیز تنها وسیله ارتباطی بین دو اتاق شمالی و جنوبی محسوب می‌شود.

مجموع اتاق‌ها در کل ساختمان 8 عدد و 4 دهلیز است که همگی تنها به راهروهای کنار خود راه دارند. تزیینات این اتاق‌ها به طور کامل مشابه یک‌دیگر و همه اتاق‌ها دارای پنجره‌های ارسی هستند.

دیوارها دارای گچ‌بری و نقاشی از گیاهان تزیینی و اسلیمی است. بیش‌تر قسمت‌های این اتاق را فرورفتگی‌هایی در دیوار تشکیل داده است که به مانند طاقچه عمل می‌کنند.

وقتی این ساختمان تحت نظر سازمان حفاظت آثار باستانی درآمد، چند اتاق‌، آشپزخانه و سرویس‌های بهداشتی در ضلع شرقی حیاط بیرونی به آن‌ها افزوده شد که البته قسمت نوساز با بافت قدیمی خانه‌، از قبیل در و پنجره‌، تزیینات شومینه و گچ‌بری و نمای خارجی به طورکلی مطابقت می‌کند، به طوری‌که تشخیص آن دشوار است.

خانه قوام الدوله در سال 1377 با شماره 2024 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

۸ نوع گرسنگی را بشناسید

همشهری آنلاین: گرسنگی احساسی است که معمولا به طور ناگهانی و به همراه ولع خوردن بروز می‌کند و البته انواع و اقسام مختلفی دارد.

وارد هر مجلسی شدم متاع آن همراهم بود

امیر حسین صالحی: صفا و سادگی صدایش حتی پشت تلفن هم مشخص است. وقتی خودم را معرفی می‌کنم به گرمی از مصاحبه استقبال می‌کند و قرار را برای فردای تماس می‌گذارد.

۲۹ آذر؛ مهم‌ترین خبر روزنامه‌های ورزشی صبح ایران

همشهری‌آنلاین: تیتر یک روزنامه‌های ورزشی صبح ایران به صحبت‌های کی‌روش،کفاشیان و آزمون پرداخته‌اند:

۲۹ آذر؛ خبر اول روزنامه‌های صبح ایران

همشهری‌آنلاین: تیتر یک روزنامه‌های صبح ایران به صحبت‌های پوتین درباره نزدیک بودن توافق نهایی هسته‌ای، اظهار نظر نخست‌وزیر پیشین روسیه درباره وضعیت پوتین، نگاه انتقادی وطن‌امروز به نظر حامیان دولت درباره پرونده هسته‌ای و یکی دانستن آن با ارزوهای اوباما و نتانیاهو،تغییر وضعیت قیمت مسکن و سقوط آن در صورت افشا شدن آمار خانه‌های خالی،برنامه‌های دولت برای کنترل قیمت ارز،تلاش وزیر صنعت برای جداسازی خودروسازی از مونتاژ و آمادگی ارتش برای انجام بزرگ‌ترین رزمایش اختصاص دارد:

اعلام زمان برگزاری چهلمین روز درگذشت مرتضی پاشایی

همشهری‌آنلاین: خانواده مرحوم «مرتضی پاشایی»، زمان و محل برگزاری مراسم چهلمین روز درگذشت این خواننده بنام پاپ را اعلام کردند.

ردیابی داروهای گران قیمت برای پیشگیری از سودجویی

مدیرعامل سازمان بیمه سلامت ایرانیان از اجرای طرح ردیابی داروهای گران قیمت برای بیماری‌های صعب العلاج خبر داد.

دیدار وزیر بهداشت با مراجع عظام قم

‌وزیر بهداشت که روزهای پایانی هفته گذشته به شهر مقدس قم سفر کرد، در دیدار با مراجع عظام تقلید ضمن تشریح برنامه‌های انجام شده، از دیدگاه‌های آنان در حوزه سلامت، بهره‌مند شد.

خرسی بدون خواب زمستانی

خرس سیاه با نام علمیUrsus thibetanusجثه‌ای کوچک‌تر از خرس قهوه‌ای دارد.

انـرژی‌خـوارها

همشهری آنلاین: در میان افراد جامعه خون‌آشام‌ها، ادعا‌های عجیب بسیار متنوعی در مورد علت این پدیده ادعایی مطرح است. از دید استیوسون، روان آشامی، یک «وضعیت روحی» است که یا در اثر نبود معنویت در فرد ایجاد می‌شود یا در اثر تخریب کالبدهای روانی او.

خط الراس

همشهری‌آنلاین: دوربین را بدون دستکشِ پَر گرفته ‌بودم سمت بچه‌ها. دکمه‌ی‌ قرمز را می‌دیدم که روشن است و دارد ریکورد می‌کند. اما الان هیچی از آن لحظه نیست.

پاک کردن حافظه با نور

همشهری‌آنلاین: محققان موفق شدندبااستفاده‌ازفلش های‌نوری به موش‌ها شوک دهند‌وحافظه‌آنها‌رادستکاری وپاک کنند.

نذرمادرم

همشهری‌آنلاین: پرچم‌های سیاه و سبز، نذری‌های مادرم، اشک و زنجیرزدن در مسجد محله و... همه‌ی این‌ها کنار هم فضای دلنشینی را به وجود می‌آورد که من آن را دوست دارم.

تاجری کوچک ، گردشگری حرفه‌ای

همشهری‌آنلاین: ‌پسر مردی که فوتبال در سراسر دنیا به نامش احترام می‌گذارد، در میان سکوت رسانه‌ای به تهران آمد تا به گفته خودش به گردشگری و ایرانگردی بپردازد.

پهلوان سمیرا

همشهری‌آنلاین: پهلوان سمیرا کاظمی‌فرد اما همه‌ این تصاویر را به هم می‌ریزد. او از دور مثل خیلی از ماهاست، حتی شاید قدش کمی کوتاه‌تر باشد. البته حرف زدن و تکیه‌کلام‌هایش را از پهلوان‌ها به ارث برده است.

کی رفته‌ای ز دل که تمنا کنم تو را

محمد مهدی تندگویان: قرار است از چه بنویسم مگر تو غایب بوده‌ای که نبودنت را نامه‌ای کنم از سر مهر؟ تو که حاضرترین غایبی! در لحظه‌لحظه‌هایی که تجربه می‌کنم گاهی گم می‌کنم که این تویی یا من؟ که تو در من نفس می‌کشی! ای گسترده شده به جان و روح من. صبح که از پشت پنجره کوه‌ها را نگاه می‌کنم از آنها می‌پرسم در مقابل استواری تو حرفی برای گفتن دارند؟ نه! آنها هم سکوت کرده‌اند.

روند رو به رشد قیمت سکه در بازار معاملات آتی

همزمان با افزایش قیمت دلار و سکه، قیمت هر سکه براساس بازار معاملات قرارداد‌های آتی در بورس کالا به مرز یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان رسید، تحلیل هشدار برانگیز کارشناسان بر این محور استوار است که علت این موضوع پیش‌بینی افزایش قیمت دلار در آینده است.

رفع ابهام درباره یک نگرانی شایع زنانه

بیشتر کیست‌ها هیچ نشانه‌ای ندارند و خانمی که کیست دارد ممکن است تا چکاپ بعدی خود نزد متخصص زنان متوجه وجود کیست در بدنش نشود. در اصل کیست تا خیلی بزرگ یا پاره نشود یا نچرخد، هیچ علامتی را نشان نمی‌دهد.

معمار حباب نمی‌سازد

همشهری‌آنلاین: ریخ شاهد آرزوهای پادشاهانی بوده که در هوس داشتن باغ‌های معلق ارم و بهشت شداد بناهایی ساخته‌اند و هنر معماری توانسته آرزوها و توهماتی اینچنین را به عالم واقع بکشاند.