شنبه 4 مرداد 1393 | به روز شده: چند لحظه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 28 خرداد 1390 - 14:59:51 | کد مطلب: 137784 چاپ

آشنایی با خانه قوام الدوله - تهران

فرهنگ و تاریخ > میراث‌ ایران - محمد ملاحسینی:
خانه قوام الدوله در تهران خیابان امیرکبیر، حد فاصل چهارراه سرچشمه و سه راه امین حضور، کوچه میرزا محمد وزیر قرار دارد

این بنای زیبا که در سال 1253 قمری در زمان محمدشاه ساخته شد، متعلق به یکی از صاحب منصبان دوره قاجار به نام میرزا محمد قوام الدوله آشتیانی می‌باشد.

این خانه تاریخی از جاذبه‌های شهر تهران است که در سال‌های قبل از انقلاب توسط انجمن آثار ملی خریداری و به سازمان ملی حفاظت آثار باستانی واگذار شد و این سازمان آن را مرمت کرد.

قسمتی از بنا در تعریض کوچه میرزا محمود وزیر از بین‌رفته که به احتمال زیاد متصل‌کننده اندرونی و بیرونی به یکدیگر بوده است‌.

همچنین‌، تبدیل ایوان تابستانی به تالار آینه کاری از دیگر تغییرات بنا است که پس از توسعه ارتباط ایرانیان با کشورهای اروپایی صورت گرفته است‌.

از خصوصیات این بنا باید به نظم و تقارنی اشاره کرد که با آجر و چوب در نمای ساختمان به وجود آمده است‌. وجود 7 دری در این بنا از جمله مهم‌ترین عوامل زیبایی آن محسوب می‌شود. 7 دری جزو عنصرهای معماری ایرانی‌اسلامی است‌. در حیاط بیرونی یک حوض و چند باغچه تعبیه شده است.

قرینه این حیاط نیز حیاط دیگری است که حیاط اندرونی محسوب می‌شود و دارای باغچه و حوض است‌. این دو حیاط با چند راهرو به هم‌دیگر مرتبط می‌شوند. از ویژگی‌های دیگر وجود دو بادگیر و یک شیروانی در بام بنا است که انسان را برای رفتن به طبقات بالا بر می‌انگیزد. این دو بادگیر قرینه هم هستند.

در این بنا نمای بادگیر از آجر تهیه شده است و تزیینات قسمت فوقانی هر شیار دارای ارسی و آینه است که این عامل هماهنگی کامل بین تزیینات نقاط مختلف بنا را نشان می‌دهد. این هماهنگی در کار معماری و هنر ایران از بزرگ‌ترین تا ظریف‌ترین عناصر را شامل می‌شود.

ورود به قسمت داخل بنا از حیاط بیرونی و درونی و از طریق دو راه پله انجام می‌شود. طبقه‌اول متشکل از 2 تالار بزرگ به نام‌های آینه و تبنی یا سفره‌خانه و 2 راهرو و 3 اتاق کوچک است‌. طبقه دوم نیز متشکل از 2 راهرو و 6 اتاق است که یک راهرو و 3 اتاق در ضلع غربی و یک راهرو و 3 اتاق دیگر در ضلع شرقی بنا شده است‌. زیر زمین ساختمان در قسمت زیرین تالار آینه و تبنی قرار گرفته که تنها از حیاط اندرونی می‌توان به آن وارد شد.

اتاق یا تالار آینه این مجموعه که در طبقه هم‌کف و در قسمت شمالی خانه قرار دارد و از دیگر اتاق‌های جانبی بزرگ‌تر است‌، مخصوص پذیرایی از میهمانان و سیاست‌مداران وقت بوده است‌، و از بخش اندرونی خانه مجزا است‌. تزیینات این تالار به دلیل رفت و آمد رجال کشورهای غربی‌، از الگوهای غربی پیروی کرده‌است‌. تصاویر زنان فرنگی به‌صورت کارت پستال در میان آینه‌کاری‌ها و موتیف‌های گچ‌بری نشان‌دهنده این مطلب است.

در این اتاق سه ارسی‌، 7 پنجره ارسی‌، 3 در چوبی و 4 طاقچه وجود دارد. ارسی‌های اتاق دارای گره‌های کنده‌کاری شده و تزیینات چوبی ظریف و شیشه‌های رنگی است که روی آن‌ها توسط هنرمندان نقاشی شده‌است‌.

تالار دیگر بنا تالار تبنی یا سفره‌خانه است که در ضلع جنوبی واقع است و به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص و آفتاب‌گیر بودن آن‌، به زمستان‌نشین موسوم است‌. در قسمت شمالی تالار تبنی یک فرو رفتگی وجود دارد که شاه‌نشین اتاق محسوب می‌شود.

در تالار آینه و تالار سفره‌خانه‌، 7 ارسی جنوبی و 7 ارسی شمالی به صورت پنجره هستند و 3 ارسی میان تالار به صورت در کاربرد دارند.

در طبقه اول و دوم‌، در دو طرف تالار آینه و سفره‌خانه در طرف شمال دو اتاق و یک دهلیز قرار دارد. اتاق‌های جانبی واقع در طبقه هم‌کف‌، در ضلع شمالی کوچک‌تر از اتاق‌های مشابه در طبقه فوقانی است.

اتاق‌ها دارای درهایی به عرض ۶۰ سانتی‌متر است که یکی از این درها به راهرو و دیگری به دهلیز میان دو اتاق باز می‌شود. این دهلیز تنها وسیله ارتباطی بین دو اتاق شمالی و جنوبی محسوب می‌شود.

مجموع اتاق‌ها در کل ساختمان 8 عدد و 4 دهلیز است که همگی تنها به راهروهای کنار خود راه دارند. تزیینات این اتاق‌ها به طور کامل مشابه یک‌دیگر و همه اتاق‌ها دارای پنجره‌های ارسی هستند.

دیوارها دارای گچ‌بری و نقاشی از گیاهان تزیینی و اسلیمی است. بیش‌تر قسمت‌های این اتاق را فرورفتگی‌هایی در دیوار تشکیل داده است که به مانند طاقچه عمل می‌کنند.

وقتی این ساختمان تحت نظر سازمان حفاظت آثار باستانی درآمد، چند اتاق‌، آشپزخانه و سرویس‌های بهداشتی در ضلع شرقی حیاط بیرونی به آن‌ها افزوده شد که البته قسمت نوساز با بافت قدیمی خانه‌، از قبیل در و پنجره‌، تزیینات شومینه و گچ‌بری و نمای خارجی به طورکلی مطابقت می‌کند، به طوری‌که تشخیص آن دشوار است.

خانه قوام الدوله در سال 1377 با شماره 2024 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

خودروهایی‌که روی کاغذ با کیفیت هستند

علی ابراهیمی: جایگاه خودروهای بی‌کیفیت داخلی در غیاب معدود خودروهای با‌کیفیت مونتاژ داخل در حالی روزبه‌روز ارتقا می‌یابد که این خودروها در تلفات جاده‌ای سهم بالایی دارند.

خودکفایی در تولید گازوئیل و افزایش تولید گاز

قطع واردات گازوئیل که به تازگی اعلام شد، خبر از خودکفایی در تولید این محصول استراتژیک داشت که وزیر نفت نیز آن را مورد تأیید قرار داد.

ناگفته‌های قاتل خلبان تهرانی و همسرش در دادگاه

مردی که متهم است در جنایتی هولناک خلبان باسابقه ایران‌ایر و همسرش را در آپارتمان‌شان به قتل رسانده، در جلسه محاکمه جزئیات این جنایت را شرح داد.

زیباسازی با تخلف و عوارض!

فتانه انفرادی: چندسالی است که به هر دلیل، اقبال برخی از مردم، به فرایندهای جوان‌سازی‌ و زیبا‌سازی‌ پوست مانند بوتاکس، ژل، پیوند مو و لیزر زیادشده و به همین دلیل پای افراد سودجو هم به این حوزه باز شده تا جایی که بسیاری از افراد غیرمتخصص، با تبلیغات گمراه‌کننده، درانجام بسیاری از فرایندهای تخصصی زیباسازی دخالت می‌کنند بنابراین وقتی ‌مدیرکل نظارت سازمان نظام‌پزشکی می‌گوید۶۰درصد از تخلفات رسیده به سازمان نظام پزشکی مربوط به خدمات زیبایی است، نباید تعجب کرد.

آیت الله عطاردی دارفانی را وداع گفت؛ گزارش مراسم تشییع پیکر استاد اخلاق

همشهری‌آنلاین: پیکر مطهر آیت‌الله عزیزالله عطاردی استاد اخلاق و پژوهشگر برجسته دینی که سوم مرداد ماه در سن ۸۶ سالگی دار فانی را وداع گفت در میان خیل مردم روزه دار تشییع شد.

رازی در پیدایش صهیونیسم: ماجرای دریفوس

همشهری‌آنلاین - سید نادر نوربخش*: در تاریخ نمونه‌های بسیاری وجود دارد که یک واقعه مورد بهره‌برداری سیاسی افراد و جریان‌هایی قرار گرفته که هیچ ارتباط و نقشی در آن نداشته‌اند، از جمله ماجرایی که در پایان قرن نوزدهم دقیقا ۱۲۰ سال پیش در فرانسه رخ داد و به قضیه دریفوس مشهور شد.

بورس نفت درآستانه شکست

معمای نفت قابل حل نیست، با وجود آغاز به‌کار بورس نفت از فروردین، به‌دلیل ایجاد رانت به‌دلیل قیمت‌گذاری ناعادلانه از سوی شرکت ملی نفت و همچنین تعیین قیمت‌های انحصاری، بورس نفت در آستانه شکست است.

شاخص بورس ۱.۳ واحد افت کرد

شاخص کل بورس تهران در مبادلات با ۱.۳ واحد کاهش به ۷۴ هزارو ۸۴۰ واحد رسید.

پایان فصل پرحاشیه مجامع بورس تهران

فصل مجامع بورس هفته گذشته به پایان رسید اما به‌نظر می‌رسد طبق روال هرسال حاشیه‌های مجامع ماه‌ها بر سر تالارهای بورس سنگینی کند.

آغاز انتخاب رشته آزمون ارشد پزشکی

همشهری آنلاین: داوطلبان آزمون کارشناسی ارشد پزشکی از امروز چهارم مرداد به مدت ۳ روز تا ششم مرداد فرصت دارند نسبت به انتخاب رشته خود اقدام کنند.