یکشنبه 5 بهمن 1393 | به روز شده: 37 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 28 خرداد 1390 - 13:59:51 | کد مطلب: 137784 چاپ

آشنایی با خانه قوام الدوله - تهران

فرهنگ و تاریخ > میراث‌ ایران - محمد ملاحسینی:
خانه قوام الدوله در تهران خیابان امیرکبیر، حد فاصل چهارراه سرچشمه و سه راه امین حضور، کوچه میرزا محمد وزیر قرار دارد

این بنای زیبا که در سال 1253 قمری در زمان محمدشاه ساخته شد، متعلق به یکی از صاحب منصبان دوره قاجار به نام میرزا محمد قوام الدوله آشتیانی می‌باشد.

این خانه تاریخی از جاذبه‌های شهر تهران است که در سال‌های قبل از انقلاب توسط انجمن آثار ملی خریداری و به سازمان ملی حفاظت آثار باستانی واگذار شد و این سازمان آن را مرمت کرد.

قسمتی از بنا در تعریض کوچه میرزا محمود وزیر از بین‌رفته که به احتمال زیاد متصل‌کننده اندرونی و بیرونی به یکدیگر بوده است‌.

همچنین‌، تبدیل ایوان تابستانی به تالار آینه کاری از دیگر تغییرات بنا است که پس از توسعه ارتباط ایرانیان با کشورهای اروپایی صورت گرفته است‌.

از خصوصیات این بنا باید به نظم و تقارنی اشاره کرد که با آجر و چوب در نمای ساختمان به وجود آمده است‌. وجود 7 دری در این بنا از جمله مهم‌ترین عوامل زیبایی آن محسوب می‌شود. 7 دری جزو عنصرهای معماری ایرانی‌اسلامی است‌. در حیاط بیرونی یک حوض و چند باغچه تعبیه شده است.

قرینه این حیاط نیز حیاط دیگری است که حیاط اندرونی محسوب می‌شود و دارای باغچه و حوض است‌. این دو حیاط با چند راهرو به هم‌دیگر مرتبط می‌شوند. از ویژگی‌های دیگر وجود دو بادگیر و یک شیروانی در بام بنا است که انسان را برای رفتن به طبقات بالا بر می‌انگیزد. این دو بادگیر قرینه هم هستند.

در این بنا نمای بادگیر از آجر تهیه شده است و تزیینات قسمت فوقانی هر شیار دارای ارسی و آینه است که این عامل هماهنگی کامل بین تزیینات نقاط مختلف بنا را نشان می‌دهد. این هماهنگی در کار معماری و هنر ایران از بزرگ‌ترین تا ظریف‌ترین عناصر را شامل می‌شود.

ورود به قسمت داخل بنا از حیاط بیرونی و درونی و از طریق دو راه پله انجام می‌شود. طبقه‌اول متشکل از 2 تالار بزرگ به نام‌های آینه و تبنی یا سفره‌خانه و 2 راهرو و 3 اتاق کوچک است‌. طبقه دوم نیز متشکل از 2 راهرو و 6 اتاق است که یک راهرو و 3 اتاق در ضلع غربی و یک راهرو و 3 اتاق دیگر در ضلع شرقی بنا شده است‌. زیر زمین ساختمان در قسمت زیرین تالار آینه و تبنی قرار گرفته که تنها از حیاط اندرونی می‌توان به آن وارد شد.

اتاق یا تالار آینه این مجموعه که در طبقه هم‌کف و در قسمت شمالی خانه قرار دارد و از دیگر اتاق‌های جانبی بزرگ‌تر است‌، مخصوص پذیرایی از میهمانان و سیاست‌مداران وقت بوده است‌، و از بخش اندرونی خانه مجزا است‌. تزیینات این تالار به دلیل رفت و آمد رجال کشورهای غربی‌، از الگوهای غربی پیروی کرده‌است‌. تصاویر زنان فرنگی به‌صورت کارت پستال در میان آینه‌کاری‌ها و موتیف‌های گچ‌بری نشان‌دهنده این مطلب است.

در این اتاق سه ارسی‌، 7 پنجره ارسی‌، 3 در چوبی و 4 طاقچه وجود دارد. ارسی‌های اتاق دارای گره‌های کنده‌کاری شده و تزیینات چوبی ظریف و شیشه‌های رنگی است که روی آن‌ها توسط هنرمندان نقاشی شده‌است‌.

تالار دیگر بنا تالار تبنی یا سفره‌خانه است که در ضلع جنوبی واقع است و به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص و آفتاب‌گیر بودن آن‌، به زمستان‌نشین موسوم است‌. در قسمت شمالی تالار تبنی یک فرو رفتگی وجود دارد که شاه‌نشین اتاق محسوب می‌شود.

در تالار آینه و تالار سفره‌خانه‌، 7 ارسی جنوبی و 7 ارسی شمالی به صورت پنجره هستند و 3 ارسی میان تالار به صورت در کاربرد دارند.

در طبقه اول و دوم‌، در دو طرف تالار آینه و سفره‌خانه در طرف شمال دو اتاق و یک دهلیز قرار دارد. اتاق‌های جانبی واقع در طبقه هم‌کف‌، در ضلع شمالی کوچک‌تر از اتاق‌های مشابه در طبقه فوقانی است.

اتاق‌ها دارای درهایی به عرض ۶۰ سانتی‌متر است که یکی از این درها به راهرو و دیگری به دهلیز میان دو اتاق باز می‌شود. این دهلیز تنها وسیله ارتباطی بین دو اتاق شمالی و جنوبی محسوب می‌شود.

مجموع اتاق‌ها در کل ساختمان 8 عدد و 4 دهلیز است که همگی تنها به راهروهای کنار خود راه دارند. تزیینات این اتاق‌ها به طور کامل مشابه یک‌دیگر و همه اتاق‌ها دارای پنجره‌های ارسی هستند.

دیوارها دارای گچ‌بری و نقاشی از گیاهان تزیینی و اسلیمی است. بیش‌تر قسمت‌های این اتاق را فرورفتگی‌هایی در دیوار تشکیل داده است که به مانند طاقچه عمل می‌کنند.

وقتی این ساختمان تحت نظر سازمان حفاظت آثار باستانی درآمد، چند اتاق‌، آشپزخانه و سرویس‌های بهداشتی در ضلع شرقی حیاط بیرونی به آن‌ها افزوده شد که البته قسمت نوساز با بافت قدیمی خانه‌، از قبیل در و پنجره‌، تزیینات شومینه و گچ‌بری و نمای خارجی به طورکلی مطابقت می‌کند، به طوری‌که تشخیص آن دشوار است.

خانه قوام الدوله در سال 1377 با شماره 2024 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

مبتلایان به ام اس این غذاها را نخورند

همشهری آنلاین: رییس انجمن حمایت از بیماران ام . اس استان همدان بر اهمیت و نقش تغذیه در حفظ سلامتی بیماران مبتلا به ام . اس تاکید کرد.

بیش از دو هزار غارپیما اقدام به پاکسازی غارها کردند

همشهری آنلاین: مدیرعامل انجمن غارنوردی و غارشناسی ایرانیان گفت: امسال ۲ هزار و ۲۰۰ غارپیما در سراسر کشور اقدام به پاکسازی غارهای استان خود از زباله کردند.

۷ هشدار برای تغییر برنامه غذایی‌تان

همشهری آنلاین: اجداد ما دقت بیشتری روی تغذیه‌ی سالم و ناسالم داشتند.

چند توصیه برای مصرف قهوه

همشهری آنلاین: هرچند قهوه در کاهش علائم افسردگی و خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ و بیماری‌ کبدی موثر است اما اعتیاد به مصرف روزانه آن می‌تواند مضر باشد.

از حلبچه تا هیروشیما

بعضی مکان‌ها، زمان‌ها، افراد، اشیا و چیزهای بسیار دیگر، خواسته و ناخواسته مشترکاتی دارند؛ مادری که فرزند از دست داده، شوهری که به داغ نشسته و فرزندی که یتیم شده هرکجای عالم که باشند درد مشترکی دارند.

قهرمانان جام پیشکسوتان اسکواش مشخص شدند

همشهری آنلاین: مسابقات اسکواش جام پیشکسوتان در تهران به همت کمیته پیشکسوتان فدراسیون برگزار شد و نفرات برتر این رقابت‌ها مشخص شدند.

میزبان جشن جهانی نوروز هنوز مشخص نیست

میزبان این دوره از جشن جهانی نوروز که هر سال در یکی از کشورهای عضو پرونده ثبت جهانی نوروز برگزار می‌شود هنوز مشخص نشده است.

درختانی برای فردا

اسدالله افلاکی: مدیرکل دفتر ترویج و مشارکت‌های مردمی سازمان جنگل‌ها، مراتع و‌ آبخیزداری با تأکید براهمیت جلب مشارکت مردم در حفظ منابع طبیعی می‌گوید: امسال ۶میلیارد و ۱۷۵میلیون تومان اعتبار به بخش ترویج و مشارکت‌های مردمی سازمان جنگل‌ها و مراتع اختصاص یافته که این میزان حدود دوبرابر اعتبار سال گذشته است.

آغاز انتخابات پارلمانی در یونان

همشهری‌آنلاین: انتخابات پارلمانی یونان امروز یکشنبه ۵ بهمن از ساعت هفت به وقت محلی آغاز شد.

پایان مرحله مقدماتی لیگ برتر واترپولو با صدرنشینی دانشگاه آزاد

همشهری آنلاین: مرحله مقدماتی بیست و چهارمین دوره مسابقات لیگ برتر واترپولوی کشور (جام خلیج فارس) با صدرنشینی تیم دانشگاه آزاد اسلامی به پایان رسید.

مسابقات دوی صحرانوردی کشور با قهرمانی فارس و صیادی به پایان رسید

همشهری آنلاین: مسابقه دوصحرانوردی قهرمانی مردان کشور با قهرمانی تیم فارس در استان خراسان رضوی و صیادی در بخش انفرادی به پایان رسید.

سعید داداش‌پور به مدال نقره دست یافت

همشهری آنلاین: سعید داداش‌پور، آزادکار وزن ۷۰ کیلوگرم کشورمان صاحب مدال نقره رقابت‌های بین‌المللی کشتی آزاد جام ایوان یارگین روسیه شد.

تحمیل هزینه ۱۷ هزار میلیارد تومانی ناشی از تصادفات به کشور

سالانه حدود ۱۷ هزار میلیارد تومان به‌طور مستقیم خسارت ناشی از تصادفات ترافیکی به کشور تحمیل می‌شود.

انتخابات شورایاری‌ها به هیچ وجه سیاسی نیست

به گفته نایب‌رئیس شورای شهر تهران به‌رغم مشکل آفرینی برخی افراد اما ثبت نام داوطلبان شرکت در انتخابات شورایاری‌ها از دوم بهمن‌ماه آغاز شده و انتخابات نیز در تاریخ اعلام شده یعنی هشتم اسفندماه برگزار خواهد شد.

شرق اوکراین زیر گلوله‌ها

همشهری آنلاین: در جریان گلوله باران در حومه شهر بندی ماریوپل واقع در شرق اوکراین ظاهرا تعداد بسیاری غیرنظامی کشته شده‌اند.

شاخص‌سازی‌ ۶ سهامدار بزرگ در روز شنبه

منحنی شاخص کل بورس تهران شنبه و تا دقایق پایانی مبادلات نزولی ترسیم شده بود، اما یکباره ۶ سهامدار بزرگ با معامله ۹ میلیون سهم هلدینگ پتروشیمی فارس موجبات ثابت ماندن رقم شاخص را در محدوده مرز ۶۵هزار واحد فراهم آوردند.

مهاجرت ۱۲ هزارمیلیارد تومان سرمایه از بورس به پارکینگ پول

با شتاب‌گرفتن نزول بورس، روند مهاجرت نقدینگی به پارکینگ پول هم شدت گرفته است.

یک قورمه‌سبزی خوب!

همشهری آنلاین: دکتر حسن نمکدوست استاد ارتباطات و مدیر مرکز آموزش موسسه همشهری‌از دردسرهای تولید یک مجله جوانانه می‌گوید