شنبه 29 فروردین 1394 | به روز شده: 27 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 28 خرداد 1390 - 14:59:51 | کد مطلب: 137784 چاپ

آشنایی با خانه قوام الدوله - تهران

فرهنگ و تاریخ > میراث‌ ایران - محمد ملاحسینی:
خانه قوام الدوله در تهران خیابان امیرکبیر، حد فاصل چهارراه سرچشمه و سه راه امین حضور، کوچه میرزا محمد وزیر قرار دارد

این بنای زیبا که در سال 1253 قمری در زمان محمدشاه ساخته شد، متعلق به یکی از صاحب منصبان دوره قاجار به نام میرزا محمد قوام الدوله آشتیانی می‌باشد.

این خانه تاریخی از جاذبه‌های شهر تهران است که در سال‌های قبل از انقلاب توسط انجمن آثار ملی خریداری و به سازمان ملی حفاظت آثار باستانی واگذار شد و این سازمان آن را مرمت کرد.

قسمتی از بنا در تعریض کوچه میرزا محمود وزیر از بین‌رفته که به احتمال زیاد متصل‌کننده اندرونی و بیرونی به یکدیگر بوده است‌.

همچنین‌، تبدیل ایوان تابستانی به تالار آینه کاری از دیگر تغییرات بنا است که پس از توسعه ارتباط ایرانیان با کشورهای اروپایی صورت گرفته است‌.

از خصوصیات این بنا باید به نظم و تقارنی اشاره کرد که با آجر و چوب در نمای ساختمان به وجود آمده است‌. وجود 7 دری در این بنا از جمله مهم‌ترین عوامل زیبایی آن محسوب می‌شود. 7 دری جزو عنصرهای معماری ایرانی‌اسلامی است‌. در حیاط بیرونی یک حوض و چند باغچه تعبیه شده است.

قرینه این حیاط نیز حیاط دیگری است که حیاط اندرونی محسوب می‌شود و دارای باغچه و حوض است‌. این دو حیاط با چند راهرو به هم‌دیگر مرتبط می‌شوند. از ویژگی‌های دیگر وجود دو بادگیر و یک شیروانی در بام بنا است که انسان را برای رفتن به طبقات بالا بر می‌انگیزد. این دو بادگیر قرینه هم هستند.

در این بنا نمای بادگیر از آجر تهیه شده است و تزیینات قسمت فوقانی هر شیار دارای ارسی و آینه است که این عامل هماهنگی کامل بین تزیینات نقاط مختلف بنا را نشان می‌دهد. این هماهنگی در کار معماری و هنر ایران از بزرگ‌ترین تا ظریف‌ترین عناصر را شامل می‌شود.

ورود به قسمت داخل بنا از حیاط بیرونی و درونی و از طریق دو راه پله انجام می‌شود. طبقه‌اول متشکل از 2 تالار بزرگ به نام‌های آینه و تبنی یا سفره‌خانه و 2 راهرو و 3 اتاق کوچک است‌. طبقه دوم نیز متشکل از 2 راهرو و 6 اتاق است که یک راهرو و 3 اتاق در ضلع غربی و یک راهرو و 3 اتاق دیگر در ضلع شرقی بنا شده است‌. زیر زمین ساختمان در قسمت زیرین تالار آینه و تبنی قرار گرفته که تنها از حیاط اندرونی می‌توان به آن وارد شد.

اتاق یا تالار آینه این مجموعه که در طبقه هم‌کف و در قسمت شمالی خانه قرار دارد و از دیگر اتاق‌های جانبی بزرگ‌تر است‌، مخصوص پذیرایی از میهمانان و سیاست‌مداران وقت بوده است‌، و از بخش اندرونی خانه مجزا است‌. تزیینات این تالار به دلیل رفت و آمد رجال کشورهای غربی‌، از الگوهای غربی پیروی کرده‌است‌. تصاویر زنان فرنگی به‌صورت کارت پستال در میان آینه‌کاری‌ها و موتیف‌های گچ‌بری نشان‌دهنده این مطلب است.

در این اتاق سه ارسی‌، 7 پنجره ارسی‌، 3 در چوبی و 4 طاقچه وجود دارد. ارسی‌های اتاق دارای گره‌های کنده‌کاری شده و تزیینات چوبی ظریف و شیشه‌های رنگی است که روی آن‌ها توسط هنرمندان نقاشی شده‌است‌.

تالار دیگر بنا تالار تبنی یا سفره‌خانه است که در ضلع جنوبی واقع است و به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص و آفتاب‌گیر بودن آن‌، به زمستان‌نشین موسوم است‌. در قسمت شمالی تالار تبنی یک فرو رفتگی وجود دارد که شاه‌نشین اتاق محسوب می‌شود.

در تالار آینه و تالار سفره‌خانه‌، 7 ارسی جنوبی و 7 ارسی شمالی به صورت پنجره هستند و 3 ارسی میان تالار به صورت در کاربرد دارند.

در طبقه اول و دوم‌، در دو طرف تالار آینه و سفره‌خانه در طرف شمال دو اتاق و یک دهلیز قرار دارد. اتاق‌های جانبی واقع در طبقه هم‌کف‌، در ضلع شمالی کوچک‌تر از اتاق‌های مشابه در طبقه فوقانی است.

اتاق‌ها دارای درهایی به عرض ۶۰ سانتی‌متر است که یکی از این درها به راهرو و دیگری به دهلیز میان دو اتاق باز می‌شود. این دهلیز تنها وسیله ارتباطی بین دو اتاق شمالی و جنوبی محسوب می‌شود.

مجموع اتاق‌ها در کل ساختمان 8 عدد و 4 دهلیز است که همگی تنها به راهروهای کنار خود راه دارند. تزیینات این اتاق‌ها به طور کامل مشابه یک‌دیگر و همه اتاق‌ها دارای پنجره‌های ارسی هستند.

دیوارها دارای گچ‌بری و نقاشی از گیاهان تزیینی و اسلیمی است. بیش‌تر قسمت‌های این اتاق را فرورفتگی‌هایی در دیوار تشکیل داده است که به مانند طاقچه عمل می‌کنند.

وقتی این ساختمان تحت نظر سازمان حفاظت آثار باستانی درآمد، چند اتاق‌، آشپزخانه و سرویس‌های بهداشتی در ضلع شرقی حیاط بیرونی به آن‌ها افزوده شد که البته قسمت نوساز با بافت قدیمی خانه‌، از قبیل در و پنجره‌، تزیینات شومینه و گچ‌بری و نمای خارجی به طورکلی مطابقت می‌کند، به طوری‌که تشخیص آن دشوار است.

خانه قوام الدوله در سال 1377 با شماره 2024 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

تمارض سگ به فلج بودن

لندن> سگی در لندن برای گرفتن غذا از رهگذر‌ها خود را به ‌فلج‌بودن می‌زند و به این وسیله از آنها غذا می‌گیرد.

جابه‌جایی عجیب ۲ نوزاد در بیمارستان خصوصی

۲ نوزاد دختر بعد از تولد در یکی از بیمارستان‌های خصوصی غرب پایتخت جا به جا شدند اما خوشبختانه تنها چند ساعت بعد خانواده یکی از آنها پی به این حقیقت تلخ برد.

در تعقیب جاعل ۵۰۰ میلیون تومانی

تنها سرنخ پلیس از جوانی که با مدارک جعلی ۵۰۰میلیون تومانی از حساب مردی در پایتخت برداشت کرده، تصویری از اوست که دوربین مداربسته بانک ضبط کرده است.

بورس انرژی این هفته میزبان عرضه ‌اوراق سلف نفتی

مدیرعامل بورس انرژی گفت: بورس انرژی در هفته‌جاری میزبان عرضه اوراق سلف استاندارد نفت کوره با سود سالانه ٢٥ درصد خواهد بود.

سهم سینمای ایران در کن ۲۰۱۵

همشهری آنلاین: تاکنون حضور سینمای ایران در جشنواره‌ی فیلم کن ۲۰۱۵ ، با فیلم «ناهید» در بخش «نوعی نگاه» و فیلم کوتاه «کشتارگاه» ساخته بهزاد آزادی در بخش «سینه‌فونداسیون» قطعی شده است.

عکس روز: لاله تنها

همشهری آنلاین: یک لاله تنها در مزرعه‌ای از سنبل‌های در حال شکوفایی روز ۱۶ آوریل (۲۷ فروردین) ۲۰۱۵ نزدیک شهر لیس در هلند.

اجرای جادوگر کوچولو در تالار هنر

همشهری آنلاین: نمایش «جادوگر کوچولو» به کارگردانی فریبا دلیری که درباره چگونگی از بین رفتن جادوگرها است تا آخر اردیبهشت‌ماه در تالار هنر میزبان علاقمندان تئاتر است.

آزمایش خون بدون سوزن و درد

همشهری آنلاین: محققان دانشگاه ویسکانسین مدیسون آمریکا موفق به توسعه روشی شدند که بدون سوزن و درد نمونه خون می‌گیرد.

هک کردن معلمی که نمره نداده بود

فلوریدا> دانش‌آموز ۱۴ساله‌ مدرسه‌ای در آمریکا پس از اینکه معلمش به او نمره نداده بود پسوورد رایانه‌اش را هک کرده و تصویر دسکتاپش را تغییر می‌دهد.

هلاکت فرمانده بعثی داعش

استاندار صلاح‌الدین از کشته‌شدن عزت ابراهیم الدوری، معاون اول صدام، دیکتاتور سابق عراق و یکی از مقام‌های ارشد حزب بعث در درگیری‌های منطقه حمرین واقع بین ۲ استان دیاله و صلاح الدین خبر داد.

داروی گیاهی برای دیابت نوع ۲

همشهری آنلاین: رئیس پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی گفت: داروی گیاهی درمان کمکی دیابت نوع ۲ به بازار می‌آید.

یک جشن تولد سینمایی برای محسن تنابنده

همشهری آنلاین: تیزر فیلم سینمایی «گینس» به کارگردانی محسن تنابنده رونمایی و همزمان جشن تولدی برای تنابنده برگزار شد.

توسعه فعالیت‌های قرآنی با افتتاح دومین درالقرآن مرکزی پایتخت

سید محمد فخار: با بهره‌برداری از دومین مرکز تخصصی درالقرآن تهران، ‌گامی دیگر در توسعه و ترویج فرهنگ قرآنی برداشته شد.

جزئیات اعطای بورس خارج و داخل به دانشجویان دکتری در سال ۹۴

همشهری آنلاین: معاون وزیر علوم و رییس سازمان امور دانشجویان گفت: در سال جاری به ۱۰۰ نفر از بین نفرات پذیرفته شده در آزمون دوره دکترای نیمهمتمرکز، بورس خارج از کشور اعطا می‌شود.

شب عزت‌الله انتظامی برگزار شد

همشهری آنلاین: شب "عزت‎الله انتظامی" با سخنرانی جمعی از هنرمندان بدون حضور "آقای بازیگر" برپا شد.

ترم تابستان دانشگاه آزاد از اول تیر آغاز می‌شود؛ میزان شهریه و طول ترم

همشهری آنلاین: رییس مرکز امور آموزشی و تحصیلات تکمیلی دانشگاه آزاد اسلامی از شروع ترم تابستان از اول تیر ماه خبر داد و گفت: تمامی واحدهای این دانشگاه ملزم به برگزاری ترم آموزشی در فصل تابستان هستند.

جانشین فرمانده ارتش: دست هر متجاوز به خاک کشور را قطع خواهیم کرد

همشهری آنلاین: جانشین فرمانده ارتش جمهوری اسلامی ایران گفت: ارتش وظیفه حراست از آسمان های بلند این کشور اسلامی، آب های سرزمینی و حدود و ثغور کشور را برعهده دارد و با قدرت برای اجرای این ماموریت آماده است و دست هر متجاوزی را نیز قطع خواهد کرد.