شنبه 29 فروردین 1394 | به روز شده: 17 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
یکشنبه 27 اردیبهشت 1388 - 18:54:46 | کد مطلب: 81560 چاپ

زندگینامه: علی اکبر دهخدا (۱۲۵۵-۱۳۳۴)

کتاب  > نویسندگان و مولفان - همشهری آنلاین:
علی اکبر دهخدا در سال ۱۲۵۵ در تهران متولد شد. هنگامی‌که یک سال بیش نداشت، پدرش فوت شد و وی بعدها زیرنظر و توجهات مادر به تحصیل ادامه داد.

دهخدا زبان عربی و علوم دینی را نزد شیخ غلامحسین آموخت. چند سال بعد که مدرسه سیاسی در تهران تأسیس شد، دهخدا در آن مدرسه به تحصیل پرداخت و زبان فرانسه را در آنجا آموخت.

همزمان با آغاز مشروطیت، وی با همکاری مرحوم جهانگیرخان و مرحوم قاسم خان، روزنامه معروف صور‌اسرافیل را منتشر کرد. ستون طنز چرند و پرند به قلم دهخدا و با امضای دخو در این روزنامه نوشته می‌شد.

سبک نگارش این ستون در ادب فارسی بی‌سابقه بود و مکتب جدیدی را در عالم روزنامه‌نگاری و نثر معاصر فارسی پدیدآورد.

دهخدا با شجاعت و جسارت تمام، مفاسد اجتماعی و سیاسی آن روزگار را با روش طنز در آن روزنامه منتشر می‌کرد. وی یکی از بنیانگذاران طنز در ایران است.

پس از درگذشت مظفرالدین‌شاه و روی کار آمدن محمدعلی میرزا و مخالفت وی با مشروطیت و آزادیخواهان، به دستور وی مجلس به توپ بسته شد و جمعی از آزادیخواهان تبعید و دستگیر شدند و دهخدا که جزو گروه آزادیخواهان بود به پاریس تبعید شد. وی در آنجا و سپس در سوئیس به انتشار مجدد روزنامه صوراسرافیل اقدام کرد.

پس از تبعید محمدعلی میرزا، دهخدا به ایران آمد و به عنوان نماینده به مجلس شورای ملی راه‌یافت.

در دوران جنگ جهانی اول، دهخدا در یکی از روستاهای چهارمحال‌و‌بختیاری ایران سکونت داشت و پس از پایان جنگ به تهران بازگشت و از امور سیاسی کناره‌گرفت و به کارهای علمی و فرهنگی مشغول شد و تا پایان عمر پرثمر خویش، به مطالعه و پژوهش ادامه داد.

علی اکبر دهخدا از خبره‌ترین و فعال‌ترین استادان ادبیات فارسی در روزگار معاصر است که بزرگترین خدمت به زبان فارسی در این دوران را انجام داده است.

لغتنامه بزرگ دهخدا که در بیش از پنجاه جلد به چاپ رسیده است و شامل همه لغات زبان فارسی با معنای دقیق و اشعار و اطلاعاتی درباره آنهاست و کتاب امثال‌و‌حکم که شامل همه ضرب المثل‌ها و احادیث و حکمت‌ها در زبان فارسی است، خود به تنهایی نشان‌دهنده دانش و شخصیت علمی دهخدا می‌باشند.

لغتنامه دهخدا حاصل بیش از چهل سال زحمات شبانه روزی او می‌باشد. این کتاب در بیست و شش هزار و چهار صد و هفتاد و پنج صفحه سه ستونی به قطع رحلی با تعداد شش هزار دوره، امروز در دسترس فارسی‌زبانان است.

چاپ لغتنامه، نخست در سال ۱۳۱۹ در چاپخانه بانک ملی آغاز شد و یک جلد آن در ۴۸۶ صفحه به چاپ رسید و مدتی متوقف شد، سپس مجلس شورای ملی عهده‌دار چاپ لغتنامه بود و چون لغتنامه به دانشگاه تهران منتقل شد، چاپخانه دانشگاه به تنهایی عهده‌دار چاپ آن شد که هم اکنون هم ادامه دارد.

محل فعلی مؤسسه لغتنامه در شمیران جنب باغ فردوس است و این مؤسسه توانسته لغتنامه دهخدا را در ۲۲۲ جزوه شامل حدود 27000 صفحه چاپ و در اختیار علاقه‌مندان و محققان ایران و پژوهشگران جهان قرار دهد.

علامه دهخدا هفتم اسفند سال 1334 چشم از جهان فرو‌بست و  در ابن‌بابویه در مقبره خانوادگی مدفون گردید.

برخی از آثار علامه دهخدا:

  • امثال و حکم
  • ترجمه عظمت و انحطاط رومیان
  • ترجمه روح القوانین
  • فرهنگ فرانسه به زبان فارسی
  • ابوریحان بیرونی
  • تعلیقات بر دیوان ناصر خسرو
  • دیوان سید حسن غضنوی
  • تصحیح دیوان حافظ
  • تصحیح دیوان منوچهری
  • تصحیح دیوان فرخی
  • تصحیح دیوان مسعود سعد
  • تصحیح دیوان سوزنی
  • تصحیح لغت فرس اسدی
  • تصحیح صحاح الفرس
  • تصحیح دیوان ابن یمین
  • تصحیح یوسف و زلیخا
  • مجموعه مقالات
  • پندها و کلمات قصار
  • دیوان دهخدا
در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

معترضان در ورودی مجلس نمایندگان افغانستان را مسدود کردند

همشهری آنلاین: مسدود شدن در ورودی مجلس نمایندگان توسط تظاهر کنندگان در کابل، سربریده شده پنج غیر نظامی در غزنی، کشته و زخمی شدن سه سرباز پلیس بر اثر انفجار در ننگرهار و بازداشت مهاجم انتحاری پیش از رسیدن به هدف در بلخ از جمله خبرهای کوتاه روز شنبه افغانستان است.

همه دعا کردند تو بلند شوی...

همشهری آنلاین: دوستان و خانواده پرویز کلانتری پس از گذشت چند ماه از بیماری این هنرمند پیشکسوت، دور هم جمع شدند و برای سلامتی و بازگشتش به جامعه هنری دعا کردند.

بالاترازخطر

همشهری آنلاین: آقای کریم‌زاده در حال حاضر یک موتور هوندا ساخت اتریش زیر پا دارد که ۴۰ میلیون قیمت آن است. «موتورسواری هزینه‌های زیادی دارد.

ابقا دراینستاگرام!

همشهری آنلاین: با نزدیک شدن به مرحله اول گروهی انتخابی المپیک۲۰۱۶ نام علیرضا جهانبخش و سردار آزمون در فهرست نهایی محمد خاکپور برای تیم امید قرار گرفت تا بهانه برای ناسازگاری کی‌روش هم به دستش بیاید .

بررسی مذاکرات لوزان با حضور اعضای ارشد تیم مذاکره کننده و منتقدان

همشهری آنلاین: با حضور برخی از اعضای تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای، در نشستی دیدگاه‌های منتقدان و موافقان مذاکرات هسته‌ای لوزان در دانشگاه علامه‌طباطبایی بررسی می‌شود.

درگیری لفظی میان آلمان و فرانسه بالا گرفت

همشهری آنلاین: اظهارنظر وزیر دارایی آلمان در مورد اصلاحات اقتصادی فرانسه با واکنش شدید گروه‌های سیاسی این کشور مواجه شد.

پاکسازی کامل پالایشگاه بیجی توسط نیروهای عراقی

همشهری آنلاین: نیروهای مسلح عراقی با ورود به پالایشگاه بیجی در استان صلاح الدین عراق آن را پاکسازی کردند.

فرمانده عربستانی القاعده در سوریه کشته شد

همشهری آنلاین: عادل راضی الحربی یکی از فرماندهان عربستانی تبار شبکه تروریستی القاعده در سوریه به هلاکت رسیده است.

عربستان می‌داند که ایران هیچ نیروی نظامی در یمن ندارد

همشهری آنلاین: فرمانده نیروی زمینی ارتش گفت:ادعای عربستان موهن و بی‌اساس است و آنها خودشان به خوبی می‌دانند که ما هیچ نیروی نظامی در یمن نداریم.

پیام تبریک سردار فضلی به‌ مناسبت روز ارتش

همشهری آنلاین: جانشین رئیس سازمان بسیج مستضعفین تاکید کرد: ارتش جمهوری اسلامی ایران و بسیج در انقلاب اسلامی قرابتی خاص دارند که هر دو از هنرهای بزرگ انقلاب اسلامی هستند.

اوباما: مصوبه کنگره مانع توافق با ایران نخواهد شد

همشهری آنلاین: باراک اوباما رییس جمهوری آمریکا گفت به باور او مصوبه کنگره مانع رسیدن به توافق با ایران نخواهد شد و او آن را تایید خواهد کرد.

کسب دو مدال طلا، یک نقره و دو برنز توسط تیم ملی ایران

همشهری آنلاین: اولین دوره مسابقات پاراتکواندوی قهرمانی آسیا با کسب ۵ مدال رنگارنگ توسط نمایندگان کشورمان به پایان رسید و تیم ملی ایران در میان کشورهای حاضر در رقابت‌ها بهترین عملکرد را به نام خود ثبت کرد.

چطور گوش‌ را تمیز کنیم؟

همشهری آنلاین: موم گوش که اصطلاح پزشکی برای آن «سرومن» است، ماده مومی زردرنگی است که در مجرای بیرونی گوش ترشح می‌شود.

پاکسازی ریه از اخلاط مضر با مصرف ترکیب سیر در شیر

همشهری آنلاین: یک کارشناس طب سنتی گفت: ترکیب سیر با شیر یکی از بهترین داروهای پاک کننده ریه و روده است؛ مصرف سیر کهنه از واکنش‌های التهابی و آلرژیک دستگاه تنفسی پیشگیری کرده و برای پاکسازی سینه از اخلاط مضر نیز مفید است.

آشنایی با ۷ ماده‌ غذایی سرشار از روی

همشهری آنلاین: کمبود روی یا زینک باعث بروز مشکلاتی از قبیل خستگی، بروز چین‌وچروک پوستی، بیماری‌ها، مشکلات مربوط به پروستات و غیره می‌شود.

یک مدال نقره و یک برنز حاصل کار فرنگی‌کاران جوان

همشهری آنلاین: تیم ایران با یک مدال نقره و یک برنز، پس از تیم‌های آذربایجان، گرجستان و ترکیه عنوان چهارمی را به خود اختصاص داد.

مهدیان و جوابخت قهرمان شطرنج زیر ۲۰ سال کشور شدند

همشهری آنلاین: انوشا مهدیان و نیما جوانبخت عنوان نخست مسابقات شطرنج زیر ۲۰ سال دختران و پسران کشور را کسب کردند.

ساحلی‌بازان ایران به مقام‌های سوم و چهارم رسیدند

همشهری آنلاین: تیم‌های ملی والیبال ساحلی الف و ب ایران عناوین سوم و چهارم دومین مرحله تور آسیا و اقیانوسیه را از آن خود کردند.