سه شنبه 16 تیر 1394 | به روز شده: 26 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
یکشنبه 27 اردیبهشت 1388 - 18:54:46 | کد مطلب: 81560 چاپ

زندگینامه: علی اکبر دهخدا (۱۲۵۵-۱۳۳۴)

کتاب  > نویسندگان و مولفان - همشهری آنلاین:
علی اکبر دهخدا در سال ۱۲۵۵ در تهران متولد شد. هنگامی‌که یک سال بیش نداشت، پدرش فوت شد و وی بعدها زیرنظر و توجهات مادر به تحصیل ادامه داد.

دهخدا زبان عربی و علوم دینی را نزد شیخ غلامحسین آموخت. چند سال بعد که مدرسه سیاسی در تهران تأسیس شد، دهخدا در آن مدرسه به تحصیل پرداخت و زبان فرانسه را در آنجا آموخت.

همزمان با آغاز مشروطیت، وی با همکاری مرحوم جهانگیرخان و مرحوم قاسم خان، روزنامه معروف صور‌اسرافیل را منتشر کرد. ستون طنز چرند و پرند به قلم دهخدا و با امضای دخو در این روزنامه نوشته می‌شد.

سبک نگارش این ستون در ادب فارسی بی‌سابقه بود و مکتب جدیدی را در عالم روزنامه‌نگاری و نثر معاصر فارسی پدیدآورد.

دهخدا با شجاعت و جسارت تمام، مفاسد اجتماعی و سیاسی آن روزگار را با روش طنز در آن روزنامه منتشر می‌کرد. وی یکی از بنیانگذاران طنز در ایران است.

پس از درگذشت مظفرالدین‌شاه و روی کار آمدن محمدعلی میرزا و مخالفت وی با مشروطیت و آزادیخواهان، به دستور وی مجلس به توپ بسته شد و جمعی از آزادیخواهان تبعید و دستگیر شدند و دهخدا که جزو گروه آزادیخواهان بود به پاریس تبعید شد. وی در آنجا و سپس در سوئیس به انتشار مجدد روزنامه صوراسرافیل اقدام کرد.

پس از تبعید محمدعلی میرزا، دهخدا به ایران آمد و به عنوان نماینده به مجلس شورای ملی راه‌یافت.

در دوران جنگ جهانی اول، دهخدا در یکی از روستاهای چهارمحال‌و‌بختیاری ایران سکونت داشت و پس از پایان جنگ به تهران بازگشت و از امور سیاسی کناره‌گرفت و به کارهای علمی و فرهنگی مشغول شد و تا پایان عمر پرثمر خویش، به مطالعه و پژوهش ادامه داد.

علی اکبر دهخدا از خبره‌ترین و فعال‌ترین استادان ادبیات فارسی در روزگار معاصر است که بزرگترین خدمت به زبان فارسی در این دوران را انجام داده است.

لغتنامه بزرگ دهخدا که در بیش از پنجاه جلد به چاپ رسیده است و شامل همه لغات زبان فارسی با معنای دقیق و اشعار و اطلاعاتی درباره آنهاست و کتاب امثال‌و‌حکم که شامل همه ضرب المثل‌ها و احادیث و حکمت‌ها در زبان فارسی است، خود به تنهایی نشان‌دهنده دانش و شخصیت علمی دهخدا می‌باشند.

لغتنامه دهخدا حاصل بیش از چهل سال زحمات شبانه روزی او می‌باشد. این کتاب در بیست و شش هزار و چهار صد و هفتاد و پنج صفحه سه ستونی به قطع رحلی با تعداد شش هزار دوره، امروز در دسترس فارسی‌زبانان است.

چاپ لغتنامه، نخست در سال ۱۳۱۹ در چاپخانه بانک ملی آغاز شد و یک جلد آن در ۴۸۶ صفحه به چاپ رسید و مدتی متوقف شد، سپس مجلس شورای ملی عهده‌دار چاپ لغتنامه بود و چون لغتنامه به دانشگاه تهران منتقل شد، چاپخانه دانشگاه به تنهایی عهده‌دار چاپ آن شد که هم اکنون هم ادامه دارد.

محل فعلی مؤسسه لغتنامه در شمیران جنب باغ فردوس است و این مؤسسه توانسته لغتنامه دهخدا را در ۲۲۲ جزوه شامل حدود 27000 صفحه چاپ و در اختیار علاقه‌مندان و محققان ایران و پژوهشگران جهان قرار دهد.

علامه دهخدا هفتم اسفند سال 1334 چشم از جهان فرو‌بست و  در ابن‌بابویه در مقبره خانوادگی مدفون گردید.

برخی از آثار علامه دهخدا:

  • امثال و حکم
  • ترجمه عظمت و انحطاط رومیان
  • ترجمه روح القوانین
  • فرهنگ فرانسه به زبان فارسی
  • ابوریحان بیرونی
  • تعلیقات بر دیوان ناصر خسرو
  • دیوان سید حسن غضنوی
  • تصحیح دیوان حافظ
  • تصحیح دیوان منوچهری
  • تصحیح دیوان فرخی
  • تصحیح دیوان مسعود سعد
  • تصحیح دیوان سوزنی
  • تصحیح لغت فرس اسدی
  • تصحیح صحاح الفرس
  • تصحیح دیوان ابن یمین
  • تصحیح یوسف و زلیخا
  • مجموعه مقالات
  • پندها و کلمات قصار
  • دیوان دهخدا
در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

چالش باشگاه‌های بازیکن‌ساز با باشگاه‌های نظامی

بسیاری به این قانون معترض هستند؛ اینکه فوتبالیست حرفه‌ای برای گذراندن دوران خدمت سربازی‌اش به یک تیم نظامی که در لیگ برتر حضور دارد، بپیوندد.

شمشیربازان اعزامی به مسابقات قهرمانی جهان معرفی شدند

همشهری آنلاین: شش شمشیرباز در اسلحه‌های سابر، فلوره و اپه مردان در مسابقات قهرمانی جهان شرکت خواهند کرد.

بهره‌برداری از فاز یک نمایشگاه بین‌المللی شهر آفتاب در شهریور ۹۴

همشهری آنلاین: رئیس کمیسیون عمران و حمل و نقل شورای شهر تهران با اشاره به اینکه تا امروز ۷۰۰ میلیارد تومان برای ساخت فاز یک نمایشگاه بین‌المللی شهر آفتاب هزینه شده است، گفت: جهت اتمام این فاز، نیاز به ۲۰۰ میلیارد تومان اعتبار است و پیش‌بینی می‌شود تا شهریورماه به بهره‌برداری برسد.

از جنس نور

محمد مهدی معمار: حال و هوای این روز‌ها و شب‌ها جان می‌دهد برای دوستی بیشتر با کتابی که فصل بهارش رسیده است.

سرمقاله روزنامه‌های ۱۶ تیر

همشهری آنلاین: مذاکرات هسته‌ای، سخنان رئیس جمهوری در مراسم افطاری و ... از جمله موضوعاتی بودند که در ستون سرمقاله برخی از روزنامه‌های صبح سه شنبه-۱۶ تیر- جای گرفتند.

وزیران ۷ کشور آماده نشستی دیگر در کوبورگ

همشهری آنلاین: وزیرانی که به وین آمده‌اند، بتدریج به هتل کوبورگ می‌آیند تا نشستی دیگر را با تیم مذاکره کننده ایران برای تکمیل متن توافق و ضمائم و رفع اختلاف‌ها آغاز کنند.

ساخت باغ موزه قرآن متوقف شد

همشهری آنلاین: نایب رئیس شورای اسلامی شهر تهران گفت: ایرادها در طرح باغ موزه قرآن موجب شده است که اجرای این طرح متوقف شود.

در صورت ضرورت از سلاح هسته‌ای استفاده می‌کنیم

همشهری‌آنلاین: خواجه محمد آصف وزیر دفاع پاکستان هند را به آغاز جنگ نیابتی علیه پاکستان از طریق تروریسم متهم کرد و گفت استفاده از سلاح اتمی نیز یکی از گزینه‌هایمان است.

مسیر دانش هسته‌ای ایران منفعل نمی‌شود

همشهری آنلاین: معاون نماینده پیشین ایران در سازمان ملل متحد افزود: وجود یک سازمان منسجمی تحت عنوان R&Dاهمیتش از این جهت است که مسیر دانش هسته ای ایران منفعل نمی‌شود و این مسیر هم پای جهان به جلو پیش می‌رود.

گسترش تلاش‌های بین‌المللی ایران برای مقابله با پدیده ریزگردها

همشهری آنلاین: رییس مرکز امور بین‌الملل و کنوانسیون‌های سازمان حفاظت محیط زیست با تشریح تلاش‌های بین‌المللی این سازمان برای مقابله با پدیده ریزگردها گفت: پیگیری‌های ایران باعث شد مساله ریزگردها نه تنها در سطح منطقه بلکه در جامعه جهانی برای کشورهایی که با آن درگیر هستند، به طور جدی مطرح شود.

٢٧٦ میلیارد ریال به حساب «فرهنگیان بازنشسته» عضو صندوق ذخیره فرهنگیان واریز شد

همشهری آنلاین: بیش از ٢٧٦ میلیارد ریال به حساب فرهنگیانی که تا اول اردیبهشت ١٣٩٤ به افتخار بازنشستگی نائل آمدند، واریز شد و سود سال مالی منتهی به ٣١ شهریور ١٣٩٤ نیز پس از پایان سال مالی و تقسیم سود بین اعضا به آنها پرداخت می‌شود.

۷ ماده غذایی برای تأمین آهن گیاه‌خواران

همشهری آنلاین: متخصصان تغذیه می‌گویند: آهن موجود در غذاهای گوشتی بهتر جذب بدن می‌شود تا آهنی که در سبزیجات و غذاهای گیاهی هست. با وجود این گیاه‌خواران می‌توانند از سبزیجاتی خاص بهره برند و راه‌هایی به کار بندند تا آهن بهتر جذب بدن آن‌ها شود.

علی شهید حق و حقیقت

مریم مرتضوی: از همان روزها که پیغمبر اکرم(ص) از مقابله پیمان شکنان با حضرت امیرالمؤمنین(ع) در دوران بعد از رحلت خود خبر داد، معلوم بود تاب تحمل عدلش را ندارند و نمی‌توانند مقابل جوانمردی و شجاعتش ایستادگی کنند.

همیشه در هیأت باشید!

مهدی رنجبر: حتما برای شما هم پیش آمده است که دلتان بخواهد در هیأت خاصی حضور داشته باشید و از صحبت‌های سخنران محبوب و مداحی مداحان مورد علاقه خود بهره‌مند شوید.

کفاره‌ای که باید داد

اصغر اصغری: روزه گرفتن برای مسلمانان یکی از فرایض اصلی ‌ماه مبارک رمضان است اما اگر شخصی در شرایط خاص و به عمد روزه‌اش را افطار کند باید کفاره بدهد.

باوئرمان: بسکتبالیست‌های ایرانی تا سرحد توان می‌جنگند

دریک باوئرمان، سرمربی تیم ملی بسکتبال شد. پس از مدت‌ها بلاتکلیفی کادرفنی تیم ملی سرانجام مربی آلمانی هدایت این تیم را به‌عهده گرفت.

قائم‌مقامی به عنوان اول مشترک شطرنج آزاد جهانی در آمریکا رسید

همشهری آنلاین: استاد بزرگ احسان قائم مقامی به همران هفت استاد بزرگ دیگر دنیا عنوان اول مشترک را به دست آورد.