دوشنبه 31 شهریور 1393 | به روز شده: 28 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
یکشنبه 27 اردیبهشت 1388 - 18:54:46 | کد مطلب: 81560 چاپ

زندگینامه: علی اکبر دهخدا (۱۲۵۵-۱۳۳۴)

کتاب  > نویسندگان و مولفان - همشهری آنلاین:
علی اکبر دهخدا در سال ۱۲۵۵ در تهران متولد شد. هنگامی‌که یک سال بیش نداشت، پدرش فوت شد و وی بعدها زیرنظر و توجهات مادر به تحصیل ادامه داد.

دهخدا زبان عربی و علوم دینی را نزد شیخ غلامحسین آموخت. چند سال بعد که مدرسه سیاسی در تهران تأسیس شد، دهخدا در آن مدرسه به تحصیل پرداخت و زبان فرانسه را در آنجا آموخت.

همزمان با آغاز مشروطیت، وی با همکاری مرحوم جهانگیرخان و مرحوم قاسم خان، روزنامه معروف صور‌اسرافیل را منتشر کرد. ستون طنز چرند و پرند به قلم دهخدا و با امضای دخو در این روزنامه نوشته می‌شد.

سبک نگارش این ستون در ادب فارسی بی‌سابقه بود و مکتب جدیدی را در عالم روزنامه‌نگاری و نثر معاصر فارسی پدیدآورد.

دهخدا با شجاعت و جسارت تمام، مفاسد اجتماعی و سیاسی آن روزگار را با روش طنز در آن روزنامه منتشر می‌کرد. وی یکی از بنیانگذاران طنز در ایران است.

پس از درگذشت مظفرالدین‌شاه و روی کار آمدن محمدعلی میرزا و مخالفت وی با مشروطیت و آزادیخواهان، به دستور وی مجلس به توپ بسته شد و جمعی از آزادیخواهان تبعید و دستگیر شدند و دهخدا که جزو گروه آزادیخواهان بود به پاریس تبعید شد. وی در آنجا و سپس در سوئیس به انتشار مجدد روزنامه صوراسرافیل اقدام کرد.

پس از تبعید محمدعلی میرزا، دهخدا به ایران آمد و به عنوان نماینده به مجلس شورای ملی راه‌یافت.

در دوران جنگ جهانی اول، دهخدا در یکی از روستاهای چهارمحال‌و‌بختیاری ایران سکونت داشت و پس از پایان جنگ به تهران بازگشت و از امور سیاسی کناره‌گرفت و به کارهای علمی و فرهنگی مشغول شد و تا پایان عمر پرثمر خویش، به مطالعه و پژوهش ادامه داد.

علی اکبر دهخدا از خبره‌ترین و فعال‌ترین استادان ادبیات فارسی در روزگار معاصر است که بزرگترین خدمت به زبان فارسی در این دوران را انجام داده است.

لغتنامه بزرگ دهخدا که در بیش از پنجاه جلد به چاپ رسیده است و شامل همه لغات زبان فارسی با معنای دقیق و اشعار و اطلاعاتی درباره آنهاست و کتاب امثال‌و‌حکم که شامل همه ضرب المثل‌ها و احادیث و حکمت‌ها در زبان فارسی است، خود به تنهایی نشان‌دهنده دانش و شخصیت علمی دهخدا می‌باشند.

لغتنامه دهخدا حاصل بیش از چهل سال زحمات شبانه روزی او می‌باشد. این کتاب در بیست و شش هزار و چهار صد و هفتاد و پنج صفحه سه ستونی به قطع رحلی با تعداد شش هزار دوره، امروز در دسترس فارسی‌زبانان است.

چاپ لغتنامه، نخست در سال ۱۳۱۹ در چاپخانه بانک ملی آغاز شد و یک جلد آن در ۴۸۶ صفحه به چاپ رسید و مدتی متوقف شد، سپس مجلس شورای ملی عهده‌دار چاپ لغتنامه بود و چون لغتنامه به دانشگاه تهران منتقل شد، چاپخانه دانشگاه به تنهایی عهده‌دار چاپ آن شد که هم اکنون هم ادامه دارد.

محل فعلی مؤسسه لغتنامه در شمیران جنب باغ فردوس است و این مؤسسه توانسته لغتنامه دهخدا را در ۲۲۲ جزوه شامل حدود 27000 صفحه چاپ و در اختیار علاقه‌مندان و محققان ایران و پژوهشگران جهان قرار دهد.

علامه دهخدا هفتم اسفند سال 1334 چشم از جهان فرو‌بست و  در ابن‌بابویه در مقبره خانوادگی مدفون گردید.

برخی از آثار علامه دهخدا:

  • امثال و حکم
  • ترجمه عظمت و انحطاط رومیان
  • ترجمه روح القوانین
  • فرهنگ فرانسه به زبان فارسی
  • ابوریحان بیرونی
  • تعلیقات بر دیوان ناصر خسرو
  • دیوان سید حسن غضنوی
  • تصحیح دیوان حافظ
  • تصحیح دیوان منوچهری
  • تصحیح دیوان فرخی
  • تصحیح دیوان مسعود سعد
  • تصحیح دیوان سوزنی
  • تصحیح لغت فرس اسدی
  • تصحیح صحاح الفرس
  • تصحیح دیوان ابن یمین
  • تصحیح یوسف و زلیخا
  • مجموعه مقالات
  • پندها و کلمات قصار
  • دیوان دهخدا
در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

مالزی؛ بازداشت مظنون به همکاری با داعش

همشهری آنلاین: مقامات مالزیایی فردی را شناسایی کرده‌اند که از یک نهاد تجاری مستقر در استرالیا و مظنون به ارتباط با گروه‌های تروریستی، مبالغ زیادی پول دریافت کرده است.

کاهش ۵۰ تومانی قیمت دلار در یک هفته

تحولات بازار ارز طی روزهای اخیر نشان می‌دهد که قیمت‌ها در مسیر نزولی گام برداشته است تا هر دلار آمریکا که هفته گذشته تا ۳ هزار و ۲۲۵ تومان پیش رفته بود، روز گذشته به ۳ هزار و ۱۷۵ تومان برسد.

تشکیل صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی در بورس

هیأت دولت، بانک مرکزی و سازمان بورس را مکلف کرد نسبت به راه‌اندازی و تهیه ضوابط تاسیس صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی اقدام کنند.

شاخص بورس ۱۰۰ واحد رشد کرد

شاخص کل بورس تهران در مبادلات ۱۰۰ واحد افزایش یافت و به ۷۱ هزارو ۵۴۵ واحد رسید.

اشرف غنی احمدزی رئیس جمهوری افغانستان شد

همشهر آنلاین: محمد اشرف غنی احمدزی و عبدالله عبدالله امروز ( ۳۰ شهریور) در ارگ ریاست جمهوری افغانستان موافقت‌نامه تشکیل دولت وحدت ملی افغانستان را امضا کردند که بر اساس آن اشرف غنی به عنوان رئیس‌جمهور افغانستان انتخاب شد.

پاسخ بانک مرکزی به منتقدان اخذ کارمزد پایانه‌های فروش

انتقادها نسبت به تصمیم بانک مرکزی برای اخذ کارمزد از تراکنش‌های پایانه‌های فروش بالاگرفته است.

هوای تهران در نخستین روز مهرآلوده است

سید محمد فخار: وضعیت آلودگی هوای پایتخت در سال اخیر نسبت به مدت مشابه سال گذشته روند رو به کاهشی را نشان می‌دهد.

کمک ۵ میلیارد تومانی مدیریت شهری تهران به خرمشهر

نود و ششمین جلسه شورای شهر تهران در حالی برگزار شد که یکی از اصلی‌ترین موضوعات آن با دفاع‌مقدس گره خورده بود به همین‌خاطر اعضای شورا در حضور شهردار پایتخت به بررسی دوفوریتی لایحه‌ای پرداختند که براساس آن مجوزی به شهرداری تهران برای مساعدت و کمک به شهر حماسی خرمشهر اعطا می‌شود.

شوک بانک مرکزی به بانکداری الکترونیک

بانک‌ مرکزی اصرار دارد تا شورای پول و اعتبار مجوز اخذ کارمزد از پایانه‌های فروش را صادر کند تا پذیرندگان پایانه‌های فروش از ابتدای آبان‌ماه یعنی یک‌ماه دیگر به ازای هر تراکنش مبلغی به‌عنوان کارمزد پرداخت کنند.

مصالحه سیاسی در افغانستان چگونه شکل گرفت

عبدالله آلبوغبیش: درباره توافق تقسیم قدرت در افغانستان و پیامدهای چند‌ ماه تنش سیاسی این کشور با پیرمحمد ملازهی، کارشناس مسائل شبه‌قاره گفت‌وگو کرده‌ایم.

کلاهبرداری ۲۵۰ هزار یورویی با کارخانه خیالی

مرد شیاد که به بهانه واردات کالا دست به کلاهبرداری ۲۵۰ هزار یورویی از یکی از بانک‌های استان گلستان زده بود بعد از سال‌ها فرار به دام پلیس افتاد.

دستگیری ۲ مظنون در پرونده دستبرد مسلحانه به طلافروشی

۲ مرد مسلح که مظنون به‌دست داشتن در دستبرد مسلحانه به یک مغازه طلافروشی در دزفول هستند در جریان عملیات ضربتی پلیس آگاهی دستگیر شدند.

از میوه تا سیگار برای برق پاک

آیدا ابوترابى: در فصل گرما به‌جز آب، صحبت از صرفه‌جویى در مصرف برق هم زیاد مى‌شود. انرژى‌اى که زندگى روزمره‌مان به آن گره خورده و منابع زیادى براى تولید روزانه‌اش از بین مى‌رود.