چهارشنبه 29 مرداد 1393 | به روز شده: 4 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
یکشنبه 27 اردیبهشت 1388 - 18:54:46 | کد مطلب: 81560 چاپ

زندگینامه: علی اکبر دهخدا (۱۲۵۵-۱۳۳۴)

کتاب  > نویسندگان و مولفان - همشهری آنلاین:
علی اکبر دهخدا در سال ۱۲۵۵ در تهران متولد شد. هنگامی‌که یک سال بیش نداشت، پدرش فوت شد و وی بعدها زیرنظر و توجهات مادر به تحصیل ادامه داد.

دهخدا زبان عربی و علوم دینی را نزد شیخ غلامحسین آموخت. چند سال بعد که مدرسه سیاسی در تهران تأسیس شد، دهخدا در آن مدرسه به تحصیل پرداخت و زبان فرانسه را در آنجا آموخت.

همزمان با آغاز مشروطیت، وی با همکاری مرحوم جهانگیرخان و مرحوم قاسم خان، روزنامه معروف صور‌اسرافیل را منتشر کرد. ستون طنز چرند و پرند به قلم دهخدا و با امضای دخو در این روزنامه نوشته می‌شد.

سبک نگارش این ستون در ادب فارسی بی‌سابقه بود و مکتب جدیدی را در عالم روزنامه‌نگاری و نثر معاصر فارسی پدیدآورد.

دهخدا با شجاعت و جسارت تمام، مفاسد اجتماعی و سیاسی آن روزگار را با روش طنز در آن روزنامه منتشر می‌کرد. وی یکی از بنیانگذاران طنز در ایران است.

پس از درگذشت مظفرالدین‌شاه و روی کار آمدن محمدعلی میرزا و مخالفت وی با مشروطیت و آزادیخواهان، به دستور وی مجلس به توپ بسته شد و جمعی از آزادیخواهان تبعید و دستگیر شدند و دهخدا که جزو گروه آزادیخواهان بود به پاریس تبعید شد. وی در آنجا و سپس در سوئیس به انتشار مجدد روزنامه صوراسرافیل اقدام کرد.

پس از تبعید محمدعلی میرزا، دهخدا به ایران آمد و به عنوان نماینده به مجلس شورای ملی راه‌یافت.

در دوران جنگ جهانی اول، دهخدا در یکی از روستاهای چهارمحال‌و‌بختیاری ایران سکونت داشت و پس از پایان جنگ به تهران بازگشت و از امور سیاسی کناره‌گرفت و به کارهای علمی و فرهنگی مشغول شد و تا پایان عمر پرثمر خویش، به مطالعه و پژوهش ادامه داد.

علی اکبر دهخدا از خبره‌ترین و فعال‌ترین استادان ادبیات فارسی در روزگار معاصر است که بزرگترین خدمت به زبان فارسی در این دوران را انجام داده است.

لغتنامه بزرگ دهخدا که در بیش از پنجاه جلد به چاپ رسیده است و شامل همه لغات زبان فارسی با معنای دقیق و اشعار و اطلاعاتی درباره آنهاست و کتاب امثال‌و‌حکم که شامل همه ضرب المثل‌ها و احادیث و حکمت‌ها در زبان فارسی است، خود به تنهایی نشان‌دهنده دانش و شخصیت علمی دهخدا می‌باشند.

لغتنامه دهخدا حاصل بیش از چهل سال زحمات شبانه روزی او می‌باشد. این کتاب در بیست و شش هزار و چهار صد و هفتاد و پنج صفحه سه ستونی به قطع رحلی با تعداد شش هزار دوره، امروز در دسترس فارسی‌زبانان است.

چاپ لغتنامه، نخست در سال ۱۳۱۹ در چاپخانه بانک ملی آغاز شد و یک جلد آن در ۴۸۶ صفحه به چاپ رسید و مدتی متوقف شد، سپس مجلس شورای ملی عهده‌دار چاپ لغتنامه بود و چون لغتنامه به دانشگاه تهران منتقل شد، چاپخانه دانشگاه به تنهایی عهده‌دار چاپ آن شد که هم اکنون هم ادامه دارد.

محل فعلی مؤسسه لغتنامه در شمیران جنب باغ فردوس است و این مؤسسه توانسته لغتنامه دهخدا را در ۲۲۲ جزوه شامل حدود 27000 صفحه چاپ و در اختیار علاقه‌مندان و محققان ایران و پژوهشگران جهان قرار دهد.

علامه دهخدا هفتم اسفند سال 1334 چشم از جهان فرو‌بست و  در ابن‌بابویه در مقبره خانوادگی مدفون گردید.

برخی از آثار علامه دهخدا:

  • امثال و حکم
  • ترجمه عظمت و انحطاط رومیان
  • ترجمه روح القوانین
  • فرهنگ فرانسه به زبان فارسی
  • ابوریحان بیرونی
  • تعلیقات بر دیوان ناصر خسرو
  • دیوان سید حسن غضنوی
  • تصحیح دیوان حافظ
  • تصحیح دیوان منوچهری
  • تصحیح دیوان فرخی
  • تصحیح دیوان مسعود سعد
  • تصحیح دیوان سوزنی
  • تصحیح لغت فرس اسدی
  • تصحیح صحاح الفرس
  • تصحیح دیوان ابن یمین
  • تصحیح یوسف و زلیخا
  • مجموعه مقالات
  • پندها و کلمات قصار
  • دیوان دهخدا
در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

باران شدید و سیل در کهگیلویه و بویراحمد

همشهری آنلاین: باران شدید در کهگیلویه و بویراحمد موجب وقوع سیل، طوفان و آبگرفتگی در مناطق مختلف این استان به ویژه مناطق عشایرنشین شد.

نیمه شهریور ۹۳؛ جشنواره موسیقی تهران در عمارت مسعودیه

همشهری‌آنلاین: جشن پانزدهمین سالگرد تاسیس خانه موسیقی در قالب "جشنواره موسیقی تهران" از ۱۲ تا ۱۸ شهریور ماه با حضور گروه‌های مختلف در عمارت تاریخی مسعودیه تهران برگزار می‌شود.

تندباد در شمال خوزستان، ۵ کشته و ۴۰ مصدوم

همشهری آنلاین: تند باد در شمال استان خوزستان ۵ کشته و ۴۰ مصدوم بر جای گذاشت و حدود ۲۱ میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان به شهرستان‌های شمالی استان خسارت وارد کرد.

زنان باردار قهوه ننوشند؛ خطر ابتلا به لوسمی کودک

همشهری آنلاین: تازه‌ترین نتایج مطالعات دانشمندان انگلیسی نشان می‌دهد نوشیدن قهوه در دوره بارداری خطر ابتلا به لوسمی (سرطان خون) را در کودک آینده افزایش می‌دهد.

مردی که چند ماه پس از پرواز برادران رایت به دنیا آمد، زنده است

همشهری آنلاین: ساکاری مومویی ژاپنی ۱۱۱ ساله پیرترین مرد جهان شناخته شد. او که پنجم فوریه سال ۱۹۰۳ و چند ماه پیش از نخستین پرواز برادران رایت به دنیا آمده حالا به عنوان مسن ترین مرد جهان شناخته می‌شود.

صدای تیک تاک ساعت می‌تواند تمایل زنان را به بچه دار شدن برانگیزد

همشهری آنلاین: صدای تیک تاک ساعت براساس نتایج تازه‌ترین مطالعات دانشمندان آمریکایی، ممکن است تمایل زنان را برای بچه دار شدن افزایش دهد.

مسابقات قرآن و نهج البلاغه کارگران در اصفهان

همشهری آنلاین: دهمین دوره مسابقات قرآن و نهج البلاغه ویژه کارگران استان برگزار شد.

دنیای رنگ‌وارنگ بستنی

تابستان است و همه از دست گرما کلافه‌اند؛ مگر این‌که در آلاسکا زندگی کنی! در این گیر و دار هیچ‌چیز به اندازه‌ی یک بستنی خوشمزه دل آدم را خنک نمی‌کند.

دامنی پر از بوی غزل

گفت‌و‌گو> فاطمه سالاروند: رنگ مورد علاقه‌اش آبی است و با لبخند می‌گوید: «فکر می‌کنم رنگ شعرهایم هم آبی باشد، چون آبی رنگ مهربانی است.» اولین شعرش را در ۹ سالگی سروده و بعدها چاپ اولین شعرش در سال ۶۴ و در مجله‌ی «کیهان بچه‌ها» او را مانند بچه‌ها خوشحال کرده است.

داستان روزهای تابستان

شراره داوودی: به میانه‌های تابستان رسیده‌ایم، روزهای گرم و کشداری که هرچه می‌گذرد، تمام نمی‌شوند. ساعت‌ها آن‌قدر طولانی می‌گذرند که فقط به‌دنبال راهی برای فرار از این‌همه گرما و آلودگی و گرد و غبار هستیم.

مدادهایی برای ننوشتن

علی مولوی: بیش‌ترمان وقتی مدادمان کوچک می‌شود، دیگر از آن استفاده نمی‌کنیم. نوشتن با مدادهای کوچک کار مشکلی است و تراشیدنش هم سخت است.

سرقت الماس

معمای پلیسی> نوشته‌ى جیم سوکاچ، ترجمه‌ى مینو همدانى‌زاده: پیش از این با دکتر «جفری‌لین کوئیک‌سولْوْ» استاد جُرم‌شناسی آشنا شده‌اید و می‌دانید که او با آژانس‌های کارآگاهی همکاری می‌کند.

پایه‌ی نردبان

طنز> محمد‌کاظم اخوان: - هی «جیم» بیا پایین؛ کارت دارم!

جمهوری اسلامی به هر تهدیدی در همان سطح پاسخ می‌دهد

همشهری آنلاین: فرمانده نیروی هوا و فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با بیان ضعف بسیار رژیم صهیونیستی و عدم توانایی اقدام نظامی علیه ایران گفت: ما حتی با فرض احتمال یک هزارم اینکه کشور هدف حمله ناگهانی این رژیم قرار بگیرد، آماده‌ایم.

دفاع کم هزینه، حاصل ترکیب پدافند عامل و غیر عامل

همشهری آنلاین: نشست مشترک فرمانده قرارگاه پدافند هوایی خاتم الانبیاء ارتش و رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور برگزار شد.

گزارشی از جلسه استیضاح وزیر علوم

همشهری آنلاین: جلسه علنی مجلس شورای اسلامی برای استیضاح وزیر علوم صبح امروز چهارشنبه با نواختن زنگ جلسه علنی به ریاست علی لاریجانی و در آستانه اولین هفته دولت روحانی تشکیل شد.

ایران تا ۶۰سال نفت و تا ۲۰۰سال دیگر گاز دارد

همشهری آنلاین: معاون اکتشافی مدیریت اکتشاف شرکت ملی نفت ایران با اشاره به رتبه برتر ایران از نظر ذخیره اکتشافات نفتی، گفت: ایران تا ۶۰ سال آینده نفت و تا ۲۰۰ سال دیگر گاز دارد.

تیم ملی ب والیبال با غلبه بر استرالیا صدرنشین شد

همشهری آنلاین: تیم ملی ب والیبال ایران سومین دیدار خود در چهارمین دوره جام کنفدراسیون والیبال آسیا را با شکست استرالیا به پایان رساند و در پایان دور مقدماتی در گروه خود صدرنشین شد.