سه شنبه 6 مرداد 1394 | به روز شده: 28 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
یکشنبه 27 اردیبهشت 1388 - 18:54:46 | کد مطلب: 81560 چاپ

زندگینامه: علی اکبر دهخدا (۱۲۵۵-۱۳۳۴)

کتاب  > نویسندگان و مولفان - همشهری آنلاین:
علی اکبر دهخدا در سال ۱۲۵۵ در تهران متولد شد. هنگامی‌که یک سال بیش نداشت، پدرش فوت شد و وی بعدها زیرنظر و توجهات مادر به تحصیل ادامه داد.

دهخدا زبان عربی و علوم دینی را نزد شیخ غلامحسین آموخت. چند سال بعد که مدرسه سیاسی در تهران تأسیس شد، دهخدا در آن مدرسه به تحصیل پرداخت و زبان فرانسه را در آنجا آموخت.

همزمان با آغاز مشروطیت، وی با همکاری مرحوم جهانگیرخان و مرحوم قاسم خان، روزنامه معروف صور‌اسرافیل را منتشر کرد. ستون طنز چرند و پرند به قلم دهخدا و با امضای دخو در این روزنامه نوشته می‌شد.

سبک نگارش این ستون در ادب فارسی بی‌سابقه بود و مکتب جدیدی را در عالم روزنامه‌نگاری و نثر معاصر فارسی پدیدآورد.

دهخدا با شجاعت و جسارت تمام، مفاسد اجتماعی و سیاسی آن روزگار را با روش طنز در آن روزنامه منتشر می‌کرد. وی یکی از بنیانگذاران طنز در ایران است.

پس از درگذشت مظفرالدین‌شاه و روی کار آمدن محمدعلی میرزا و مخالفت وی با مشروطیت و آزادیخواهان، به دستور وی مجلس به توپ بسته شد و جمعی از آزادیخواهان تبعید و دستگیر شدند و دهخدا که جزو گروه آزادیخواهان بود به پاریس تبعید شد. وی در آنجا و سپس در سوئیس به انتشار مجدد روزنامه صوراسرافیل اقدام کرد.

پس از تبعید محمدعلی میرزا، دهخدا به ایران آمد و به عنوان نماینده به مجلس شورای ملی راه‌یافت.

در دوران جنگ جهانی اول، دهخدا در یکی از روستاهای چهارمحال‌و‌بختیاری ایران سکونت داشت و پس از پایان جنگ به تهران بازگشت و از امور سیاسی کناره‌گرفت و به کارهای علمی و فرهنگی مشغول شد و تا پایان عمر پرثمر خویش، به مطالعه و پژوهش ادامه داد.

علی اکبر دهخدا از خبره‌ترین و فعال‌ترین استادان ادبیات فارسی در روزگار معاصر است که بزرگترین خدمت به زبان فارسی در این دوران را انجام داده است.

لغتنامه بزرگ دهخدا که در بیش از پنجاه جلد به چاپ رسیده است و شامل همه لغات زبان فارسی با معنای دقیق و اشعار و اطلاعاتی درباره آنهاست و کتاب امثال‌و‌حکم که شامل همه ضرب المثل‌ها و احادیث و حکمت‌ها در زبان فارسی است، خود به تنهایی نشان‌دهنده دانش و شخصیت علمی دهخدا می‌باشند.

لغتنامه دهخدا حاصل بیش از چهل سال زحمات شبانه روزی او می‌باشد. این کتاب در بیست و شش هزار و چهار صد و هفتاد و پنج صفحه سه ستونی به قطع رحلی با تعداد شش هزار دوره، امروز در دسترس فارسی‌زبانان است.

چاپ لغتنامه، نخست در سال ۱۳۱۹ در چاپخانه بانک ملی آغاز شد و یک جلد آن در ۴۸۶ صفحه به چاپ رسید و مدتی متوقف شد، سپس مجلس شورای ملی عهده‌دار چاپ لغتنامه بود و چون لغتنامه به دانشگاه تهران منتقل شد، چاپخانه دانشگاه به تنهایی عهده‌دار چاپ آن شد که هم اکنون هم ادامه دارد.

محل فعلی مؤسسه لغتنامه در شمیران جنب باغ فردوس است و این مؤسسه توانسته لغتنامه دهخدا را در ۲۲۲ جزوه شامل حدود 27000 صفحه چاپ و در اختیار علاقه‌مندان و محققان ایران و پژوهشگران جهان قرار دهد.

علامه دهخدا هفتم اسفند سال 1334 چشم از جهان فرو‌بست و  در ابن‌بابویه در مقبره خانوادگی مدفون گردید.

برخی از آثار علامه دهخدا:

  • امثال و حکم
  • ترجمه عظمت و انحطاط رومیان
  • ترجمه روح القوانین
  • فرهنگ فرانسه به زبان فارسی
  • ابوریحان بیرونی
  • تعلیقات بر دیوان ناصر خسرو
  • دیوان سید حسن غضنوی
  • تصحیح دیوان حافظ
  • تصحیح دیوان منوچهری
  • تصحیح دیوان فرخی
  • تصحیح دیوان مسعود سعد
  • تصحیح دیوان سوزنی
  • تصحیح لغت فرس اسدی
  • تصحیح صحاح الفرس
  • تصحیح دیوان ابن یمین
  • تصحیح یوسف و زلیخا
  • مجموعه مقالات
  • پندها و کلمات قصار
  • دیوان دهخدا
در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

پوتین: بلاتر شایسته دریافت جایزه نوبل است

همشهری آنلاین: رئیس‌جمهور روسیه به ستایش از سپ بلاتر پرداخت و او را شایسته دریافت جایزه نوبل دانست.

پوشش حمایتی ۱۸ هزار کودک یتیم توسط بنیاد برکت

همشهری آنلاین: بنیاد برکت تاکنون بیش از ۱۸ هزار کودک یتیم زیر ۱۰ سال را در روستاهای مناطق محروم کشور تحت پوشش حمایتی خود قرار داده است.

تحصیل رایگان در یک دانشگاه غیرانتفاعی

همشهری آنلاین: دانشگاه غیرانتفاعی مذاهب اسلامی در مقطع کارشناسی و در هفت رشته تحصیلی به صورت رایگان دانشجو می‌پذیرد.

اجازه نمی‌دهم حقوق جامعه پزشکی تضییع شود

همشهری آنلاین: وزیر بهداشت با بیان اینکه جامعه پزشکی نیازمند حمایت است، هر گونه تعرض به حقوق جامعه پزشکی را تعرض به سلامت مردم و جامعه برشمرد.

آغاز اجرای یک نمایش به یاد مصطفی عبداللهی

همشهری آنلاین: اجرای نمایش «پیوند خونی» به کارگردانی هوشمند هنرکار، با سخنان بهزاد فرهانی و به یاد مصطفی عبداللهی آغاز شد.

سامانه نقشه وضعیت آب تهران تهیه شد

همشهری آنلاین: معاون بهداشت وزیر بهداشت،درمان و آموزش پزشکی اعلام کرد: GIS یا نقشه جغرافیایی وضعیت آب تهران تهیه شده و به زودی به تصویب دولت می رسد.

بصیرت مسوولان حیله های دشمنان را خنثی می کند

همشهری آنلاین: رییس هیات معارف جنگ و مشاور نظامی فرماندهی کل نیروهای مسلح در امور زمینی گفت: مسوولان و مردم با برخورداری از بصیرت لازم می توانند حیله های دشمنان را شناسایی و با آن ها مقابله کنند.

پیام تبریک سرلشکر جعفری به فرمانده دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله(عج)

همشهری آنلاین: فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در پیامی، قرار گرفتن دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله(عج) را در بین دانشگاه های برتر تاثیرگذار علمی جهان تبریک گفت.

موفقیت در مساله هسته ای آخرین دستاورد خون شهدا است

همشهری آنلاین: رییس بنیاد شهید و امور ایثارگران با تاکید بر وظیفه و مسئولیت خطیر فرهنگی و آموزشی دستگاه ها در قبال جامعه شاهد و ایثارگر، گفت: موفقیت در مساله هسته ای آخرین دستاورد خون شهدا و حاصل زحمات و مقاومت ایثارگران است.

جماعت را نظر کن در صلاتش

محمد مجد: هیچ‌چیز مثل صفوف منظم نمازجمعه و جماعت و نمازگزارانی که شانه به شانه کنار هم ایستاده‌اند، اتحاد و وحدت مسلمانان را نشان نمی‌دهد، به همین دلیل است که در دین ما، توصیه‌های فراوانی به برپایی نمازجمعه و جماعت و شرکت در آن شده است.

تذکر درباره سفر فابیوس به تهران؛ ورود شهرداری به حوزه مد و لباس

همشهری آنلاین: برخی از اعضای شورای شهر تهران در جلسه علنی شورا نسبت به ورود وزیر امور خارجه فرانسه به کشور ابراز نگرانی کردند.

نادر مرادی نایب قهرمان وزنه‌برداری معلولین آسیا در دسته ۷۲ کیلوگرم شد

همشهری آنلاین: در ادامه رقابت‌های قهرمانی وزنه‌برداری معلولین، دومین نماینده کشورمان، در دسته ۷۲ کیلوگرم به مصاف حریفان رفت.

به حراجی‌های گوشی برویم؟

حسین رحمانی: گوشی‌های پیشرفته تولیدکننده‌های اصلی که در اصطلاح، پرچم‌داران آن شرکت نامیده می‌شوند، گاهی قیمت بسیار بالایی دارند.