جمعه 15 اسفند 1393 | به روز شده: 36 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
یکشنبه 27 اردیبهشت 1388 - 17:54:46 | کد مطلب: 81560 چاپ

زندگینامه: علی اکبر دهخدا (۱۲۵۵-۱۳۳۴)

کتاب  > نویسندگان و مولفان - همشهری آنلاین:
علی اکبر دهخدا در سال ۱۲۵۵ در تهران متولد شد. هنگامی‌که یک سال بیش نداشت، پدرش فوت شد و وی بعدها زیرنظر و توجهات مادر به تحصیل ادامه داد.

دهخدا زبان عربی و علوم دینی را نزد شیخ غلامحسین آموخت. چند سال بعد که مدرسه سیاسی در تهران تأسیس شد، دهخدا در آن مدرسه به تحصیل پرداخت و زبان فرانسه را در آنجا آموخت.

همزمان با آغاز مشروطیت، وی با همکاری مرحوم جهانگیرخان و مرحوم قاسم خان، روزنامه معروف صور‌اسرافیل را منتشر کرد. ستون طنز چرند و پرند به قلم دهخدا و با امضای دخو در این روزنامه نوشته می‌شد.

سبک نگارش این ستون در ادب فارسی بی‌سابقه بود و مکتب جدیدی را در عالم روزنامه‌نگاری و نثر معاصر فارسی پدیدآورد.

دهخدا با شجاعت و جسارت تمام، مفاسد اجتماعی و سیاسی آن روزگار را با روش طنز در آن روزنامه منتشر می‌کرد. وی یکی از بنیانگذاران طنز در ایران است.

پس از درگذشت مظفرالدین‌شاه و روی کار آمدن محمدعلی میرزا و مخالفت وی با مشروطیت و آزادیخواهان، به دستور وی مجلس به توپ بسته شد و جمعی از آزادیخواهان تبعید و دستگیر شدند و دهخدا که جزو گروه آزادیخواهان بود به پاریس تبعید شد. وی در آنجا و سپس در سوئیس به انتشار مجدد روزنامه صوراسرافیل اقدام کرد.

پس از تبعید محمدعلی میرزا، دهخدا به ایران آمد و به عنوان نماینده به مجلس شورای ملی راه‌یافت.

در دوران جنگ جهانی اول، دهخدا در یکی از روستاهای چهارمحال‌و‌بختیاری ایران سکونت داشت و پس از پایان جنگ به تهران بازگشت و از امور سیاسی کناره‌گرفت و به کارهای علمی و فرهنگی مشغول شد و تا پایان عمر پرثمر خویش، به مطالعه و پژوهش ادامه داد.

علی اکبر دهخدا از خبره‌ترین و فعال‌ترین استادان ادبیات فارسی در روزگار معاصر است که بزرگترین خدمت به زبان فارسی در این دوران را انجام داده است.

لغتنامه بزرگ دهخدا که در بیش از پنجاه جلد به چاپ رسیده است و شامل همه لغات زبان فارسی با معنای دقیق و اشعار و اطلاعاتی درباره آنهاست و کتاب امثال‌و‌حکم که شامل همه ضرب المثل‌ها و احادیث و حکمت‌ها در زبان فارسی است، خود به تنهایی نشان‌دهنده دانش و شخصیت علمی دهخدا می‌باشند.

لغتنامه دهخدا حاصل بیش از چهل سال زحمات شبانه روزی او می‌باشد. این کتاب در بیست و شش هزار و چهار صد و هفتاد و پنج صفحه سه ستونی به قطع رحلی با تعداد شش هزار دوره، امروز در دسترس فارسی‌زبانان است.

چاپ لغتنامه، نخست در سال ۱۳۱۹ در چاپخانه بانک ملی آغاز شد و یک جلد آن در ۴۸۶ صفحه به چاپ رسید و مدتی متوقف شد، سپس مجلس شورای ملی عهده‌دار چاپ لغتنامه بود و چون لغتنامه به دانشگاه تهران منتقل شد، چاپخانه دانشگاه به تنهایی عهده‌دار چاپ آن شد که هم اکنون هم ادامه دارد.

محل فعلی مؤسسه لغتنامه در شمیران جنب باغ فردوس است و این مؤسسه توانسته لغتنامه دهخدا را در ۲۲۲ جزوه شامل حدود 27000 صفحه چاپ و در اختیار علاقه‌مندان و محققان ایران و پژوهشگران جهان قرار دهد.

علامه دهخدا هفتم اسفند سال 1334 چشم از جهان فرو‌بست و  در ابن‌بابویه در مقبره خانوادگی مدفون گردید.

برخی از آثار علامه دهخدا:

  • امثال و حکم
  • ترجمه عظمت و انحطاط رومیان
  • ترجمه روح القوانین
  • فرهنگ فرانسه به زبان فارسی
  • ابوریحان بیرونی
  • تعلیقات بر دیوان ناصر خسرو
  • دیوان سید حسن غضنوی
  • تصحیح دیوان حافظ
  • تصحیح دیوان منوچهری
  • تصحیح دیوان فرخی
  • تصحیح دیوان مسعود سعد
  • تصحیح دیوان سوزنی
  • تصحیح لغت فرس اسدی
  • تصحیح صحاح الفرس
  • تصحیح دیوان ابن یمین
  • تصحیح یوسف و زلیخا
  • مجموعه مقالات
  • پندها و کلمات قصار
  • دیوان دهخدا
در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

کتابشناسی ۳۶ سال زهرا پژوهی در ایران؛ از کتاب آفرینش تا مصحف فاطمه (س)

همشهری آنلاین: به بهانه سالروز شهادت حضرت زهرای مرضیه(س) فهرستی کتابشناسانه از آثاری که از سال ۱۳۵۷ به این سو با موضوع شناخت حضرت فاطمه (س) در ایران منتشر شده‌ پیش روی مخاطبان ایبنا قرار می گیرد.

هواپیماهای مسافری مافوق صوت می‌آیند

همشهری آنلاین: هواپیماهای مسافربری مدرن موجود، کاملا راحت و قابل اعتمادند، اما تازه‌ترین پیشرفت‌های مهندسی، امکان چند برابر کردن سرعت آنها را فراهم کرده است. هواپیماهای مافوق صوت به واقعیت می‌پیوندند.

فعالیت مشترک وزارتخانه‌های امور خارجه و اطلاعات برای آزادی نیکبخت

همشهری آنلاین: معاون عربی و آفریقایی وزیر امور خارجه گفت: سربازان گمنام امام زمان با یک سلسله عملیات پیچیده و دشوار در منطقه‌ای خاص از کشور یمن مقتدرانه دیپلمات کشورمان را آزاد کردند.

مهلت ثبت‌نام پرداخت جریمه سربازی تمدید شد

همشهری آنلاین: جانشین رییس سازمان وظیفه عمومی ناجا از تمدید مهلت ثبت نام برای طرح پرداخت جریمه به جای انجام خدمت سربازی برای مشمولان دارای هشت سال غیبت و بیشتر از آن خبرداد.

گزارش نشست خبری وزیر اطلاعات با خبرنگاران

هشهری آنلاین: وزیر اطلاعات با بیان اینکه دستگاه‌ اطلاعاتی ایران کوچکترین‌ باجی به باج‌خواهان نمی‌دهد و با روش‌های پیچیده اطلاعاتی از منافع و مصالح جمهوری اسلامی ایران دفاع می‌کند، گفت: با کمترین هزینه دیپلمات ایرانی ربوده‌شده در یمن آزاد شد.

مستور و مست؛ آلبوم تازه همایون شجریان

همشهری‌آنلاین: آلبوم موسیقی «مستور و مست» به آهنگسازی «ژانو باغومیان» و خوانندگی «همایون شجریان» از سوی مؤسسه «هنر پارسه» به زودی منتشر می‌شود.

موسیقی ایران وام‌دار کولی‌هاست

همشهری آنلاین: کیهان کلهر موسیقی ایران را وام‌دار کولی‌ها و نوازندگان دوره‌گردی دانست که در طول زمان‌های دراز آواهای آن را حفظ کرده‌اند.

بارسلونا مقتدرانه به فینال جام حذفی رسید

همشهری آنلاین: بارسلونا با برتری برابر ویارئال مقتدرانه به فینال جام حذفی اسپانیا راه یافت.

دیپلمات ایرانی ربوده شده در یمن آزاد شد

همشهری آنلاین: نوراحمد نیکبخت، دیپلمات ایرانی ربوده شده در یمن صبح روز پنجشنبه ۱۴ اسفند، آزاد شد و به ایران بازگشت.

اربعین شهید الله دادی و شهدای فصل زمستان استان یزد برگزار شد

همشهری آنلاین: اربعین شهید الله دادی و شهدای فصل زمستان استان یزد روز پنجشنبه با حضور شهین دخت مولاوردی معاون امور زنان خانواده رییس جمهوری در مسجد حظیره یزد برگزار شد.

قوانین جزایی اسلام پاسخگوی نیازهای جامعه است

همشهری آنلاین: رئیس قوه قضائیه با انتقاد از برخی که مدعی هستند قوانین جزایی اسلام پاسخگوی نیازهای روز جامعه نیست، گفت: مسائل قضایی مانند سایر موضوعات و معارف دینی نیاز به اجتهاد علمی دارد.

ویپلش

همشهری آنلاین: ویپلش فیلم غیرمنتظره‌ای است، نه‌فقط به‌خاطر کم‌سن‌وسال‌بودن سازنده‌اش، بلکه به‌خاطر سادگی و روانی مثال‌زدنی‌اش.

دیدار رییس مجلس با خانواده مرحوم صادق طباطبایی

همشهری آنلاین: رییس مجلس شورای اسلامی برای عرض تسلیت با حضور در منزل دکتر سید صادق طباطبایی با خانواده آن مرحوم دیدار کرد.