یکشنبه 8 شهریور 1394 | به روز شده: 16 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 10 مهر 1389 - 19:37:09 | کد مطلب: 116952 چاپ

آشنایی با روستای کندوان - آذربایجان شرقی

سفر > ایرانگردی - محمد ملاحسینی:
روستای کندوان در دامنه سر سبز سلطان داغی، در ۱۸ کیلومتری جنوب اسکو و ۶۲ کیلومتری جنوب غربی تبریز قرار دارد

خانه های سنتی و باستانی کندوان از نظر نوع معماری در ایران نظیر ندارند و به عقیده تعدادی از محققین احداث این خانه‌ها به قرن ۷ هجری همزمان با یورش مغول‌ها برمی‌گردد.

در تاریخ این منطقه، این گونه نقل شده که نخستین کسانی که به کندوان پا گذاشته اند، ساکنان روستایی به نام حیله ور- که در 2 کیلومتری غرب کندوان قرار داشته- بوده اند که در قرن هفتم هجری برای در امان ماندن از حمله مغول ها به دشتی در مقابل کندوان فعلی مهاجرت کرده اند و در طول مدت زمانی به تدریج درون کران‌ها را حفاری کرده و پناهگاهی امن برای خود ساخته اند.

کندوان روستایی است بنا شده در صخره و تنها سازه این دهکده را سنگ‌ها تشکیل می دهند. خانه ها هرمی شکل هستند و برای دام ها نیز حفره هایی در سنگ ها بنا شده است.

کندوان یکی از 3 روستای صخره‌ای جهان است که موجب جذابیت بی نظیر آن شده است. معماری روستای کندوان و جاری بودن زندگی مردم در قالب بافت قدیمی آن یک استثنا در دنیا به حساب می آید. چرا که دیگر در ترکیه و آمریکا کسی در کاپادوکیه و داکوتا زندگی نمی کند.

کوه سهند یکی از 5 کوه آتشفشانی مهم ایران در استان آذربایجان شرقی و در جنوب تبریز واقع است. در دامنه های این کوه و در نزدیکی شهر اسکو، روستایی با نام کندوان قرار دارد که از نظر جاذبه های زمین شناسی و معماری دارای اهمیت است.

صخره های کله قندی و غارهای دستکن توسط انسان که به عنوان خانه های مسکونی مورد استفاده قرار می گیرد، یکی از شگفت انگیزترین روستاهای صخره ای جهان را پدید آورده است.

شیوه بنای خانه‌های این روستا از نوع معماری صخره ای و به شکل مخروطی یا کله قندی می‌باشد. برخی از باستان شناسان قدمت این روستا را به دوره های پیش از اسلام نسبت می‌دهند.

در دل این تپه‌های بلند که ارتفاع بعضی از آنها به 40 متر می‌رسد صدها آغل، انبار و اتاقک حفر شده که بسیار دیدنی است. همچنین آب معدنی گوارایی از دل یکی از تپه های این روستا می جوشد که از شهرت فراوانی برخوردار است و برای امراض کلیوی بسیار مفید تشخیص داده شده است.

این روستا به سبب ویژگی معماری صخره ای و بافت مخصوص آن در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

در اثر فعل و انفعالات آتشفشانی کوههای سهند، چنین منظره‌ای در یکی از خوش آب و هواترین نقاط ایران ایجاد شده است. توده ها و گدازه های مذاب آتشفشانی، به وسیله باد، برف و باران در طی هزاران سال متمادی شکل گرفته و به فرم کران درآمده است.

خانه های این روستا به مانند کندوی عسل در دل کوه کنده شده اند و جالب اینجاست که عسل یکی از مهمترین محصولات این روستا می باشد.

کندوان منطقه‌ای ییلاقی از رشته کوه های سهند است که مراتع سرسبزش عشایر زیادی را به آن جا می‌کشاند.

معماری خاص این روستا موجب شهرت جهانی آن شده است. دامداری و کشاورزی و باغداری عمده فعالیت مردمان این روستاست، لوله کشی آب و برق در دل این سنگ ها همزیستی مسالمت آمیز بشر با محیط زیست را نشان می‌دهد. کندوان نمونه زیبای استفاده از طبیعت در زندگی انسان است.

آنچه به کندوان هویت باستانی داده وجود 117 خانوار و منزل مسکونی در درون توده های مخروطی و هرمی شکل صخره ای است. روستاییان کندوان داخل این توده ها برای خود خانه مسکونی، آغل، انبار و کارگاه ایجاد کرده‌اند.

معماری صخره‌ای، حاکی از صحنه‌های مبارزه و جدال انسان با طبیعت و در خدمت گرفتن صخره های طبیعی است. در معماری معمولی، به وسیله مصالح ساختمانی گچ، آهک و خشت، هیئت اصلی بنا را به وجود می آورند، در صورتی که در معماری صخره‏ای فضای مورد نظر در درون توده سنگ هویدا می‌گردد و سنگ، مانند کالبدی، قشری مستحکم در اطراف این فضا ایجاد می‌کند.

ارتباط طبقات بالایی کران‌ها با خارج، از طریق پلکان های بسیار زیبایی از بدنه خود کران تامین گشته است. طبقه هم‌کف، اکثرا اصطبل بوده و طبقات دوم و سوم و چهارم به عنوان سکونت‌گاه استفاده می‌شود. در بعضی موارد از طبقه چهارم به عنوان انبار نیز استفاده کرده‌اند.

آبریزها اکثرا در کنار معابر و در خارج از کران ها و محیط مسکونی قرار داشته و هر چند خانواده به طور مشترک دارای یک آبریز هستند. آبریزها اکثرا دارای چند محل نشیمن و انباره می‏باشد که بستگی به شیب زمین دارد.

به خاطر قطر و ضخامت زیاد کران‌ها، ایجاد نورگیر در طبقات پایین کار بسیار مشکلی است، بدین مناسبت نورگیرها اغلب در طبقات بالا واقع شده‌اند. جنس پنجره‌ها از چوب بوده اغلب به شکل شطرنجی و در آنها قطعات کوچک شیشه تعبیه شده است.

آثار معماری صخره‌ای در اغلب نقاط جهان به چشم می‌خورد که در اکثر آنها اکنون دیگر سکنه ای زندگی نمی‌کند؛ ولی معماری صخره ای از نوع کندوان فقط در یک منطقه دیگر در روی زمین ایجاد شده و آن در دره زیبای گورمه ترکیه است.

بافت قدیمی روستای کندوان که یکی از زیباترین و منحصر به فردترین روستاهای تاریخی کشور و تنها روستای زنده صخره‌ای محسوب می شود، با ساخت و سازهای جدید که متفاوت با بافت گذشته است با تهدیدی جدی رو به رو شده است.

وجود آب معدنی، خانه‌های منحصر به فرد، دره‌های سرسبز و خرم، آب و هوای مطبوع و لبنیات و عسل مرغوب کوهستان، سبب جذب تعداد کثیری مسافر از نقاط دور و نزدیک به این روستا به خصوص در فصول مساعد سال می شود.

این روستا به سبب ویژگی معماری صخره ای و بافت مخصوص آن در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. توده‌ها و گدازه‌های مذاب آتشفشانی، به وسیله باد، برف و باران در طی هزاران سال متمادی شکل گرفته و به این فرم درآمده است. کران‌ها در تابستان‌ها خنک و در زمستان‌ها گرم است.

این روستا طبق سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1375، دارای 137 خانوار و ٧٥٠ نفر جمعیت بوده است که به کار کشاورزی و دامداری و صنایع دستی اشتغال دارند.

روستای کندوان دارای مسجد، حمام، مدرسه و آسیا می‌باشد و کران مسجد یکی از بزرگ‌ترین کران‌های روستا را تشکیل داده است. به دلیل شکل مخروطی خاص، اغلب کران‌های دارای طبقات مختلف، از داخل با یکدیگر ارتباط ندارند، کران ها عموما دارای دو طبقه بوده و در بعضی موارد سه و حتی چهار طبقه نیز در آ نها ایجاد کرده اند.

آثار معماری صخره‌ای در اغلب نقاط جهان به چشم می خورد که در اکثر آن‌ها اکنون دیگر سکنه‌ای زندگی نمی‌کند ولی معماری صخره‌ای از نوع کندوان فقط در یک منطقه دیگر در روی زمین ایجاد شده و آن در دره زیبای گورمه ترکیه است.

کندوان جزو سه روستای شگفت انگیز دنیاست که توجه گردشگران داخلی و خارجی را به خود جلب کرده است به طوری که سالانه ٣٠٠ هزار گردشگر از این روستای تاریخی بازدید می‌کنند.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

مصرف صدف خام خطر مسمومیت به همراه دارد

همشهری آنلاین: محققان متوجه شدند، بسیاری از گونه‌های نوروویروس‌های انسانی در جهان را می‌توان در صدف‌ها پیدا کرد.

شمشیربازی پیشکسوتان آسیا: ایران قهرمان اسلحه اپه تیمی شد

همشهری آنلاین: نخستین دوره مسابقات شمشیربازی قهرمانی پیشکسوتان آسیا با قهرمانی ایران در دیدارهای تیمی اسلحه اپه همراه بود. در دیدارهای انفرادی این اسلحه نماینده ایران به مدال برنز دست یافت.

تصاویری از دیدار فوتبال ستارگان جهان و ایران

همشهری آنلاین: روز جمعه (۶ شهریور) دو تیم ستارگان جهان و ایران برای کمک به بیماران ام اس به مصاف هم رفتند که این دیدار را ستارگان جهان با نتیجه سه بر صفر به سود خود خاتمه دادند.

تابستان خود را چگونه گذراندید؟

همشهری آنلاین: سر کوچه یک ساختمان سه‌طبقه‌ی آجری بود که خیلی عجیب بود. تا آن‌موقع ساختمان سه‌طبقه ندیده بودم. سومین قواره‌ی کوچه، خانه‌ی خواهر من بود

قشر خاکستری سرنوشت انتخابات‌ را رقم می‌زند

همشهری آنلاین: نرمش قهرمانانه واقعا سیاست درست و پخته‌ای بود. این سیاست باعث شد دولت روحانی روی تحریم‌ها کار کرده و شبه تحریم‌ها را از روی کشور بردارند

شجریان و ناظری آواز جوانان را داوری می‌کنند

همشهری آنلاین: شهرام ناظری و محمدرضا شجریان بخش «آواز» جشنواره موسیقی جوان را داوری خواهند کرد.

سروش تیموری و سحر اولیایی قهرمان مسابقات پاراگلایدر ایران شدند

همشهری آنلاین: سومین دوره مسابقات پاراگلایدر قهرمانی کشور، جام سیلوانا با قهرمانی ورزشکارانی از استان‌های کرمانشاه در بخش مردان و شیراز در بخش زنان پایان یافت.

سرمقاله روزنامه‌های ۸ شهریور

همشهری آنلاین: نشست خبری رئیس جمهوری، مقابله با دشمن و...از جمله موضوعات مورد توجه برخی از روزنامه‌های یکشنبه-۸ شهریور- در ستون سرمقاله‌شان هستند.

آخرین امید احیای بختگان از بین رفت

همشهری آنلاین: رودخانه کر (kor) که تنها منبع تامین آب دریاچه بختگان در فارس بود هم خشک شد تا آخرین امید احیای تالاب نیز خاموش شود.

۸ شهریور؛ مهم‌ترین خبر روزنامه‌های ورزشی صبح ایران

همشهری‌آنلاین: تیتر یک روزنامه‌های ورزشی صبح ایران اختصاص دارد به برخی ماجراها و حاشیه‌های بازی ستارگان جهان و ایران، نگاه کی‌روش به تیم امید، صحبت های برانکو درباره علی کریمی و نظر علی دایی درباره پرسپولیس:

نتایج مسابقات قهرمانی کشور کمیته کیک بوکسینگ ISKA

همشهری آنلاین: مسابقات قهرمانی کشور کمیته کیک بوکسینگ ISKA به میزبانی استان کهگیلویه و بویر احمد، شهرستان بهمئی به مناسبت بزرگداشت شهدای این استان به پایان رسید.

بازداشت مظنون ترکیه‌ای انفجار بانکوک

همشهری‌آنلاین: پلیس تایلند در تحقیقات مربوط به بمب گذاری مرگبار در معبد "اراوان" ، یک مظنون اهل ترکیه‌ را بازداشت کرد و از منزل او مواد ساخت بمب کشف شد.

نتایج کامل مسابقات پرش با اسب جام ثامن (پیشرفت)

همشهری آنلاین: مسابقات پرش با اسب جام ثامن (پیشرفت ) چهارشنبه و جمعه (۴ و ۶ شهریور) در باشگاه سوارکاری ارشاد مشهد با حضور ۵۰ سوارکار از سراسر کشور برگزار شد.

دست دوستی خود را به سوی ملت ایران دراز کنید

همشهری آنلاین: معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان انرژی اتمی گفت: توصیۀ ما به کشورهای غربی از جمله آمریکا آن است که اگر در پیِ جبران مافات هستند به تجدیدنظر در رفتار خود پرداخته و دست دوستی خود را به سوی ملّت ایران دراز کنند.

رشد شاخص بورس و فرابورس

هر دو شاخص بورس و فرابورس افزایش یافتند به‌طوری که شاخص کل بورس تهران با ۲۴۵ واحد افزایش به ۶۴ هزارو ۴۵۱ واحد و شاخص فرابورس با ۹.۷ پله صعود به ۷۳۸ واحد رسید.

بوستان ولایت، قطب پزشکی هسته‌ای منطقه می‌شود

عباس ثابتی‌راد: بزرگ‌ترین دهکده سلامت هسته‌ای خاورمیانه با استفاده از دانش هسته‌ای و بـه‌کـارگیری‌شیوه‌هـای‌درمـانـی پروتون‌درمانی و گامانایف در بوستان ولایت احداث خواهد شد.

نمایش سنتی بدون حمایت می‌میرد

فهیمه پناه‌آذر: اواخر دهه ۶۰ بود که شخصیت عبدلی به همراه اوستا در تلویزیون حاضر شد؛ چهره‌ای دوست‌داشتنی که ۳ روز در هفته در قالب برنامه «بعد از خبر» روی آنتن، مخاطبان را شاد می‌کرد.

نجات پسربچه ۶ ساله از دام سیاه پیرمرد

بازی با کبوترها بهانه‌ای بود تا پیرمرد افغانی، سناریوی شوم خود را عملی کند.