سه شنبه 11 شهریور 1393 | به روز شده: 8 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 10 مهر 1389 - 19:37:09 | کد مطلب: 116952 چاپ

آشنایی با روستای کندوان - آذربایجان شرقی

سفر > ایرانگردی - محمد ملاحسینی:
روستای کندوان در دامنه سر سبز سلطان داغی، در ۱۸ کیلومتری جنوب اسکو و ۶۲ کیلومتری جنوب غربی تبریز قرار دارد

خانه های سنتی و باستانی کندوان از نظر نوع معماری در ایران نظیر ندارند و به عقیده تعدادی از محققین احداث این خانه‌ها به قرن ۷ هجری همزمان با یورش مغول‌ها برمی‌گردد.

در تاریخ این منطقه، این گونه نقل شده که نخستین کسانی که به کندوان پا گذاشته اند، ساکنان روستایی به نام حیله ور- که در 2 کیلومتری غرب کندوان قرار داشته- بوده اند که در قرن هفتم هجری برای در امان ماندن از حمله مغول ها به دشتی در مقابل کندوان فعلی مهاجرت کرده اند و در طول مدت زمانی به تدریج درون کران‌ها را حفاری کرده و پناهگاهی امن برای خود ساخته اند.

کندوان روستایی است بنا شده در صخره و تنها سازه این دهکده را سنگ‌ها تشکیل می دهند. خانه ها هرمی شکل هستند و برای دام ها نیز حفره هایی در سنگ ها بنا شده است.

کندوان یکی از 3 روستای صخره‌ای جهان است که موجب جذابیت بی نظیر آن شده است. معماری روستای کندوان و جاری بودن زندگی مردم در قالب بافت قدیمی آن یک استثنا در دنیا به حساب می آید. چرا که دیگر در ترکیه و آمریکا کسی در کاپادوکیه و داکوتا زندگی نمی کند.

کوه سهند یکی از 5 کوه آتشفشانی مهم ایران در استان آذربایجان شرقی و در جنوب تبریز واقع است. در دامنه های این کوه و در نزدیکی شهر اسکو، روستایی با نام کندوان قرار دارد که از نظر جاذبه های زمین شناسی و معماری دارای اهمیت است.

صخره های کله قندی و غارهای دستکن توسط انسان که به عنوان خانه های مسکونی مورد استفاده قرار می گیرد، یکی از شگفت انگیزترین روستاهای صخره ای جهان را پدید آورده است.

شیوه بنای خانه‌های این روستا از نوع معماری صخره ای و به شکل مخروطی یا کله قندی می‌باشد. برخی از باستان شناسان قدمت این روستا را به دوره های پیش از اسلام نسبت می‌دهند.

در دل این تپه‌های بلند که ارتفاع بعضی از آنها به 40 متر می‌رسد صدها آغل، انبار و اتاقک حفر شده که بسیار دیدنی است. همچنین آب معدنی گوارایی از دل یکی از تپه های این روستا می جوشد که از شهرت فراوانی برخوردار است و برای امراض کلیوی بسیار مفید تشخیص داده شده است.

این روستا به سبب ویژگی معماری صخره ای و بافت مخصوص آن در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

در اثر فعل و انفعالات آتشفشانی کوههای سهند، چنین منظره‌ای در یکی از خوش آب و هواترین نقاط ایران ایجاد شده است. توده ها و گدازه های مذاب آتشفشانی، به وسیله باد، برف و باران در طی هزاران سال متمادی شکل گرفته و به فرم کران درآمده است.

خانه های این روستا به مانند کندوی عسل در دل کوه کنده شده اند و جالب اینجاست که عسل یکی از مهمترین محصولات این روستا می باشد.

کندوان منطقه‌ای ییلاقی از رشته کوه های سهند است که مراتع سرسبزش عشایر زیادی را به آن جا می‌کشاند.

معماری خاص این روستا موجب شهرت جهانی آن شده است. دامداری و کشاورزی و باغداری عمده فعالیت مردمان این روستاست، لوله کشی آب و برق در دل این سنگ ها همزیستی مسالمت آمیز بشر با محیط زیست را نشان می‌دهد. کندوان نمونه زیبای استفاده از طبیعت در زندگی انسان است.

آنچه به کندوان هویت باستانی داده وجود 117 خانوار و منزل مسکونی در درون توده های مخروطی و هرمی شکل صخره ای است. روستاییان کندوان داخل این توده ها برای خود خانه مسکونی، آغل، انبار و کارگاه ایجاد کرده‌اند.

معماری صخره‌ای، حاکی از صحنه‌های مبارزه و جدال انسان با طبیعت و در خدمت گرفتن صخره های طبیعی است. در معماری معمولی، به وسیله مصالح ساختمانی گچ، آهک و خشت، هیئت اصلی بنا را به وجود می آورند، در صورتی که در معماری صخره‏ای فضای مورد نظر در درون توده سنگ هویدا می‌گردد و سنگ، مانند کالبدی، قشری مستحکم در اطراف این فضا ایجاد می‌کند.

ارتباط طبقات بالایی کران‌ها با خارج، از طریق پلکان های بسیار زیبایی از بدنه خود کران تامین گشته است. طبقه هم‌کف، اکثرا اصطبل بوده و طبقات دوم و سوم و چهارم به عنوان سکونت‌گاه استفاده می‌شود. در بعضی موارد از طبقه چهارم به عنوان انبار نیز استفاده کرده‌اند.

آبریزها اکثرا در کنار معابر و در خارج از کران ها و محیط مسکونی قرار داشته و هر چند خانواده به طور مشترک دارای یک آبریز هستند. آبریزها اکثرا دارای چند محل نشیمن و انباره می‏باشد که بستگی به شیب زمین دارد.

به خاطر قطر و ضخامت زیاد کران‌ها، ایجاد نورگیر در طبقات پایین کار بسیار مشکلی است، بدین مناسبت نورگیرها اغلب در طبقات بالا واقع شده‌اند. جنس پنجره‌ها از چوب بوده اغلب به شکل شطرنجی و در آنها قطعات کوچک شیشه تعبیه شده است.

آثار معماری صخره‌ای در اغلب نقاط جهان به چشم می‌خورد که در اکثر آنها اکنون دیگر سکنه ای زندگی نمی‌کند؛ ولی معماری صخره ای از نوع کندوان فقط در یک منطقه دیگر در روی زمین ایجاد شده و آن در دره زیبای گورمه ترکیه است.

بافت قدیمی روستای کندوان که یکی از زیباترین و منحصر به فردترین روستاهای تاریخی کشور و تنها روستای زنده صخره‌ای محسوب می شود، با ساخت و سازهای جدید که متفاوت با بافت گذشته است با تهدیدی جدی رو به رو شده است.

وجود آب معدنی، خانه‌های منحصر به فرد، دره‌های سرسبز و خرم، آب و هوای مطبوع و لبنیات و عسل مرغوب کوهستان، سبب جذب تعداد کثیری مسافر از نقاط دور و نزدیک به این روستا به خصوص در فصول مساعد سال می شود.

این روستا به سبب ویژگی معماری صخره ای و بافت مخصوص آن در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. توده‌ها و گدازه‌های مذاب آتشفشانی، به وسیله باد، برف و باران در طی هزاران سال متمادی شکل گرفته و به این فرم درآمده است. کران‌ها در تابستان‌ها خنک و در زمستان‌ها گرم است.

این روستا طبق سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1375، دارای 137 خانوار و ٧٥٠ نفر جمعیت بوده است که به کار کشاورزی و دامداری و صنایع دستی اشتغال دارند.

روستای کندوان دارای مسجد، حمام، مدرسه و آسیا می‌باشد و کران مسجد یکی از بزرگ‌ترین کران‌های روستا را تشکیل داده است. به دلیل شکل مخروطی خاص، اغلب کران‌های دارای طبقات مختلف، از داخل با یکدیگر ارتباط ندارند، کران ها عموما دارای دو طبقه بوده و در بعضی موارد سه و حتی چهار طبقه نیز در آ نها ایجاد کرده اند.

آثار معماری صخره‌ای در اغلب نقاط جهان به چشم می خورد که در اکثر آن‌ها اکنون دیگر سکنه‌ای زندگی نمی‌کند ولی معماری صخره‌ای از نوع کندوان فقط در یک منطقه دیگر در روی زمین ایجاد شده و آن در دره زیبای گورمه ترکیه است.

کندوان جزو سه روستای شگفت انگیز دنیاست که توجه گردشگران داخلی و خارجی را به خود جلب کرده است به طوری که سالانه ٣٠٠ هزار گردشگر از این روستای تاریخی بازدید می‌کنند.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

۴ مرگ عجیب در ۴ حادثه غیر منتظره

در ۴ حادثه جداگانه ۴نفر از شهروندان به دلایل عجیب و نادری جان خود را از دست دادند. یکی از آنها به‌دلیل نیش زنبور جان باخت.

مدیریت استراتژیک فرهنگی در رسانه ها بسیار مهم است

همشهری‌آنلاین: مدرس دانشگاه ارتباطات و بازرس انجمن روابط عمومی کشور گفت: مدیریت و برنامه‌ریزی استراتژیک فرهنگی و تاثیر آن در عرصه‌های ارتباطات، رسانه، روابط عمومی و... بسیار حایز اهمیت است و در شرایط کنونی این نیاز بسیار بیشتر از قبل احساس می‌شود.

جنگنده‌های پایگاه شکاری شهید نوژه در شرایط عملیاتی قرار دارند

همشهری آنلاین: فرمانده پایگاه سوم شکاری شهید نوژه گفت: به برکت خون شهدا هیچ یک از جنگنده‌های شکاری این پایگاه زمین‌گیر نیست و همه در شرایط عملیاتی قرار دارند.

هم زیارت هم سیاحت

سپیده آذرنوش: برای خیلی از مردم شهریورماه آخرین فرصت برای سفر به مشهد پیش از پایان تعطیلات تابستانی است.

با فرهنگ‌های دیگر غریبه نباشیم

من از نوجوانی به کتاب های صادق هدایت بسیار علاقه داشتم و آنها را می خواندم. او در داستان های کوتاهی که می نوشت از فرهنگ مردم که هم شامل تعبیرات و اصطلاحات و کنایات و هم آداب و رسوم می شد، خیلی استفاده می کرد و همین موضوع هم بود که برای من گیرایی داشت. او «اوسانه» راکه همان افسانه است ، در سال ۱۳۱۰ نوشت. این کتاب مجموعه‌ای از ترانه های عامیانه بود. «نیرنگستان» هم که تمام الگوهای رفتاری مردم و باورها و اعتقادات شان را در بر می گرفت اثر دیگری بود که به آن هم علاقه زیادی داشتم.

اعلام جزئیات «بیمه دانش»؛ بیمه حوادث برای دانشجویان اجباری شد

همشهری آنلاین: صندوق رفاه دانشجویان وزارت با اعلام جزئیات «بیمه دانش»، تأکید کرد: پوشش بیمه حوادث برای تمام دانشجویان مراکز آموزش عالی در سال تحصیلی جدید اجباری و پوشش بیمه تکمیلی اختیاری اعلام شد.

صدور ۱.۴ میلیون کارت اهدای عضو در کشور

همشهری آنلاین: رئیس بیمارستان مسیح دانشوری با اشاره به پیشتازی ایران در اهدای عضو بین کشورهای منطقه، از صدور یک میلیون و ۴۰۰ هزار کارت اهدای عضو در کشور خبر داد.

مؤسسات قرآنی کشور شناسنامه‌دار می‌شوند

همشهری آنلاین: مدیرعامل اتحادیه مؤسسات قرآنی و مردمی کشور از صدور شناسنامه جامع با عنوان «آشنایی با اتحادیه مؤسسات قرآنی کشور» در ۶۰۰ صفحه خبر داد و گفت: این اقدام باعث تصمیم‌گیری بهتر در ادغام دو اتحادیه قرآنی می‌شود.

رصد تحرکات دشمن در فراسوی مرزهای کشور/ نتایج تجاوز به آسمان ایران بسیار گزاف و شکننده است

همشهری آنلاین: جانشین فرمانده کل ارتش با بیان اینکه هرگونه فعالیت ها و حرکات دشمن در فراسوی مرزهای کشور توسط رادارهای راهبردی امکان رصد دارد، گفت: نتیجه تجاوز به آسمان ایران بسیار گزاف و شکننده است.

مباحث وایبری در مورد راه‌های افزایش اعتماد مخاطبان به رسانه‌های جمعی مکتوب شد

همشهری‌آنلاین: در پنجاهمین شماره ماهنامه مدیریت ارتباطات (شهریور ۹۳) که بر روی کیوسک‌های مطبوعاتی توزیع شده است، برای نخستین‌بار مباحث یک گروه تخصصی در وایبر به‌صورت کامل چاپ شده است.

اهتزاز پرچم حرم امام رضا (ع) بر فراز گنبد آسمان برج میلاد

همشهری آنلاین: پرچم حرم امام رضا (ع) همزمان با آغاز دهه کرامت و در شب میلاد امام هشتم از سوی خادمان حرم آن حضرت به همراه مراسم ویژه نقاره زنی در بلندترین نقطه پایتخت و بر فراز برج میلاد تهران به اهتزاز درمی آید.

سند اقتصاد مقاومتی دانشگاه‌ها تدوین شد

همشهری آنلاین: رییس دانشگاه فردوسی مشهد گفت از تدوین سند اقتصاد مقاومتی دانشگاه‌های سراسر کشور توسط وزارت علوم، تحقیقات و فناوری خبر داد و گفت: این سند در اجلاس روسای دانشگاه‌ها در مشهد ابلاغ می‌شود.

آزمون‌های دانشگاه پیام‌نور اینترنتی می‌شوند

همشهری آنلاین: معاون آموزشی دانشگاه پیام‌نور از برگزاری آزمون‌های پیام‌نور به شکل آنلاین و بدون نیاز به حضور فیزیکی در دانشگاه در آینده نزدیک خبر داد.