سه شنبه 29 مهر 1393 | به روز شده: 22 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 10 مهر 1389 - 18:37:09 | کد مطلب: 116952 چاپ

آشنایی با روستای کندوان - آذربایجان شرقی

سفر > ایرانگردی - محمد ملاحسینی:
روستای کندوان در دامنه سر سبز سلطان داغی، در ۱۸ کیلومتری جنوب اسکو و ۶۲ کیلومتری جنوب غربی تبریز قرار دارد

خانه های سنتی و باستانی کندوان از نظر نوع معماری در ایران نظیر ندارند و به عقیده تعدادی از محققین احداث این خانه‌ها به قرن ۷ هجری همزمان با یورش مغول‌ها برمی‌گردد.

در تاریخ این منطقه، این گونه نقل شده که نخستین کسانی که به کندوان پا گذاشته اند، ساکنان روستایی به نام حیله ور- که در 2 کیلومتری غرب کندوان قرار داشته- بوده اند که در قرن هفتم هجری برای در امان ماندن از حمله مغول ها به دشتی در مقابل کندوان فعلی مهاجرت کرده اند و در طول مدت زمانی به تدریج درون کران‌ها را حفاری کرده و پناهگاهی امن برای خود ساخته اند.

کندوان روستایی است بنا شده در صخره و تنها سازه این دهکده را سنگ‌ها تشکیل می دهند. خانه ها هرمی شکل هستند و برای دام ها نیز حفره هایی در سنگ ها بنا شده است.

کندوان یکی از 3 روستای صخره‌ای جهان است که موجب جذابیت بی نظیر آن شده است. معماری روستای کندوان و جاری بودن زندگی مردم در قالب بافت قدیمی آن یک استثنا در دنیا به حساب می آید. چرا که دیگر در ترکیه و آمریکا کسی در کاپادوکیه و داکوتا زندگی نمی کند.

کوه سهند یکی از 5 کوه آتشفشانی مهم ایران در استان آذربایجان شرقی و در جنوب تبریز واقع است. در دامنه های این کوه و در نزدیکی شهر اسکو، روستایی با نام کندوان قرار دارد که از نظر جاذبه های زمین شناسی و معماری دارای اهمیت است.

صخره های کله قندی و غارهای دستکن توسط انسان که به عنوان خانه های مسکونی مورد استفاده قرار می گیرد، یکی از شگفت انگیزترین روستاهای صخره ای جهان را پدید آورده است.

شیوه بنای خانه‌های این روستا از نوع معماری صخره ای و به شکل مخروطی یا کله قندی می‌باشد. برخی از باستان شناسان قدمت این روستا را به دوره های پیش از اسلام نسبت می‌دهند.

در دل این تپه‌های بلند که ارتفاع بعضی از آنها به 40 متر می‌رسد صدها آغل، انبار و اتاقک حفر شده که بسیار دیدنی است. همچنین آب معدنی گوارایی از دل یکی از تپه های این روستا می جوشد که از شهرت فراوانی برخوردار است و برای امراض کلیوی بسیار مفید تشخیص داده شده است.

این روستا به سبب ویژگی معماری صخره ای و بافت مخصوص آن در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

در اثر فعل و انفعالات آتشفشانی کوههای سهند، چنین منظره‌ای در یکی از خوش آب و هواترین نقاط ایران ایجاد شده است. توده ها و گدازه های مذاب آتشفشانی، به وسیله باد، برف و باران در طی هزاران سال متمادی شکل گرفته و به فرم کران درآمده است.

خانه های این روستا به مانند کندوی عسل در دل کوه کنده شده اند و جالب اینجاست که عسل یکی از مهمترین محصولات این روستا می باشد.

کندوان منطقه‌ای ییلاقی از رشته کوه های سهند است که مراتع سرسبزش عشایر زیادی را به آن جا می‌کشاند.

معماری خاص این روستا موجب شهرت جهانی آن شده است. دامداری و کشاورزی و باغداری عمده فعالیت مردمان این روستاست، لوله کشی آب و برق در دل این سنگ ها همزیستی مسالمت آمیز بشر با محیط زیست را نشان می‌دهد. کندوان نمونه زیبای استفاده از طبیعت در زندگی انسان است.

آنچه به کندوان هویت باستانی داده وجود 117 خانوار و منزل مسکونی در درون توده های مخروطی و هرمی شکل صخره ای است. روستاییان کندوان داخل این توده ها برای خود خانه مسکونی، آغل، انبار و کارگاه ایجاد کرده‌اند.

معماری صخره‌ای، حاکی از صحنه‌های مبارزه و جدال انسان با طبیعت و در خدمت گرفتن صخره های طبیعی است. در معماری معمولی، به وسیله مصالح ساختمانی گچ، آهک و خشت، هیئت اصلی بنا را به وجود می آورند، در صورتی که در معماری صخره‏ای فضای مورد نظر در درون توده سنگ هویدا می‌گردد و سنگ، مانند کالبدی، قشری مستحکم در اطراف این فضا ایجاد می‌کند.

ارتباط طبقات بالایی کران‌ها با خارج، از طریق پلکان های بسیار زیبایی از بدنه خود کران تامین گشته است. طبقه هم‌کف، اکثرا اصطبل بوده و طبقات دوم و سوم و چهارم به عنوان سکونت‌گاه استفاده می‌شود. در بعضی موارد از طبقه چهارم به عنوان انبار نیز استفاده کرده‌اند.

آبریزها اکثرا در کنار معابر و در خارج از کران ها و محیط مسکونی قرار داشته و هر چند خانواده به طور مشترک دارای یک آبریز هستند. آبریزها اکثرا دارای چند محل نشیمن و انباره می‏باشد که بستگی به شیب زمین دارد.

به خاطر قطر و ضخامت زیاد کران‌ها، ایجاد نورگیر در طبقات پایین کار بسیار مشکلی است، بدین مناسبت نورگیرها اغلب در طبقات بالا واقع شده‌اند. جنس پنجره‌ها از چوب بوده اغلب به شکل شطرنجی و در آنها قطعات کوچک شیشه تعبیه شده است.

آثار معماری صخره‌ای در اغلب نقاط جهان به چشم می‌خورد که در اکثر آنها اکنون دیگر سکنه ای زندگی نمی‌کند؛ ولی معماری صخره ای از نوع کندوان فقط در یک منطقه دیگر در روی زمین ایجاد شده و آن در دره زیبای گورمه ترکیه است.

بافت قدیمی روستای کندوان که یکی از زیباترین و منحصر به فردترین روستاهای تاریخی کشور و تنها روستای زنده صخره‌ای محسوب می شود، با ساخت و سازهای جدید که متفاوت با بافت گذشته است با تهدیدی جدی رو به رو شده است.

وجود آب معدنی، خانه‌های منحصر به فرد، دره‌های سرسبز و خرم، آب و هوای مطبوع و لبنیات و عسل مرغوب کوهستان، سبب جذب تعداد کثیری مسافر از نقاط دور و نزدیک به این روستا به خصوص در فصول مساعد سال می شود.

این روستا به سبب ویژگی معماری صخره ای و بافت مخصوص آن در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. توده‌ها و گدازه‌های مذاب آتشفشانی، به وسیله باد، برف و باران در طی هزاران سال متمادی شکل گرفته و به این فرم درآمده است. کران‌ها در تابستان‌ها خنک و در زمستان‌ها گرم است.

این روستا طبق سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1375، دارای 137 خانوار و ٧٥٠ نفر جمعیت بوده است که به کار کشاورزی و دامداری و صنایع دستی اشتغال دارند.

روستای کندوان دارای مسجد، حمام، مدرسه و آسیا می‌باشد و کران مسجد یکی از بزرگ‌ترین کران‌های روستا را تشکیل داده است. به دلیل شکل مخروطی خاص، اغلب کران‌های دارای طبقات مختلف، از داخل با یکدیگر ارتباط ندارند، کران ها عموما دارای دو طبقه بوده و در بعضی موارد سه و حتی چهار طبقه نیز در آ نها ایجاد کرده اند.

آثار معماری صخره‌ای در اغلب نقاط جهان به چشم می خورد که در اکثر آن‌ها اکنون دیگر سکنه‌ای زندگی نمی‌کند ولی معماری صخره‌ای از نوع کندوان فقط در یک منطقه دیگر در روی زمین ایجاد شده و آن در دره زیبای گورمه ترکیه است.

کندوان جزو سه روستای شگفت انگیز دنیاست که توجه گردشگران داخلی و خارجی را به خود جلب کرده است به طوری که سالانه ٣٠٠ هزار گردشگر از این روستای تاریخی بازدید می‌کنند.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

آیت‌الله مهدوی‌کنی دربرابر فتنه ها و خطرات فراروی انقلاب راست قامت ایستاد

همشهری آنلاین: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در بیانیه ای ارتحال آیت الله محمدرضا مهدوی کنی رییس مجلس خبرگان رهبری را تسلیت گفت.

ارتش رحلت آیت‌الله مهدوی‌کنی را تسلیت گفت

همشهری آنلاین: روابط عمومی ارتش جمهوری اسلامی ایران درگذشت رئیس مجلس خبرگان رهبری را تسلیت گفت.

دشمنان اسلام بازی سختی را آغاز کرده‌اند/ باید خود را برای مجازاتی سخت‌تر آماده کنند

همشهری آنلاین: رئیس ستادکل نیروهای مسلح گفت: دشمنان اسلام بازی سختی را آغاز کرده‌اند و باید خود را برای مجازاتی سخت‌تر آماده کنند.

ایمنی، اولویت اول کاروان‌های راهیان نور دانش‌آموزی است

همشهری آنلاین: جانشین سازمان بسیج مستضفعین با ابراز رضایت از اعزام راهیان نور دانش‌آموزی به مناطق عملیاتی دفاع مقدس گفت: هیچگاه به اندازه امروز، انسجام بین آموزش و پرورش و سپاه و بسیج در امر راهیان نور وجود نداشته است و این هماهنگی ستودنی است.

آشنایی با روش تهیه خورش انار دانه مسما

همشهری آنلاین: این خورش را در فصل پاییز که فصل انار است تهیه کرده و همراه با مرغ میل کنید.

رویترز مدعی پیشنهاد ایران برای مصالحه در موضوع هسته‌ای شد

همشهری آنلاین: یک رسانه غربی در گزارشی مدعی شد که ایران برای حل موضوع هسته‌ای خود پیشنهاد مصالحه را داده اما مذاکره کنندگان غربی اعلام کرده‌اند که این پیشنهاد چندان معتبر نیست.

دیدار نخست‌وزیر عراق با رئیس‌جمهور

همشهری‌آنلاین: نخست‌وزیر عراق به دیدار رئیس‌جمهور کشورمان رفت.

آمریکا به نگهبان آشویتس حقوق می‌دهد

همشهری‌آنلاین: ژاکوب دنزینگر نگهبان اردوگاه آشویتش در دوران جنگ جهانی دوم بعد از گرفتن تابعیت از آمریکا از دولت این کشور حقوق بازنشستگی می‌گیرد.

مرگ تدریجی زیباترین رودخانه ایران

همشهری آنلاین: عضو کمیته علمی کنفرانس ملی رودخانه کارون گفت: رودخانه کارون و شاخه‌هایی که به آن می‌ریزد، بزرگ‌ترین سیستم رودخانه‌ای را در ایران تشکیل داده و منبع اساسی آب استان خوزستان است.

خمیر فلزی ساخته شد روش جدیدی برای ساخت زیورآلات

همشهری آنلاین: محققان ایرانی موفق به ساخت خمیرهای فلزی شدند که با استفاده از آن می‌توان ساخت زیورآلات را راحت‌تر کرد برای استفاده از این روش، اکنون توافقاتی با سازمان فنی حرفه‌ای و آموزشگاه‌های ساخت طلا و جواهر صورت گرفته تا استفاده از خمیر فلزی در کشور رایج شود.

غذاهای مناسب برای مقابله با نقرس

همشهری آنلاین: نقرس یکی از انواع بیماری‌های آرتریتی دردناک است که به ویژه مفصل انگشت شست پا را درگیر می‌کند.

۸ توصیه برای خرید آگاهانه مواد غذایی

همشهری آنلاین: اصول زیر را برای خرید از فروشگاه‌های مواد غذایی به کار گیرید تا همان‌گونه که برای رفتن به دندان‌پزشکی یا یک جلسه‌ی کاری برنامه‌ریزی می‌کنید، خرید آگاهانه را نیز در اولویت فعالیت‌های روزانه‌تان قرار دهید.

اسکار پیستوریوس به پنج‌سال زندان محکوم شد

همشهری آنلاین: ورزشکار معلول آفریقایی پس از ماه‌ها حضور در دادگاه‌های مختلف و طولانی در نهایت به جرم قتل غیر‌عمد نامزد خود به پنج‌سال زندان محکوم شد.

به زودی نمایشگاه دائمی‌گل وگیاه درشرق تهران افتتاح می‌شود

ششمین نمایشگاه فصلی گل و گیاه در محل دائمی نمایشگاه‌های شهرداری تهران در بوستان گفتگو همزمان با حرکت کاروان گل از بوستان گفتگو به سمت برج میلاد با حضور اعضای شورای شهر تهران و مدیران شهری و استقبال گسترده شهروندان تهرانی آغاز به‌کار کرد.