شنبه 3 آبان 1393 | به روز شده: 31 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 10 بهمن 1385 - 22:25:46 | کد مطلب: 14463 چاپ

مفاهیم: پروبیوتیک چیست؟

سلامت > عمومی - مریم درخشان‌نژاد:
فرآورده‌های پروبیوتیکی حاوی باکتری‌های مفیدی هستند که پس از مصرف در روده ساکن می‌شوند و اثرات مفیدی در سلامتی انسان برجای می‌گذارند.

اصطلاح پروبیوتیک(probiotic) که ریشه لاتین دارد، به معنی "برای زندگی" است و سازمان جهانی بهداشت، این اصطلاح را به "ارگانیسم‌های زنده‌ای" اطلاق می‌کند که در صورت مصرف به میزان لازم، اثرات "سلامت‌زایی" موثری برای میزبان خود دارند.

این سه اصطلاح را دریابید: ارگانیسم، زنده و سلامت‌زایی.

 پروبیوتیک، به‌عنوان صفت مواد غذایی حاوی این باکتری‌ها هم به‌کار می‌رود.

درواقع پروبیوتیک‌ها به دو صورت مصرف می‌شوند: به صورت مکمل‌های غذایی به شکل پودر، شربت یا قرص مواد غذایی غنی شده با پروبیوتیک‌ها. مثلا اگر در تولید هرگونه فرآورده لبنی تخمیری همچون ماست، از باکتری‌های پروبیوتیکی استفاده شود، محصول حاصل را پروبیوتیک می‌نامند.

کار پروبیوتیک

چندین و چند سال است که معلوم شده فقدان باکتری‌ها در روده به سلامت آسیب می‌رساند؛ مثلا حیوانات آزمایشگاهی که در شرایط بدون باکتری و استریل رشد پیدا می‌کنند، اکثرا سیستم ایمنی تکامل نیافته و روده‌های آسیب پذیر دارند.

 همین مساله می‌تواند  برای نوزاد انسان هم مصداق داشته باشد و نوزاد را نسبت به ابتلا به انواع آلرژی‌ها و عفونت‌های تهدیدکننده زندگی مستعد کند. حتی معلوم شده یکی از بیماری‌هایی که پروبیوتیک‌ها با آن مقابله می‌کنند، اگزما در نوزادان است.

محققان فنلاندی، پروبیوتیک لاکتوباسیلوس را برای مادران حامله و نوزادان متولد شده که احتمال ابتلا به حساسیت داشتند، به مدت شش ماه، تجویز کردند. هنگامی که بچه‌ها دو ساله شده بودند، پروبیوتیک، احتمال بروز اگزما را تا نصف کاهش داده بود.

درواقع می‌شود گفت پروبیوتیک‌ها، سیستم ایمنی بدن را تمرین می‌دهند تا در برابر باکتری‌های بیماری‌زا هم از خودش واکنش خوبی نشان دهد.

اما دیگر چه کارهایی بلدند؟ به نظر می‌رسد پروبیوتیک‌ها قادرند جذب مواد آلرژی‌زای لبنیات را از طریق روده‌ها کاهش دهند وخود مواد آلرژی زا را هم در روده از بین ببرند. پروبیوتیک‌ها علاوه بر این قادرند عفونت باکتریایی واژن را که یکی از علل سقط زودهنگام است، از بین ببرند. عفونت باکتریایی واژن که اغلب بدون علامت است یا با عفونت قارچی اشتباه می‌شود، می‌تواند غشای اطراف جنین را تخریب کند و باعث زایمان زودرس شود.

یک نکته جالب دیگر: مردم ژاپن عادت به مصرف نوشیدنی به نام "یاکولت" دارند که نوعی ماده پروبیوتیک است و معلوم شده علت پایین بودن شیوع عفونت مثانه در این کشور، مصرف همین نوشیدنی است.

دانش پروبیوتیک

مکانیسم‌های مختلفی برای عملکرد و فعالیت پروبیوتیک‌ها پیشنهاد شده است که از آن طریق می‌توانند در بدن میزبان از آسیب‌های مختلف جلوگیری کنند:

۱ - تولید مواد پیشگیری کننده:
پروبیوتیک‌ها با تولید موادی با قابلیت مهار میکروارگانیسم‌ها مانند اسیدلاکتیک، اکتریوسین، پراکسید هیدروژن و غیره می‌توانند از بروز برخی از بیماری‌های عفونی جلوگیری کنند.

۲ - مسدودکردن کردن محل‌های اتصال در میکروب‌های بیماری‌ زا:
پروبیوتیک‌ها با قرار گرفتن و پوشاندن نقاط اتصال میکرو ارگانیسم‌های بیماری زا، از کلونیزه شدن و رشد آن‌ها جلوگیری می‌کنند.

۳ - رقابت برای تغذیه:
پروبیوتیک‌ها مواد غذایی موجود را قبل از این‌که توسط میکروارگانیسم‌های بیماری‌زا مصرف شود، استفاده می‌ کنند.

۴ - تحریک سیستم ایمنی:
پروبیوتیک‌ها می‌توانند هم ایمنی اختصاصی و هم غیر اختصاصی را در مقابل بیماری‌های روده ای تحریک کنند.

برای مثال فهمیده‌اند که لاکتوباسیلوس کازئی در اسهال ویروسی، باعث افزایش پاسخ ایمنی می‌شود.

تاریخ پروبیوتیک

پیشینه استفاده از پروبیوتیک‌ها به زمانی برمی گردد که یک پزشک روسی به نام "متچنیکف" در سال ۱۹۰۷ میلادی، فهمید که خوردن یک نوع ماست تخمیر شده از شیر، سبب طول عمر و حفظ سلامت روستاییان بلغاری شده است.

 بیشترین تحقیقات در ایران روی ماست انجام شده و پژوهشگران موفق شده‌اند با افزودن برخی مکمل‌های لبنی، ویژگی‌های نامطلوب ماست پروبیوتیکی را بهبود بخشند.

شناسنامه پروبیوتیک

لاکتوباسیل‌ها، معروف‌ترین باکتری‌های مورد استفاده در لبنیات تخمیری هستند. این باکتری‌ها قادر به تبدیل قندها (شامل لاکتوز) و سایر کربوهیدرات‌ها به اسید لاکتیک هستندو طعم ترش لبنیات تخمیر شده نظیر ماست هم به همین خاطر است. هم‌چنین اسید لاکتیک  به عنوان یک نگهدارنده از فاسد‌شدن فرآورده‌های لبنی جلوگیری می‌کند.

پروبیوتیک‌های رایج، شامل گونه‌های مختلف باکتری‌های بیفید، باکتریوم، لاکتوباسیلوس و همچنین بعضی گونه‌های مخمر هستند.

عشق پروبیوتیک!

اگر با همه توضیحاتی که داده شد، پروبیوتیک‌ها دل‌تان را برده‌اند و الان حسابی تشنه یک لیوان پروبیوتیک هستید که بزنید توی رگ و حالش را ببرید، این نکات را فراموش نکنید که از یادبردن آن‌ها ممکن است باعث شود گول بعضی‌ها را بخورید:

1 - اثربخشی پروبیوتیک‌ها تا زمانی است که پروبیوتیک مصرف شود. نمی‌شود گفت یک سال پروبیوتیک بخورید و خودتان را بیمه کنید. مصرف این مواد باید مداوم باشد.

2 - مکمل‌های غذایی به صورت قرص که در حال حاضر در بازار ایران، بیشتر وارداتی هستند، باید حتما دارای روکش محافظ باشند تا باکتری‌های مفید، حین عبور از معده، در اسید معده از بین نروند.

3 - فرآورده‌های لبنی، بهترین حامل پروبیوتیک‌ها محسوب می‌شوند. البته هنوز غنی‌سازی لبنیات با پروبیوتیک‌ها خیلی رایج نشده است.

4 - موز، عسل، مارچوبه، کنگر فرنگی، سیر و پیاز حاوی موادی هستند که باعث می‌شود باکتری‌های پروبیوتیک بهتر رشد کنند. البته برای اثر بخشی بایستی مقادیر زیادی از آن‌ها مصرف شود.

5 - افرادی که آنتی بیوتیک مصرف می‌کنند، دچار اسهال، عفونت مخمری مهبل و یا دچار سوءتغذیه هستند، در اولویت مصرف پروبیوتیک‌ها قرار دارند.

6 - ماده موسوم به استارتر ماست که اسم علمی‌اش Lactobacillus bulgaricus است، پروبیوتیک محسوب نمی‌شود. بنابراین نمی‌شود گفت ماست یک ماده پروبیوتیک طبیعی است. این باور رایج غلطی است که وجود دارد.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

افزایش اندک قیمت نفت

قیمت نفت در دور روز گذشته با ۲ دلار افزایش به ۸۶ دلار و ۸۳ سنت رسید.

بازگشت زودهنگام آلودگی به آسمان کلانشهرها

در روزهای پایانی هفته گذشته با نفوذ سامانه هوایی جدید، کیفیت هوای شهرهای بزرگ و صنعتی کشور افت محسوسی داشت.

موضوع روابط عمومی با بخشنامه اصلاح نمی‌شود

همشهری‌آنلاین - محمد پناهی‌فرد*: هفته گذشته اسحاق جهانگیری معاون رئیس جمهوری طی بخشنامه‌ای به وزارتخانه‌ها، موسسات و شرکت‌های دولتی و استانداری‌ها خواستار‌این شد تا مدیران در انتخاب افراد برای تصدی پست‌های سازمان مرتبط با روابط عمومی‌ها از نیروهای شایسته و با تجربه استفاده شود.

اختلاف برسر مصرف آب کشاورزی

علی ابراهیمی: آخرین برآوردها در حالی از مصرف ۹۲ درصدی منابع آبی کشور در بخش کشاورزی و هدر روی بالای آب در این بخش حکایت دارد که وزارت جهاد کشاورزی آمارهای وزارت نیرو در این مورد را غیرکارشناسی می‌داند.

چالش حقوق بشری آب در آمریکا

نمایندگانی از سازمان ملل هفته‌گذشته را در شهر دیترویت در ایالت میشیگان گذراندند تا درباره گزارش‌هایی تحقیق کنند که از وضعیت نقض حقوق بشر مردم این شهر به‌دلیل قطع آب منتشر شده‌است.

عصاره جوانه بروکلی علائم اوتیسم را بهبود می‌بخشد

همشهری آنلاین: یک مطالعه‌ جدید کوچک نشان می‌دهد ماده شیمیایی به نام سولفورافان (sulforaphane) که از جوانه‌های کلم بروکلی بدست می‌آید، ممکن است به بهبود علائم اوتیسم در برخی از افراد مبتلا کمک کند.

۴ کشته و زخمی در تیراندازی نیویورک

همشهری آنلاین: حمله به ماموران پلیس درنیویورک چهار کشته و زخمی به جای گذاشت. روزنامه ایندیپندنت نوشت فردی مهاجم که با یک تبر به چهار مامور پلیس در خیابانی شلوغ در نیویورک حمله کرد ، به ضرب گلوله کشته شد.

پوتین: اقدامات آمریکا ساختار امنیت جهانی را ازبین برده است

همشهری آنلاین: ولادیمیر پوتین رییس جمهوری روسیه اعلام کرد: اقدامات آمریکا و متحدان غربی این کشور ساختار امنیتی جهانی را از بین برده و ثبات جهان را به خطر انداخته است.

۲۱کشورآسیایی موافقتنامه تاسیس بانک سرمایه گذاری امضا کردند

همشهری آنلاین: نمایندگان و وزیران دارایی ۲۱ کشور آسیایی روز جمعه توافقنامه‌ای را به منظور ایجاد و عضویت در بانک سرمایه‌گذاری آسیا در پکن امضا کردند.

سرنوشت دستگاه‌های کارت‌خوان در انتظار شرکت‌های اینترنتی است؟

همشهری‌آنلاین - امیر عباس تقی‌پور*: خوشبختانه بازار نظردهی پیرامون پیش‌نویس اصول حاکم بر صدور پروانه‌های ارتباطات ثابت و خدمات ارتباطی ثابت که سوم شهریورماه جاری و به بهانه تمدید مجوز شرکت‌های ارائه‌کننده خدمات اینترنتی پرسرعت - PAP - منتشر شد، هنوز داغ است.

ششمین کنفرانس آسیایی در علوم اجتماعی در توکیو برگزار می‌شود

همشهری‌آنلاین: ششمین کنفرانس آسیایی در علوم اجتماعی با عنوان ACSS ۲۰۱۵ در اوزاکای ژاپن از ۱۳ الی ۱۶ ژوئن برگزار می‌شود.

هیچ‌کس مالکیتی بر ساختمان‌های دانشگاه آزاد ندارد؛ برای تحصیلات تکمیلی برنامه داریم

همشهری آنلاین: رئیس هیات امنای دانشگاه آزاد اسلامی گفت: تمام ساختمان‌های دانشگاه آزاد در سراسر کشور سرمایه ملی است و هیچ‌ کس مالکیتی در آن ندارد.

کرملین: تحریم‌های غرب ملت روسیه را یکپارچه کرد

همشهری آنلاین: ویاچسلاو وولودین معاون دفتر ریاست جمهوری روسیه اعلام کرد: تحریم‌های غرب علیه روسیه ملت این کشور را یکپارچه و منسجم کرده است.

همایش بین‌المللی میر سیدعلی همدانی برگزاری می‌شود

همشهری‌آنلاین: همایش بین‌المللی میر سیدعلی همدانی عارف و عالم بزرگ ایرانی سوم آبان ۱۳۹۳ برگزار می‌شود.

کاهش دما در مناطق مرتفع

همشهری آنلاین: از بعداز ظهر شنبه ( ۳ آبان) تا دوشنبه در مناطق مرتفع استان‌های ساحلی دریای خزر، اردبیل و آذربایجان شرقی کاهش دمای ۸ تا ۱۰ درجه‌ای و دوشنبه در خراسان شمالی و شمال خراسان رضوی افت دمای ۱۰ تا ۱۵ درجه رخ خواهد داد.

خرید ۱۲۰ هزار دلاری ایران‌ایر از بوئینگ

در نخستین معامله شرکت‌های هوافضای آمریکایی با ایران در ۳۵سال گذشته، بوئینگ به ارزش ۱۲۰ هزار دلار محصولات مربوط به هواپیما به ایران فروخت.

بیدستان میزبان دو شهید گمنام می‎شود

همشهری آنلاین: مراسم تشییع پیکرهای پاک دو شهید گمنام دفاع مقدس با آغاز ماه محرم در روز دوشنبه پنجم آبان‌ماه برگزار خواهد شد.

جودوی نابینایان و کم بینایان قهرمان بخش تیمی شد

همشهری آنلاین: تیم ملی جودوی نابینایان و کم بینایان به مدال طلای بخش تیمی اینچئون دست یافت.