شنبه 4 مرداد 1393 | به روز شده: 26 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 10 بهمن 1385 - 23:25:46 | کد مطلب: 14463 چاپ

مفاهیم: پروبیوتیک چیست؟

سلامت > عمومی - مریم درخشان‌نژاد:
فرآورده‌های پروبیوتیکی حاوی باکتری‌های مفیدی هستند که پس از مصرف در روده ساکن می‌شوند و اثرات مفیدی در سلامتی انسان برجای می‌گذارند.

اصطلاح پروبیوتیک(probiotic) که ریشه لاتین دارد، به معنی "برای زندگی" است و سازمان جهانی بهداشت، این اصطلاح را به "ارگانیسم‌های زنده‌ای" اطلاق می‌کند که در صورت مصرف به میزان لازم، اثرات "سلامت‌زایی" موثری برای میزبان خود دارند.

این سه اصطلاح را دریابید: ارگانیسم، زنده و سلامت‌زایی.

 پروبیوتیک، به‌عنوان صفت مواد غذایی حاوی این باکتری‌ها هم به‌کار می‌رود.

درواقع پروبیوتیک‌ها به دو صورت مصرف می‌شوند: به صورت مکمل‌های غذایی به شکل پودر، شربت یا قرص مواد غذایی غنی شده با پروبیوتیک‌ها. مثلا اگر در تولید هرگونه فرآورده لبنی تخمیری همچون ماست، از باکتری‌های پروبیوتیکی استفاده شود، محصول حاصل را پروبیوتیک می‌نامند.

کار پروبیوتیک

چندین و چند سال است که معلوم شده فقدان باکتری‌ها در روده به سلامت آسیب می‌رساند؛ مثلا حیوانات آزمایشگاهی که در شرایط بدون باکتری و استریل رشد پیدا می‌کنند، اکثرا سیستم ایمنی تکامل نیافته و روده‌های آسیب پذیر دارند.

 همین مساله می‌تواند  برای نوزاد انسان هم مصداق داشته باشد و نوزاد را نسبت به ابتلا به انواع آلرژی‌ها و عفونت‌های تهدیدکننده زندگی مستعد کند. حتی معلوم شده یکی از بیماری‌هایی که پروبیوتیک‌ها با آن مقابله می‌کنند، اگزما در نوزادان است.

محققان فنلاندی، پروبیوتیک لاکتوباسیلوس را برای مادران حامله و نوزادان متولد شده که احتمال ابتلا به حساسیت داشتند، به مدت شش ماه، تجویز کردند. هنگامی که بچه‌ها دو ساله شده بودند، پروبیوتیک، احتمال بروز اگزما را تا نصف کاهش داده بود.

درواقع می‌شود گفت پروبیوتیک‌ها، سیستم ایمنی بدن را تمرین می‌دهند تا در برابر باکتری‌های بیماری‌زا هم از خودش واکنش خوبی نشان دهد.

اما دیگر چه کارهایی بلدند؟ به نظر می‌رسد پروبیوتیک‌ها قادرند جذب مواد آلرژی‌زای لبنیات را از طریق روده‌ها کاهش دهند وخود مواد آلرژی زا را هم در روده از بین ببرند. پروبیوتیک‌ها علاوه بر این قادرند عفونت باکتریایی واژن را که یکی از علل سقط زودهنگام است، از بین ببرند. عفونت باکتریایی واژن که اغلب بدون علامت است یا با عفونت قارچی اشتباه می‌شود، می‌تواند غشای اطراف جنین را تخریب کند و باعث زایمان زودرس شود.

یک نکته جالب دیگر: مردم ژاپن عادت به مصرف نوشیدنی به نام "یاکولت" دارند که نوعی ماده پروبیوتیک است و معلوم شده علت پایین بودن شیوع عفونت مثانه در این کشور، مصرف همین نوشیدنی است.

دانش پروبیوتیک

مکانیسم‌های مختلفی برای عملکرد و فعالیت پروبیوتیک‌ها پیشنهاد شده است که از آن طریق می‌توانند در بدن میزبان از آسیب‌های مختلف جلوگیری کنند:

۱ - تولید مواد پیشگیری کننده:
پروبیوتیک‌ها با تولید موادی با قابلیت مهار میکروارگانیسم‌ها مانند اسیدلاکتیک، اکتریوسین، پراکسید هیدروژن و غیره می‌توانند از بروز برخی از بیماری‌های عفونی جلوگیری کنند.

۲ - مسدودکردن کردن محل‌های اتصال در میکروب‌های بیماری‌ زا:
پروبیوتیک‌ها با قرار گرفتن و پوشاندن نقاط اتصال میکرو ارگانیسم‌های بیماری زا، از کلونیزه شدن و رشد آن‌ها جلوگیری می‌کنند.

۳ - رقابت برای تغذیه:
پروبیوتیک‌ها مواد غذایی موجود را قبل از این‌که توسط میکروارگانیسم‌های بیماری‌زا مصرف شود، استفاده می‌ کنند.

۴ - تحریک سیستم ایمنی:
پروبیوتیک‌ها می‌توانند هم ایمنی اختصاصی و هم غیر اختصاصی را در مقابل بیماری‌های روده ای تحریک کنند.

برای مثال فهمیده‌اند که لاکتوباسیلوس کازئی در اسهال ویروسی، باعث افزایش پاسخ ایمنی می‌شود.

تاریخ پروبیوتیک

پیشینه استفاده از پروبیوتیک‌ها به زمانی برمی گردد که یک پزشک روسی به نام "متچنیکف" در سال ۱۹۰۷ میلادی، فهمید که خوردن یک نوع ماست تخمیر شده از شیر، سبب طول عمر و حفظ سلامت روستاییان بلغاری شده است.

 بیشترین تحقیقات در ایران روی ماست انجام شده و پژوهشگران موفق شده‌اند با افزودن برخی مکمل‌های لبنی، ویژگی‌های نامطلوب ماست پروبیوتیکی را بهبود بخشند.

شناسنامه پروبیوتیک

لاکتوباسیل‌ها، معروف‌ترین باکتری‌های مورد استفاده در لبنیات تخمیری هستند. این باکتری‌ها قادر به تبدیل قندها (شامل لاکتوز) و سایر کربوهیدرات‌ها به اسید لاکتیک هستندو طعم ترش لبنیات تخمیر شده نظیر ماست هم به همین خاطر است. هم‌چنین اسید لاکتیک  به عنوان یک نگهدارنده از فاسد‌شدن فرآورده‌های لبنی جلوگیری می‌کند.

پروبیوتیک‌های رایج، شامل گونه‌های مختلف باکتری‌های بیفید، باکتریوم، لاکتوباسیلوس و همچنین بعضی گونه‌های مخمر هستند.

عشق پروبیوتیک!

اگر با همه توضیحاتی که داده شد، پروبیوتیک‌ها دل‌تان را برده‌اند و الان حسابی تشنه یک لیوان پروبیوتیک هستید که بزنید توی رگ و حالش را ببرید، این نکات را فراموش نکنید که از یادبردن آن‌ها ممکن است باعث شود گول بعضی‌ها را بخورید:

1 - اثربخشی پروبیوتیک‌ها تا زمانی است که پروبیوتیک مصرف شود. نمی‌شود گفت یک سال پروبیوتیک بخورید و خودتان را بیمه کنید. مصرف این مواد باید مداوم باشد.

2 - مکمل‌های غذایی به صورت قرص که در حال حاضر در بازار ایران، بیشتر وارداتی هستند، باید حتما دارای روکش محافظ باشند تا باکتری‌های مفید، حین عبور از معده، در اسید معده از بین نروند.

3 - فرآورده‌های لبنی، بهترین حامل پروبیوتیک‌ها محسوب می‌شوند. البته هنوز غنی‌سازی لبنیات با پروبیوتیک‌ها خیلی رایج نشده است.

4 - موز، عسل، مارچوبه، کنگر فرنگی، سیر و پیاز حاوی موادی هستند که باعث می‌شود باکتری‌های پروبیوتیک بهتر رشد کنند. البته برای اثر بخشی بایستی مقادیر زیادی از آن‌ها مصرف شود.

5 - افرادی که آنتی بیوتیک مصرف می‌کنند، دچار اسهال، عفونت مخمری مهبل و یا دچار سوءتغذیه هستند، در اولویت مصرف پروبیوتیک‌ها قرار دارند.

6 - ماده موسوم به استارتر ماست که اسم علمی‌اش Lactobacillus bulgaricus است، پروبیوتیک محسوب نمی‌شود. بنابراین نمی‌شود گفت ماست یک ماده پروبیوتیک طبیعی است. این باور رایج غلطی است که وجود دارد.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

محمد صمیمی با پرتاب بیش از ۶۵ متر به مقام نخست مسابقات مجارستان رسید

همشهری آنلاین: برادران صمیمی که برای افزایش میزان آمادگی خود به اردوی تدارکاتی در مجارستان اعزام شده‌اند، در مسابقه بین‌المللی در این کشور به میدان رفتند و محمد صمیمی موفق شد با پرتابی بیش از ۶۵ متر به مقام نخست دست پیدا کند.

نشست آزاد دوره‌ ۶ ماهه‌ کتاب بسازیم برگزار شد

همشهری‌آنلاین: نشست آزاد دوره‌ی ۶ ماهه‌ی کتاب بسازیم با حضور برخی از اعضاء شورای طرح و برنامه و استادان این دوره (امراله فرهادی - مجید عباسی - ساعد مشکی - کیانوش غریب پور و مجید کاشانی) ۲۶ تیر ماه در مدرسه‌ی ویژه برگزار شد.

آشنایی با خواص سیر جوانه زده

همشهری آنلاین: محققان کره‌ای می‌گویند: سیری که به مدت ۵ روز جوانه می‌زند حاوی ترکیبات آنتی‌اکسیدانی بیشتری نسبت به سیر تازه است.

آشنایی با خواص شگفت‌انگیز میوه ستاره‌ای

همشهری آنلاین: میوه ستاره‌ای، اثرات ضد پیری دارد و برای محافظت از پوست و مو مناسب است، همچنین در پیشگیری از بیماری‌های قلبی، دیابت، فشارخون، آرتریت روماتوئید، نقرس و ... موثر می‌باشد.

سالانه ۲۰۰ تا ۳۰۰ نفر در سواحل کشور غرق می‌شوند

همشهری آنلاین: رییس پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی کشور با بیان این که سالانه حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ نفر غرق می‌شوند، گفت: همزمان با دوره دوم تعطیلات تابستانی (پس از ماه مبارک رمضان)، سواحل کشور با هدف کاهش تلفات ساماندهی می‌شوند.

لشگری صاحب مدال نقره شد/ رضایی به مدال برنز رسید

همشهری آنلاین: احسان لشگری و مرتضی رضایی به مدال نقره و برنز اوزان ۸۶ و ۷۴ کیلوگرم رقابت‌های کشتی آزاد جایزه بزرگ فیلا در باکو رسیدند.

نویر: رویایی بود که به حقیقت پیوست

همشهری آنلاین-مریم دری‌منش: جشن آلمانی‌ها بعد از برد یک بر صفر بر آرژانتین در وقت اضافه فینال جام جهانی ۲۰۱۴ در ریودوژانیرو هیچ حد و مرزی نمی‌شناخت. آوازهای پیروزی تیم پس از سوت پایان بازی در عمق ورزشگاه "ماراکانا" به خوبی به گوش می‌رسید و بازیکنان و کادر فنی، همگی بعد از تثبیت جایگاه خود به عنوان نسل طلایی فوتبال آلمان، خنده و خوشحالی سر داده بودند.

ایران با سه طلا، دو نقره و یک برنز در صدر جدول

همشهری آنلاین: تیم ملی تکواندوی ایران در پایان دو روز مسابقه با کسب شش مدال در صدر جدول توزیع مدال این رقابت‌ها قرار گرفت.

حمیدرضا ترابی نخبه ورزش زورخانه‌ای شد

همشهری آنلاین: طی حکمی از سوی رئیس فدراسیون، سید حمیدرضا ترابی 'نخبه ورزش زورخانه‌ای' شد

نمایندگان آمریکا در ۱+۵ به کنگره توضیح می‌دهند

همشهری آنلاین: باراک اوباما، مذاکره کنندگان ارشد خود با ایران را برای ارائه توضیحات در خصوص تمدید ۴ماهه مذاکرات هسته‌ای ایران به کنگره می‌فرستد.

احتمال تحریم مک‌دونالدز در روسیه

همشهری آنلاین: سازمان حمایت ازمصرف‌کنندگان روسیه با شکایت از فست‌فود مک دونالدز به سوی تحریم‌کردن این فروشگاه‌های زنجیره‌ای گام برداشت.

استقبال روزنامه‌های کم تیراژ از اشتراک نیم‌بها

همشهری آنلاین: از بین ۸۶ نشریه‌ای که تاکنون امکان مشترک شدن آنها توسط مردم در سامانه اشتراک نشریات کشور فراهم شده، دوره انتشار ۱۹ نشریه، «روزنامه» است و این در حالی است که با گذشت یک ماه از راه‌اندازی این سامانه، بسیاری از مشکلات و کاستی‌های آن برطرف شده است.

تیم ملی فوتسال امید قهرمان تورنمنت چین شد

همشهری آنلاین: تیم ملی فوتسال امید با کسب سه پیروزی مقابل تیم‌های ویتنام، چین و میانمار قهرمان تورنمنت بین‌المللی چین شد.

روحانی به ارمنستان می‌رود

همشهری آنلاین: حسن روحانی، رییس جمهور کشورمان به منظور دیدار و گفت وگو با مقامات ارمنستان به ایروان سفر می‌کند.

چهار برد پیاپی تیم والیبال نظامیان ایران در مسابقات سیزم

همشهری آنلاین: تیم والیبال نظامیان ایران در چهار دیدار خود در مسابقات نظامیان جهان (سیزم) موفق به شکست تیم‌های کانادا، کره جنوبی، آلمان و هند شد.

سود خالص بانک شهر به یک هزار میلیارد ریال افزایش یافت

همشهری آنلاین: مدیرعامل بانک شهر در جلسه مجمع این بانک و در ارتباط با گزارش عملکرد مالی در سال۹۲ با اشاره به افزایش درآمد بانک شهر گفت: سود خالص بانک شهر در پایان سال۹۲ به یک هزار میلیارد ریال افزایش یافته است.

علت سخنرانی نکردن روحانی در روز قدس

همشهری آنلاین: رئیس شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه درباره علت عدم سخنرانی رئیس جمهور در پیش خطبه نماز جمعه روز قدس اظهار داشت: ما از آقای روحانی برای سخنرانی دراین مراسم دعوت کرده بودیم، ولی ایشان به خاطر گرفتاری و مشغله‌ای که داشتنند، نتوانستند برنامه‌های خود را تنظیم کنند.

درس‌هایی از قرآن؛ تفسیر سوره عصر

حجت الاسلام والمسلمین قرائتی: در ‌ماه رمضان که روزهای آخر آن را می‌گذرانیم خواندن یک آیه قرآن ثواب یک ختم قرآن دارد. آنچه در پی می‌آید تفسیر سوره والعصر است.