دوشنبه 11 اسفند 1393 | به روز شده: 25 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 10 بهمن 1385 - 22:25:46 | کد مطلب: 14463 چاپ

مفاهیم: پروبیوتیک چیست؟

سلامت > عمومی - مریم درخشان‌نژاد:
فرآورده‌های پروبیوتیکی حاوی باکتری‌های مفیدی هستند که پس از مصرف در روده ساکن می‌شوند و اثرات مفیدی در سلامتی انسان برجای می‌گذارند.

اصطلاح پروبیوتیک(probiotic) که ریشه لاتین دارد، به معنی "برای زندگی" است و سازمان جهانی بهداشت، این اصطلاح را به "ارگانیسم‌های زنده‌ای" اطلاق می‌کند که در صورت مصرف به میزان لازم، اثرات "سلامت‌زایی" موثری برای میزبان خود دارند.

این سه اصطلاح را دریابید: ارگانیسم، زنده و سلامت‌زایی.

 پروبیوتیک، به‌عنوان صفت مواد غذایی حاوی این باکتری‌ها هم به‌کار می‌رود.

درواقع پروبیوتیک‌ها به دو صورت مصرف می‌شوند: به صورت مکمل‌های غذایی به شکل پودر، شربت یا قرص مواد غذایی غنی شده با پروبیوتیک‌ها. مثلا اگر در تولید هرگونه فرآورده لبنی تخمیری همچون ماست، از باکتری‌های پروبیوتیکی استفاده شود، محصول حاصل را پروبیوتیک می‌نامند.

کار پروبیوتیک

چندین و چند سال است که معلوم شده فقدان باکتری‌ها در روده به سلامت آسیب می‌رساند؛ مثلا حیوانات آزمایشگاهی که در شرایط بدون باکتری و استریل رشد پیدا می‌کنند، اکثرا سیستم ایمنی تکامل نیافته و روده‌های آسیب پذیر دارند.

 همین مساله می‌تواند  برای نوزاد انسان هم مصداق داشته باشد و نوزاد را نسبت به ابتلا به انواع آلرژی‌ها و عفونت‌های تهدیدکننده زندگی مستعد کند. حتی معلوم شده یکی از بیماری‌هایی که پروبیوتیک‌ها با آن مقابله می‌کنند، اگزما در نوزادان است.

محققان فنلاندی، پروبیوتیک لاکتوباسیلوس را برای مادران حامله و نوزادان متولد شده که احتمال ابتلا به حساسیت داشتند، به مدت شش ماه، تجویز کردند. هنگامی که بچه‌ها دو ساله شده بودند، پروبیوتیک، احتمال بروز اگزما را تا نصف کاهش داده بود.

درواقع می‌شود گفت پروبیوتیک‌ها، سیستم ایمنی بدن را تمرین می‌دهند تا در برابر باکتری‌های بیماری‌زا هم از خودش واکنش خوبی نشان دهد.

اما دیگر چه کارهایی بلدند؟ به نظر می‌رسد پروبیوتیک‌ها قادرند جذب مواد آلرژی‌زای لبنیات را از طریق روده‌ها کاهش دهند وخود مواد آلرژی زا را هم در روده از بین ببرند. پروبیوتیک‌ها علاوه بر این قادرند عفونت باکتریایی واژن را که یکی از علل سقط زودهنگام است، از بین ببرند. عفونت باکتریایی واژن که اغلب بدون علامت است یا با عفونت قارچی اشتباه می‌شود، می‌تواند غشای اطراف جنین را تخریب کند و باعث زایمان زودرس شود.

یک نکته جالب دیگر: مردم ژاپن عادت به مصرف نوشیدنی به نام "یاکولت" دارند که نوعی ماده پروبیوتیک است و معلوم شده علت پایین بودن شیوع عفونت مثانه در این کشور، مصرف همین نوشیدنی است.

دانش پروبیوتیک

مکانیسم‌های مختلفی برای عملکرد و فعالیت پروبیوتیک‌ها پیشنهاد شده است که از آن طریق می‌توانند در بدن میزبان از آسیب‌های مختلف جلوگیری کنند:

۱ - تولید مواد پیشگیری کننده:
پروبیوتیک‌ها با تولید موادی با قابلیت مهار میکروارگانیسم‌ها مانند اسیدلاکتیک، اکتریوسین، پراکسید هیدروژن و غیره می‌توانند از بروز برخی از بیماری‌های عفونی جلوگیری کنند.

۲ - مسدودکردن کردن محل‌های اتصال در میکروب‌های بیماری‌ زا:
پروبیوتیک‌ها با قرار گرفتن و پوشاندن نقاط اتصال میکرو ارگانیسم‌های بیماری زا، از کلونیزه شدن و رشد آن‌ها جلوگیری می‌کنند.

۳ - رقابت برای تغذیه:
پروبیوتیک‌ها مواد غذایی موجود را قبل از این‌که توسط میکروارگانیسم‌های بیماری‌زا مصرف شود، استفاده می‌ کنند.

۴ - تحریک سیستم ایمنی:
پروبیوتیک‌ها می‌توانند هم ایمنی اختصاصی و هم غیر اختصاصی را در مقابل بیماری‌های روده ای تحریک کنند.

برای مثال فهمیده‌اند که لاکتوباسیلوس کازئی در اسهال ویروسی، باعث افزایش پاسخ ایمنی می‌شود.

تاریخ پروبیوتیک

پیشینه استفاده از پروبیوتیک‌ها به زمانی برمی گردد که یک پزشک روسی به نام "متچنیکف" در سال ۱۹۰۷ میلادی، فهمید که خوردن یک نوع ماست تخمیر شده از شیر، سبب طول عمر و حفظ سلامت روستاییان بلغاری شده است.

 بیشترین تحقیقات در ایران روی ماست انجام شده و پژوهشگران موفق شده‌اند با افزودن برخی مکمل‌های لبنی، ویژگی‌های نامطلوب ماست پروبیوتیکی را بهبود بخشند.

شناسنامه پروبیوتیک

لاکتوباسیل‌ها، معروف‌ترین باکتری‌های مورد استفاده در لبنیات تخمیری هستند. این باکتری‌ها قادر به تبدیل قندها (شامل لاکتوز) و سایر کربوهیدرات‌ها به اسید لاکتیک هستندو طعم ترش لبنیات تخمیر شده نظیر ماست هم به همین خاطر است. هم‌چنین اسید لاکتیک  به عنوان یک نگهدارنده از فاسد‌شدن فرآورده‌های لبنی جلوگیری می‌کند.

پروبیوتیک‌های رایج، شامل گونه‌های مختلف باکتری‌های بیفید، باکتریوم، لاکتوباسیلوس و همچنین بعضی گونه‌های مخمر هستند.

عشق پروبیوتیک!

اگر با همه توضیحاتی که داده شد، پروبیوتیک‌ها دل‌تان را برده‌اند و الان حسابی تشنه یک لیوان پروبیوتیک هستید که بزنید توی رگ و حالش را ببرید، این نکات را فراموش نکنید که از یادبردن آن‌ها ممکن است باعث شود گول بعضی‌ها را بخورید:

1 - اثربخشی پروبیوتیک‌ها تا زمانی است که پروبیوتیک مصرف شود. نمی‌شود گفت یک سال پروبیوتیک بخورید و خودتان را بیمه کنید. مصرف این مواد باید مداوم باشد.

2 - مکمل‌های غذایی به صورت قرص که در حال حاضر در بازار ایران، بیشتر وارداتی هستند، باید حتما دارای روکش محافظ باشند تا باکتری‌های مفید، حین عبور از معده، در اسید معده از بین نروند.

3 - فرآورده‌های لبنی، بهترین حامل پروبیوتیک‌ها محسوب می‌شوند. البته هنوز غنی‌سازی لبنیات با پروبیوتیک‌ها خیلی رایج نشده است.

4 - موز، عسل، مارچوبه، کنگر فرنگی، سیر و پیاز حاوی موادی هستند که باعث می‌شود باکتری‌های پروبیوتیک بهتر رشد کنند. البته برای اثر بخشی بایستی مقادیر زیادی از آن‌ها مصرف شود.

5 - افرادی که آنتی بیوتیک مصرف می‌کنند، دچار اسهال، عفونت مخمری مهبل و یا دچار سوءتغذیه هستند، در اولویت مصرف پروبیوتیک‌ها قرار دارند.

6 - ماده موسوم به استارتر ماست که اسم علمی‌اش Lactobacillus bulgaricus است، پروبیوتیک محسوب نمی‌شود. بنابراین نمی‌شود گفت ماست یک ماده پروبیوتیک طبیعی است. این باور رایج غلطی است که وجود دارد.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

ژنرال السیسی: مانعی برای حضور اسد در قدرت نمی‌بینیم

همشهری آنلاین: رییس جمهور مصر در گفت و گویی با روزنامه الشرق الاوسط عربستان، تلویحا از موافقت خود با حضور بشار اسد در قدرت سخن راند.

سفر یک هیأت از انصارالله یمن به ایران

همشهری آنلاین: یکی از رهبران جنبش انصارالله یمن اعلام کرد که هیأتی از این جنبش که به روسیه سفر کرده، روز یکشنبه به مصر خواهد رفت. شبکه المیادین نیز از سفر هیأت یمنی به تهران خبر داد.

مقام روس: روسیه برای دفع حملات اتمی آمادگی دارد

همشهری آنلاین: فرمانده ستاد مرکزی نیروی موشک‌های راهبردی روسیه اعلام کرد که مسکو برای مقابله و دفع هرگونه حمله اتمی آمادگی دارد.

آذری‌ها کارگردان ایرانی را انتخاب کردند

همشهری آنلاین: خیرالله تقیانی‌پور نمایش «عاشورا» را سال آینده در چهار کشور اجرا می‌کند.

استقبال ژاپنی‌ها از «فیل قرمز» ایرانی

همشهری آنلاین: نمایش «فیل قرمز» به کارگردانی مرتضی میرمنتظمی در جشنواره آلیس (Alis) ژاپن با استقبال روبرو شد.

جدیدترین خبرها از سریال رییس‌علی دلواری/ بوشهر قدیم ساخته شد

همشهری آنلاین: برای تولید پروژه فاخر «حریم» بوشهر قدیم در شهرک سینمایی دفاع مقدس بازسازی شده است و این سریال را علی غفاری خواهد ساخت.

علی نصیریان رییس شورای سیاستگذاری جشنواره آیینی و سنتی شد

همشهری آنلاین: علی نصیریان به ریاست شورای سیاستگذاری هفدهمین جشنواره نمایش‌های آیینی و سنتی منصوب شد.

بیانیه خانه موسیقی در اعتراض به برخی اتفاق‌های اخیر

همشهری آنلاین: خانه موسیقی ایران درپی وقوع برخی رویدادها در حوزه‌ موسیقی کشور، بیانیه صادر کرد.

بازدید سرتیپ اسماعیلی از منطقه پدافند هوایی جنوب غرب

همشهری آنلاین: سرتیپ فرزاد اسماعیلی فرمانده قرارگاه پدافند هوایی خاتم الانبیاء(ص) از مواضع و سامانه‌های پدافندی منطقه پدافند هوایی جنوب غرب اعم از ایستگاه‌های راداری، سایت‌های موشکی، مواضع دیده‌بانی، اماکن و تاسیسات پشتیبانی و سازمانی بازدید کرد

محمدرضا رحیمی یک هفته به مرخصی آمد

همشهری آنلاین: دادسرای عمومی و انقلاب تهران از اعطای مرخصی یک هفته ای به محمدرضا رحیمی خبر داد.

احتمال وجود‌‌‌‌ نیترات د‌‌‌‌ر آب و مواد غذایی

رئیس انستیتو تغذیه کشور با بیان اینکه بعضی سوسیس و کالباس‌ها حاوی نیترات هستند‌‌‌‌، گفت: مصرف زیاد‌‌‌‌ این مواد‌‌‌‌ شانس ابتلا به بیماری‌های بد‌‌‌‌خیم و سرطان‌ها را افزایش می‌د‌‌‌‌هد‌‌‌‌.

نظارت؛ ‌حلقه مفقود‌‌‌‌ه مؤسسات خیریه حمایتی

اسمش را می‌شود‌‌‌‌ حتی یک جور فرزند‌‌‌‌خواند‌‌‌‌گی گذاشت، چند‌‌‌‌ سالی است تقبل هزینه‌های مالی کود‌‌‌‌کان نیازمند‌‌‌‌، مورد‌‌‌‌ توجه مرد‌‌‌‌م قرار گرفته است.

درخواست استیضاح وزیر رفاه تقدیم هیات رییسه مجلس شد

همشهری آنلاین: نماینده مردم کرمان در مجلس اظهار کرد: درخواست استیضاح وزیرکار، تعاون و رفاه اجتماعی تقدیم هیات رییسه مجلس شد و امیدواریم با همکاری هیات رییسه بعد از بررسی لایحه بودجه اعلام وصول شود.

شیرینی کوچک مربایی

همشهری آنلاین: از مواد اولیه ذکر شده، حدود ۳۰ عدد شیرینی بدست می‌آید.

سرمقاله روزنامه‌های ۱۰ اسفند

همشهری آنلاین: ثمرات حضور رئیس جمهوری در قم، انتخابات شورایاری‌ها و ... از جمله موضوعاتی بودند که در ستون سرمقاله برخی از روزنامه‌های صبح یکشنبه-۱۰ اسفند- جای گرفتند.

تشکیل گردان‌های پروازی پهپاد در نیروی هوایی/افزایش ۸۰۰برابری پرواز پهپادها نسبت به قبل

همشهری آنلاین: فرمانده پهپاد گفت: در ساختار نیروهای مسلح ماموریت‌های جداگانه‌ای برای هر نیرو در حوزه پهپاد تعریف شده است و در این راستا به نیروی هوایی ارتش ماموریت های ویژه‌ای داده شده است، به همین منظور گردان‌های پهپاد در پایگاه‌های نیروی هوایی تشکیل شده و در راستای ماموریت‌های ابلاغی انجام وظیفه می‌کنند.

اسرار خیریه سیار

مرجان همایونی: چه‌کسی گفته که هر که پول دارد ثروتمند است و پول هر چه بیشتر باشد، فرد ثروتمندتر است؟

مصرف روزانه قهوه و کاهش خطر ابتلا به ام‌اس

همشهری آنلاین: نوشیدن چهار فنجان قهوه در روز ممکن است خطر ابتلا به بیماری ام‌اس را کاهش دهد.