همشهری‌آنلاین: هفتاد و سومین شماره فصلنامه ماهور با مطالبی متنوع و خواندنی از موسیقی ایران و جهان از سوی انتشارات ماهور بر پیشخوان مطبوعات قرار گرفته است.

ماهور ٧٣

به گزارش همشهری‌آنلاین سرمقاله مطلبِ نخستِ اين شماره مقاله‏‌اي است از شارلوت آلبرايت درباره‏ سنت عاشقي در آذربايجانِ ايران و چالش‏‌هايي که اين سنت، در جامعه‏ مدرنِ دوران پهلويِ دوم، با آن مواجه بوده است. مؤلف، که اين مقاله حاصل کارِ ميدانيِ او در آذربايجانِ پيش از انقلاب است، ضمن معرفيِ اين سنتِ شعري‏ موسيقايي و ويژگي‏‌هاي آن در دو آذربايجانِ غربي و شرقي، پرسش‏‌هايي درباره‏ آينده‏ اين سنت، با توجه به ورود راديو و تلويزيون و نيز گسترشِ کنسرت‏‌ها و امکانات ضبطِ تجاريِ موسيقي، و شيوه‏ سازگاريِ آن با اين تغييرات مطرح مي‏‌کند که مي‏‌توان امروزه آنها را با توجه به وضعيتِ فعليِ اين سنت ارزيابي کرد.
مقاله‏ دوم، به‏ قلمِ اکبر ثبوت و با عنوانِ «موسيقي در اسلام»، بخشِ اول مقاله‏‌اي است بلندتر که دست اندرکاران نشریه ابراز امیدواری کرده‌آند که بخش دوم آن را هم بتوانند منتشر کنند. در اين بخش، مؤلف به مسئله‏ حرمت و حليت موسيقي در احاديثِ معتبرِ معصومين مي‏‌پردازد و، با دقت، تعداد معتنابهي از احاديث مشهور را ــ از محدثين و مفسرينِ بزرگي مثل امين‏‌الاسلام طَبَرْسي، ابن شهرآشوب، شهيد ثاني، شريف رضي و شهيد ثالث ــ که در بابِ نظرِ معصومين درباره‏ موسيقي آمده است نقل و آنها را با يکديگر مقايسه مي‏‌کند.

شاهو عبدي، در مقاله‏ سوم، به بررسي اسناد و مدارکي درباره‏ زندگي و فعاليتِ موسيقاييِ يکي از موسيقيدانانِ کمترشناخته‏ شده‏ موسيقي کلاسيک ايراني، يعني سيدعلي‏ اصغر کردستاني، مي‏‌پردازد و، با اتخاذِ رويکردي نقادانه به منابعِ گذشته، نکات مهمي از زندگيِ هنريِ اين خواننده‏ کُرد را که تاکنون اطلاعاتِ اندکي درباره‏ او وجود داشته است روشن مي‏‌کند. مؤلف در اين مقاله به‏ ويژه در جهتِ شناختِ صفحه‏‌هاي ضبط‏ شده از اين موسيقيدان و ارائه‏ يک صفحه‏‌شناسيِ تا حدممکن دقيق از او گام برداشته است.

در «يادداشت‏‌هاي پراکنده» اين شماره دو مطلب آمده است. در مطلبِ نخست، سيدحسين ميثمي باب بيست و چهارم از قسم اول جوامع‌الحکايات و لوامع‌الروايات (تأليف محمد عوفي در قرن هفتم هجري) را بازخواني کرده است. اين باب که «در لطايف اهل مُغنيان و ارباب ملاهي» است شامل دو گفتار از محمد عوفي درباره‌ سماع و 15 حکايت درباره‌ي موسيقيدانان، از جمله حکايتي درباره‌ موسيقيدان برجسته‏ قرن ششم، کمال‌الزمان، است که عوفي خود از زبان کمال‌الزمان شنيده است. ميثمي، علاوه بر موضوع «قوالان و نوازندگان»، مطالب محمد عوفي درباره‌ نظام پردگاني خراسان و ماوراء‌النهرِ آن دوره را هم بررسي کرده است.

مطلب دوم  اين بخش نوشته‏ کاميار صلواتي است و به مبحثِ کم‏‌شناخته‏‌شده‏ آواز بنايان مي‏‌پردازد. مؤلف کوشيده است در اين يادداشت، با اتکا به مستنداتِ اندکي که وجود دارد و در بسياري موارد مربوط مي‏‌شود به گزارش‏هاي سفرنامه‏‌نويسانِ اروپايي، برخي ويژگي‏هاي آوازهاي بنايانِ قديم را، مثل نوعِ آواز، مضمون کلام و اَعمالي که آواز با آنها همراه مي‏‌شود، استخراج کند. در بخشِ «مفاهيم بنيادين»، مقاله‏‌اي داريم از سارا وايس درباره‏ مسئله‏ اصالت و دورگگي در موسيقي ملل. بحث هويتِ موسيقايي، اغلب در قوم‏ موسيقي‏‌شناسي، در مبحثِ اصالت و دورگگي خود را نشان مي‌‏دهد. در اين مقاله، سارا وايس نه به مؤلفه‏‌هاي هويت‏‌ساز، بلکه به نحوه‏ برداشتِ مخاطبين از مسئله‏ اصالت و دورگگي مي‏‌پردازد و آن را در گرايشِ آنها به اين يا آن نوع موسيقي دخيل مي‏‌داند. او همچنين، با بررسي نظريه‏‌هاي مختلف درباره‏ دورگگي، آن را مفهومي سيال و انعطاف‏‌پذير مي‏‌داند که مي‏‌تواند در طي زمان شکل‏‌هاي مختلفي به خود بگيرد.
شيما شاه‏‌محمدي، در بخشِ «گزارش»ِ اين شماره، به بررسيِ نُه رقصِ کُردي از منطقه‏ سنندج مي‏‌پردازد و، با ارائه‏ آوانگاري‏‌ها و رقص‏‌نگاري‏ها و با استخراج ريتم‏‌هاي اصلي، توالي اصوات و طرح حرکت پاها در هريک از آنها، به تشريح ويژگي‏هاي آنها مي‏‌پردازد.

بخشِ «گفتگو» اين شماره شامل دو مطلبِ متفاوت است، يکي گفت‌گوهايي با بياض اميرعطايي، از سوی احسان پوراشرفي و عباس کُره‏‌بندي، که در آنها نکاتِ زندگي‏نامه‏‌ايِ اين سازنده‏ برجسته‏ کمانچه در کنار نکاتِ فني درباره‏ ساختِ اين ساز مطرح مي‏‌شود و ديگري گفتگوي محمدرضا شرايلي با آلبرِشت ويدمن، متخصص صدا در آرشيو برلين، که اخيراً، براي ديجيتال‏‌کردنِ برخي استوانه‏‌هاي فنوگرافِ موجود، به ايران و به مؤسسه‏ ماهور آمده بود.

در اين گفتگو نکاتِ قابل‏ توجهي درباره‏ استوانه‏‌هاي آرشيو برلين و نحوه‏ بازيافتِ صداي آنها مطرح مي‏‌شود.
خاتمه‏ بخشِ اين شماره سه مطلب در بخشِ «نقد و بررسي» است. دو مطلبِ نخست نقدهايي است، به‏‌ترتيب، نوشته‏ آروين صداقت‏‌کيش ــ که قبلاً به‏‌صورتِ بي‏نام در روزنامه‏ فرهيختگان چاپ شده است ــ و ايگناسيو اَگريمباو درباره‏ آلبومِ بزمِ دُور که ويژگي‏هاي اين اثر را از نظر فرآيندهاي خلاقانه و مؤلفه‏‌هاي بديعِ آن در عين وفاداري به خصيصه‏‌هاي اصليِ سنت بررسي مي‏‌کنند.
مطلب سوم ترجمه‏ مقاله‏‌اي است از اَدِلائيد دُپلَس درباره‏ نقد موسيقي در جرايد قرن نوزدهم فرانسه که سير تحولِ نقدِ موسيقي، از نقدهاي جنجاليِ ژورناليستي به نقدهاي وزينِ فني، در اين قرن را بررسي مي‏‌کند و براي خواننده‏ ايراني که تصور دقيقي از تحولاتِ نقدِ موسيقي در اروپا ندارد مي‏‏تواند بسيار خواندني باشد.

کد خبر 358152

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
4 + 6 =